Bir Türk, Bir İngiliz ve 3 Kuruşluk Dünya

Atina'da bir Palikarya... Palikari...

2011-12-17T13:22:00.000+02:00

'Palikari' (palikarya) dedi bir bıçkın satıcı bana balık pazarında; 'cesur delikanlı'... Bizim deyişle 'güzel kardeşim' bir bakımdan... Hani bu lafa - niyeti olmasa bile insanın- iki kilo barbuni, üç kilo kolyosis ve dört kilo çipuras alınırdı...

Karaolou (Karaoğlu) sokağında, sıra sıra tenteΣ (tentelerin) altında bu satırları yazarken bir manabis (manav) bağırıyor... 'oxi hormones' (hormonsuz)... Pontuslu, hani bizim laz uşağı, pek tsakali (çakal)... Direkt tercümesi varsa Grekçede, diyeceğim 'hadis lanis'... Farkında değil ki, olmuş onun domatesler karpoyzi (karpuz)!

Kaldı bir günümüz Athinas'ta! Eurolar suyunu çekti. O zaman geçelim Euro Zone'dan, Ouzo Zone'a...

Kitap Amazon'da...

2011-11-08T00:11:00.001+02:00

Amazon.com:

http://www.amazon.com/Bir-T-Rk-Turkish/dp/1447519787/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1320703593&sr=8-1

Amazon UK:

http://www.amazon.co.uk/Bir-Rk-%C3%B7-Alim-Erginoglu/dp/1447519787/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1320703766&sr=8-1

Amazon France:

http://www.amazon.fr/Bir-Rk-%C3%B7-Alim-Erginoglu/dp/1447519787/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1320703823&sr=8-1

Üçüncü Baskı Fırından Yeni Çıktı!

2011-08-10T02:04:00.000+03:00

Ne mutlu ki kitabımın üçüncü baskısı hazır! İlk etapta aşağıdaki link üzerinden temin etmek mümkün. Kısa bir süre sonra Amazon'da da satışı başlayacak.

http://www.lulu.com/product/paperback/bir-t%c3%bcrk-bir-%c4%b0ngiliz-ve-%c3%9c%c3%a7-kuru%c5%9fluk-d%c3%bcnya/16430303?productTrackingContext=search_results/search_shelf/center/1

Sevgili dostum Emre Ülker'e, her okuyuşumda beni duygulandıran, bir kez daha yaşadıklarımı ve hayatı düşünmeye iten önsözündeki değerli satırlar için teşekkür ederim.

**********************************************

Bir kitaba önsöz yazmak için kâğıdı kalemi ele alınca insan, işi neresinden tutacağını bilemiyor. Kitabın içeriğinden mi bahsetmeli? İçeriği bir kenara (daha doğrusu okuyucuya) bırakıp, kendine neler hissettirdiğinden mi dem vurmalı? Hele kitabın ilk bölümü, burada olduğu gibi, durumu biraz daha karıştırmak istercesine, mektup şeklinde yazılmışsa; o mektupların yazıldığı kişi olduğunu düşünmek, çok mu iddialı? Belki de bu kısa yazıya yeniden başlamam gerekiyor.

Şöyle yazmalıyım cevaben:

Sevgili Dostum,

Kitabını defalarca okudum. Defalarca, kimselere açmadığın sırlarını, hani başkalarını bırak,

bunca yıllık dostluğumuza rağmen bana bile anlatmadığın kimi ayrıntıları gözden geçirdim.

Yolculuğunuzu hazırlayan hastalık sürecinden, uzak coğrafyalarda başınızdan geçen ilginç

olaylara kadar, bu kitabı oluşturan her şey üzerine uzun uzun düşündüm. Sonunda bütün

bunlardan öğrendiğimi sandığım şey, yaşadıklarını anlamamın aslında ne kadar zor olduğuydu.

Borges, Aristo'nun bir eserini çevirmeye uğraşan İbn Rüşt'ten bahsettiği bir hikâyenin sonunda,bunun, bir başarısızlık öyküsü olmak üzere yazıldığını açıklar. Zira, hikâyedeki İbn Rüşt, hayatında tiyatronun hiç yeri olmadığı halde, trajedi ve komedi kavramlarını anlamaya, hatta açıklamaya çalışmaktadır. Söz konusu başarısızlığın en önemli özelliğiyse, İbn Rüşt tarafından anlaşılamayan şeyin, dünyanın bin bir gizeminden biri değil de, başkaları için anlaması son derece kolay bir şey olmasıdır.

Şöyle düşün: Kansere yakalanmayan bir insan için, radyoterapiye ilk girişinden önce beklediğin o salonda, vaktin nasıl korkuyla geçtiğini tam olarak anlamak mümkün olabilir mi? Oysa, yazdığın kitabı okurken, benzeri bir bekleme salonunda yaşadıklarını anımsayan insanlar için, bunların dile getirilmiş olması bile ne kadar önemli, değil mi? Her gün işlerine gidip gelirken, hayatın kendilerine verdiği nimetleri düşünmeyi unutan, bir düzenin parçası olmaktan başka herhangi bir varlık hissine sahip olmamaya başlayan insanlar için, her şeyi bırakıp gitmenin, düşledikleri yolculuklara çıkmanın fikri bile ne kadar uzak. Oysa çok iyi hatırlıyorum, yazılarını okuyup yıllardır ertelediği uzun yolculuğa çıkmak için senden ilham aldığını söyleyen ve teşekkür eden adamı. Hayatlarında, yaşadıkları ülkeden dışarı adım atmamış olanlar, ya da yurtdışı seyahati denince akıllarına, bol parayla alışverişe gidilen Avrupa ülkelerinden başka bir yer gelmeyenler için, o uzak coğrafyaların kokusunu hayal etmek, olası mı? Sen bile, onca yıl İstanbul'un çilesini çekerken, bir gün Kota Kinabalu Dağı'na tırmanacağını hayal edebilir miydin, söyle. Oysa, doğduğu ülkenin daha önce gitmediği bir yöresine bile, seninle aynı gezgin ruhu taşıdığı için, o onmaz merakla dalan kişi, çok iyi anlayacaktır, eminim; suyu düzgün akmayan, içinde farelerin cirit attığı bir pansiyonda, ertesi gün görüleceklerin heyecanıyla uyumadan geçirilen geceyi.

Seninle neredeyse yirmi yıldır mektuplaşırız. Paylaşmak denince, aklımıza mektuplaşmak gelir. Okurun bunu bilmesi, belki kitabın ilk bölümünün neden mektup seklinde yazıldığını anlamasına yardımcı olacaktır. Bu arada, yirmi yıl diyorum da, dile kolay geliyor. Gençlik günlerimizi hatırlıyorum. Kendimizi dokunulmaz sandığımız zamanları. Hastalıkların, hayatın olağan zorluklarının, ayrılıkların bizim için olmadığını düşünmenin zaten, gençlik demek olduğunu anlıyorum düşününce. Ne kadar kırılganız aslında, diyorum kendi kendime. Sarsılmaya ne kadar açığız. Sonra, aslında o kadar da kırılgan değiliz, diyorum. Bugüne kadar, düşe kalka da olsa, sağ salim gelebilmişiz nihayetinde. O dönemin anılarında kaybolmamaya çalışıyorum. Anılarına bağlı yaşamak, bir süre sonra anılarda yaşamaya dönüşüyor zira. Yaşayamamaya dönüşüyor. Onlardan kurtulmak lazım. Sırtımızdan indirmek lazım yüklerini. Unutmadan ama. Yazarak, ya da belki bir yerlere kaydederek sabitlemek anıları. Paylaşmak. Ve yaşamaya asılmak lazım. Senin yaptığın gibi.

Dostum, müsaade edersen, son birkaç satırı da, doğrudan okurlarına yönelik yazmak istiyorum.

Önsöz niyetine yazılmış bu satırlar, belki çok kişisel oldu. Sizler, daha ziyade kitaba dair ipuçları bekliyordunuz. Ancak, ben de yukarda sözü geçen İbn Rüşt gibiyim. Giriş’ini yazmaya çalıştığım bu kitabın gizlerine tam olarak vakıf değilim. Yalnız şunları söyleyebilirim: Bir kitabı, hayatınızı değiştirsin diye okumak pek akıl kârı bir iş değil, biliyorum. Bu kitap da, size yol göstermek, hayatın anlamını anlatmak iddiasıyla yazılmış değil. Ancak, elinizde tuttuğunuz kitabı okuyunca göreceksiniz ki, yazılmış bu satırlar, bütün içtenliklerine ve yalınlıklarına rağmen, -ya da belki tam da bu yüzden-, hayata dair esaslı ipuçları taşıyorlar. Sizden once okuyan birçok kişiye, çektikleri sıkıntılarda yalnız olmadıklarını anlattılar. Bazılarına, içinde yaşamaya alıştığımız için artık farkına bile varmadığımız monotonlukların ne kadar kolay değişebileceğini gösterdiler. Kimilerine, sürekli erteledikleri bir şeylere başlama, ya da yarım bıraktıkları bir şeyleri yeniden ele alma cesareti verdiler. Hani başka hiçbir işe yaramamış olsalar, en azından tanığı oldukları keyifli geziyi, farklı iklimleri, uzak ufukları ballandıra ballandıra anlatıp, bize hayaller kurdurttular.

Şimdi lütfen arkanıza yaslanıp kitabınızı rahat rahat okuyun ve bitirdikten sonra bir kez olsun kendinize sorun: Peki ben nereye kadar gidebilirim?

A. Emre Ülker

Paris

Bir Türk Bir İngiliz ve Üç Kuruşluk Dünya - 3. Baskı Yakında...

2011-06-19T22:16:00.000+03:00

Kitap yazmak zor iş ancak onu yayınlamak inanın bin kat zor, hele memlekletimizde! Yayınlamakla da bitmiyor, Orhan Pamuk değilseniz, kitabın dağıtımı okuyucuya ulaşması da ayrı bir sorun. Yazarak geçineceğini düşünenlerin moralini bozmak istemem ama, bu işten para kazanmak bir yana cebinizden neredeyse harcama yapar duruma düşüyorsunuz. Emeği zaten geçiniz... Telif... O da ne ola? İki baskı yaptık, tek kuruş veren olmadı. Zaten oradan gelecek üç kuruş hayır olarak bir kuruma gidecekti. O da kısmet olmadı. Yani uzun lafın kısası yazdığınız çocuğunuza, torununuza hatıra kalacak. Kötü bir şey mi? Değil. Ben isterdim, mesela en azından büyüklerimin el yazısı günlükleri bize ulaşabilseydi. Bırakın onu eski resimler bile yok denecek kadar az...

Ayrıca, kitabınızı okumayı arzu etmiş, yazdıklarınıza kıymet vermiş hiç tanımadığınız okurlar ile bir gönül bağı oluşuyor. Uzaklardan gelen bir email, bir teşekkür tarifi imkansız müthiş bir mutluluk veriyor. Paylaşmanın verdiği hazzın yanı sıra yalnız olmadığınızı hissediyorsunuz. Hayatta başka ne ister ki insan!

En azından daha önce fırsatı olmamış yakınlar, arkadaşlar, dostlar okur diye düşünüyorum bu sefer yazdıklarımı. Temennim bu... Baskısı tükendiği için arayıp da kitabı bulamamış okurlar en azından bu sefer rahatlıkla kitaba ulaşabilecekler. Üçüncü baskı şu aşamada sadece online satılacak. Amazon.com, Lulu ya benzer online satıcılardan elde etmek mümkün olacak. Eğer 'Kindle' kullanıcısıysanız, kitabı artık download etme şansı da var.

Bir iki hafta içinde sizlerle kitabın link bilgilerini paylaşacağım. Bugüne kadar göstermiş olduğunuz destek için çok teşekkür eder, Oxford'dan selam ederim.

Yürüme

2010-10-12T21:21:00.002+03:00

Sonbahar… Kütüphanemin önünde durmuş parmağımla kitapları tarıyorum. Aklımda ‘Yürüme’ var... Oruç Aruoba’yı uzun bir süre elime almayıp da şimdi onu tarifsiz bir istekle okumak düşüncesinin tamamen bir tesaadüf olmadığını biliyorum. Bu mevsim adım atma, yürüme ve koşma mevsimi. Bir anlamda yola çıkış...

‘Yürüme’yi bulmam uzun sürmüyor. Kitabın ince lacivert kapağında parmaklarımı gezdiriyorum. Çok zaman olduğu belli görüşmeyeli... İlk düz beyaz sayfada sevgili kardeşim Emre Ülker’in narin el yazısı ile yazdığı şu cümle var: ‘...ve canımıza bir eşle yürürüz...’... Çok anlamlı, basit ama bir o kadar derin bir cümle. Emre, bir tarih atmış mı diye bakıyorum bu sözünün altına. Atmamış, ama keşke atsaymış! 1991 olmalı, muhtemelen sonbahar...

Kitabın sayfalarının arasında gezinirken, eski bir dostun gazeteden kesip sakladığım ölüm ilanı ile karşılaşmam, onun, benim bu yazıyı yazacağımı bilip kendini hatırlamamı istemesi olmalı!

Sararmış gazete küpürünün durduğu sayfada şöyle demiş Aruoba:

Bir yeni yolun başında duran kişi,

henüz hiçbir şey bilmiyordur: Ufku,

bir kaç adım ötedeki ilk dönemece kadar,

ilk yol ayırımına kadar uzanır ancak

- ama bir şeyden emindir:

Yürüyeceğinden...

Bir yola çıkan kişinin varacağı, varabileceği

yerleri önceden kestirmeğe, düşünmeğe,

düşlemeğe, çalışmaması gerekir

- varacağı yerleri belirleyen,

kendi adımları olacaktır.

Bir yerden yola çıkıp bir yola düşen kişinin

Adımlarını yöneten, kendi iç devinim ilkeleridir

o yeri bırakan da odur,

o yola çıkan da, o...

Yol çok büyük bir kavram aslında. Hani hayatı bir yol olarak düşünürsek bu sadece bir vasıtaya binilerek yapılan bir eylemdeki güzergah değil sadece. Hayatın her evresi; alışveriş için çıkılanından tut da, Sri Lanka’ya gitmek için olanı da... her adım, her yürüme, her koşu ve her saniye bir yol.

Arkamda iki bin küsür kişi, önümde 10 kilometrelik taşlı ve çamurlu bir yol. Kanserle mücadele edenlere güç vermek, kaybettiğimiz sevdiklerimizi hatırlamak, bizzat kendimiz ve ailelerimizin çektiği dertleri, zaman zaman dahi olsa şükretmek adına, unutmamak için bu yıl da koşuyoruz. Arkama dönüp bu muazzam kalabalığa bakarken insan nereden, nasıl yola çıktığını hatırlıyor.

Kanser ile ilk tanışdığım gün mesela... Uzun ve engebeli bir yol olduğunu söylemeliyim. Tatsız tutsuz bir şey. Ama yol işte; Aruoba’nın dediği gibi: Ufku bir kaç adım ötedeki ilk dönemece kadar... O yol başka güzel yollara patika oldu yine de bardağa dolu tarafından bakmalı. Mesela Rachel ile, bir daha belki yapamayacağımız, herşeyi geride bırakarak çıktığımız 194 günlük seyahat...

SARS’ın bizi kovalayışı... Kim hatırlıyor şimdi onu?

Borneo’daki ‘one way ticket’lar...

Burma’da yuvarladığımız biralar...

Dağları aşışımız...

Pagodalarda dualar...

Yağmur ormanları...

Türk pilotlarının uçurduğu Myanmar Airways...

Geceliği 3 dolarlık pansiyonlar...

Ne yollardı...!! Ama daha ne yollar var hayatta. Kolay, zor, inişli çıkışlı... Hep bir umut var, gidenler de olsa; o da yolun sonu değil!

Bu 55 dakikalık yolda hiç aklımdan çıkmadınız:

Pempeler içinde uyuyan Nehir http://www.nehir-im.blogspot.com/

Dünyanın en güzel manzarasından bize el sallayan Ayfer teyze...

Her Paris seyahatinde adına bir kırmızı yuvarladığımız Safa...

Bana hep ‘güzel kardeşim’ diye seslenen Oğuz Açan...

Ruhu da kendi gibi melek olan AKM’nin eski doktoru Melek hanım...

Yemek sonraları yürüyüşlerde güzel sohbetine hasret kaldığım Şaban Yıldırım...

Keşke tanışabilseydim dediğim David...

Uzak ve yüksek bir yoldan bizi izlediğinizi, kolladığınızı biliyor ve hissediyorum.

Ve tabii bu yıl da maddi manevi desteğini eksik etmeyen aileme, kardeş ve dostlarıma da binlerce teşekkür:

Rach, Keira Mavi, Daniel Paşa...

Annem, Babam...

Ayşem, Win, Kerem, Zeynep, Alim Jr., Suzan Bal ve Omer...

Parisli Ülkerzadeler (Aslı Sunaç Ülker ve sözünden çıkmadığı beyi Emre Ülker)

Semin Gümüşel...

Selim Tuncel, Sibel Özsoy...

Hadi Elazzi...

Sally...

Di ve Rupert...

Emma ve Leon...

Gonzalo Shoobridge...

Her daim bana gaz veren; her fırsatta kah çölde, kah Avrasya maratonunda hayır kurumlarına sonsuz destek için koşan, yollara düşen Hürriyet yazarı Yonca Tokbaş...

Ve tabii ki bu yıl özellikle onun için de koştuğum, gördüğüm en iyi savaşçılardan biri Şule Ayral... (ayrıca yüreği çok büyük bir ailesi var, okuyun...)

www.suleayral.blogspot.com

Evet hayat bir yol. Koşmasanız da yürümeye devam!

Not: Bu yıl kendi rekorumu kırarak 10 kilometreyi 55 dakika 35 saniyede tamamladım. Bir hafta her yerim ağrıdı ama olsun unutulmaz günlerden biriydi.

Kıbrıs Türk Havayolları Battı, Atlas Jet Kulağının Üstüne Yattı

2010-07-06T01:30:00.001+03:00

"Bizim 35 senede yapamadığımızı, Türkler bir günde yaptılar" diye bizimle alay eden Rumlar haklı! 1974 beri ambargo altında olan, uluslararası platformda tanınmayan (Sayın Başbakan'ın kankalarının da tanımadığını özellikle not etmek gerekir), ama herşeye rağmen akıllı bir taktikle, yıllardır KKTC bayrağını o ülkelerin havaalanlarına indirip bir anlamda kendini "de facto" olarak tanıtan bir ülkenin havayolunu dümdüz ettiler.

"Yok merak etme, Atlas Jet KTHY'yi aldı kurtardı" diyenlerin ne kadar haklı olduklarını zaman bize gösterecek ancak şu anki duruma bakıldığında KTHY'nin kimliği yok olmuş durumda. Tüm ofisleri kapalı. Bütün uçakları yerde. Nereden mi biliyorum çünkü 30 Temmuz için KTHY ile maaile Gatwick-Dalaman uçacaktık da ondan!

Atlas Jet, şu an itibariyle %51'ine sahip olduğu bir havayolunun daha önce uçtuğu parkurlardaki uçuşlarını gerçekleştiremiyor. Daha komiği müteselsil sorumluluk kabul edip biletlerimizin parasını iade etmeye bile yanaşmıyor. Bilet iadesi için KTHY'ye ile irtibata geçmeliymişiz. Şaka eder gibi! Sanki KTHY'nin kapı duvar olduğunu bilmiyorlar. Peki haksızlık etmeyeyim. Mancester-Antalya uçuyorlarmış... tavsiyeleri şu: Efendim Mancester'a gidecekmişiz, eğer uçakta yer olursa alıp bizi Antalya'ya götüreceklermiş! İyi de benim biletim Dalaman'a... Bir de kalkıp çoluk çocuk o kadar yol yapıp Mancester'e gidecegim, ya uçağında yer yoksa! Hadi bakalım!

Atlas Jet'in sloganı "Yolcusunu en çok seven havayolu". Aman sevgin sana kalsın bana bilet paramı ver diyor yolcular!

Atlas Jet kulağının üstüne yatmaya devam etsin ama beni esas korkutan uçuş güvenliği. Bu kadar kargaşa içerisinde uçakların bakımları umarım sağlıklı bir biçimde gerçekleşiyordur.

Olan oldu, bizim bilet yandı. Ama esas olan Kıbrıs turizmine oldu... Rum haklı... 35 senede yapamadıklarını bir günde yaptık. Çok şükür 'Cyprus Airways'den uçak verelim, yardımcı olalım birader' demek akıllarına gelmiyor!

Şairin cevabı...

2010-06-03T12:16:00.001+03:00

'Beni ağlatma evlat...Alim...diğer evlatları görmek ve başlarını koklama şansım olacak mı?'

Ve böyle bir insandır Hulki Aktunç, size kıymet veren... Aradan daha oniki saat bile geçmemişken verdiği cevap ile esas o bizi ağlatmıştır. Bu soruyu bir süre önce kendime de sorduğumu nereden bilmiştir?

Sanatçı, şair, yazar toplumların anası babasıdır... ve hepimiz onların evladı.

Evlat

2010-06-03T02:20:00.000+03:00

Ailemden uzak bir Ankara günüde, onu ilk tanıdığımda, ondan duyduğum ilk söz "evlat"dır. Ve o günden sonra "evlat" sözü beni hep etkilemiş, günün birinde baba olursam kendi çocuğuma "evlat" deme arzusu hep belleğimin bir köşesinde durmuştur.

Biz dört yatılı öğrenci, kıtlıktan çıkmış gibi, masaya gelip giden yemekleri nefes dahi almadan silip süpürürken, o, tüm mütevaziliğiyle, bir kadeh beyaz şarap ve kibrit kutusu kadar somon füme ile idare etmiş; bizim şaşkınlığımızı anladığında "sizin tatlı tatlı yemenizi seyrediyorum, bu bana yeter" demiştir.

Onsekiz yaşın aşklarında hep onun şiirleri vardır. "İnsan aşklarının külüdür" derken, onu çok daha sonraları anlayacağımızı elbet düşünmüştür. Her insanın bir "Istıraplar Ansiklopedisi" olduğunu bilmiştir. Bir gece çok çok uzaklarda, kuzeyde, gecenin ortasında, yalnızlığın hüznüne bürünmüş onun dizeleri arasında gezinip düşüncelere dalacağımı; onun değimi ile "sönmemiş dizeler" arasında dolaşacağımı; uykuda olan iki çocuğuma "evlat" diyebilecek olmanın hazzını tatmak için sabırsızlıkla sabahı beklediğimi de bilmiştir belki de Hulki Aktunç, Hulki ağabey... Kim bilir?

"Durup durup şarkılar mırıldanan bir kızın,

Aklından geçivermem değilse nedir şiir"

Hulki Aktunç

Gözümden İngiltere: Zaman Yönetimi

2010-04-26T23:35:00.003+03:00

Maalesef, doğu ile batı arasında kalmış biriyim. Batıda doğulu, doğuda batılı... Kimseye yaranmak mümkün değil. Hele iş "zaman yönetimi"ne gelince işte o daha da beter! Hele İngiltere'deyseniz.

Genelde randevulara geç kalmamaya çalışırım. Bekletmekten de, bekletilmekten de pek hoşlanmam. Zamanın değerine önemine hep inandım. Onu iyi kullanmaya dikkat ettim. Ayni zamanda, başkalarının zamana bakışını gözlemledim, anlamaya çalıştım, saygı gösterdim ama itiraf etmeliyim ki İngiltere'ye göç edince sudan çıkmış balığa döndüm.

Yıllar evvel Oxford'da bir yemeğe davetliyim. Akşam altı buçukta bekliyoruz dediler. Gideceğim yere elim boş gitmeyeyim, bir çiçek, bir şişe şarap alayım dedim. Süpermarkette biraz fazla oyalandım. Çiçeği, şarabı aldım ama vardığımda saat 7'yi biraz geçiyordu. Tabii ev sahibi nezakketten bir şey demedi ama bozulduğunu anladım. Megerse yemek oncesi icin aperatif bir seyler hazirlamis. Maalesef ben gec kalinca, firinda hazir bekleyen ve soguk bir halta benzemeyecegi icin bir an evvel tabaklara servis edilmesi gereken ana yemege gectik ve boylece ev sahibimin aperatif hazirligi bir anlamda ziyan oldu.

Farklılıkların, kültürün, kendi toprağında doğru olduğu dersini buna benzer bir kaç tecrübeden sonra öğrendim. Oysa ki bizde zamana yonelik esneklikler cok buyuk sorunlar yaratmaz. Biraz gecikme normal karsilanir. Hele buyuk sehirlerde yasaniyorsa trafigin, toplu tasimaciligin insafina kalinir. Akdenizli olusumuz da zaman bakisimizi etkiler. Rahatizdir. Amma da kasıyorlar diye düşünürüz dakik olmaya calisanlari gorunce. Ne olacak yani yarım saat geç kalmışsak...? Aslında yaptığımız kendi doğrumuzun diğer kulturlerde de doğru olması gerektiği düşüncesinden başka bir sey değildir. Bizim doğrumuz kimi kültürlerde yanlış olabiliyorsa, yine aynı şekilde bize ters ya da garip gelen de yine başka topluluklarda doğru olabiliyor. Bu yemek tecrübesinden sonra adımız çıktı. Ne zaman bir yere gidecek olsak, ya da saat konuşsak, insanlar "Turkish time or English time?" diye tiye almaya başladılar. Biz de öyle böyle Ingiltere'deki zamana yönelik adetleri öğrendik, alıştık. Burada isin ozu cok basit, iki elin kanda olsa gecikmeyeceksin. Bu kulturde gecikmek ayip!

Esneklik dedim. Evet! Esneklik bazen isi kolaylastiriyor. Mesela, bizde acil bir tesisat ya da elektrik isi olsa hemen bir "Mahmut Usta" bulunur. Isi cok da olsa, usta bir yolunu bulur o gun gelip tamiri yapar. Oysa, burada zamana yonelik esneklik Akdeniz'deki gibi olmadigi icin ajandasi iki hafta dolu olan bir tamirciye, babanizin oglu dahi olsa birakin ayni gunu, uc gun sonraya bile is yaptirmak mumkun degildir. Musluk borusu patladi mi, kombi bozuldu mu icinizden "La la, la la la la la laaa la la laaa la la bir baskadir benim memleketim..." sarkisini soylemek gelir.

Zamani yonetmek konusunda sevgili kayinvalidem Diana Ingiliz toplumu carpi ondur. Zamanin kitabini yazmis bir Britanyali'yi bile cebinden cikarabilir. Rachel kizimiz Mavi'ye bir kac aylik hamileyken, Diana'dan bir mail aldim. "25 Ekim saat 16.00'da Irlanda'dan gelecek aile dostumuz Mr. and Mrs. XYZ bebeginizi gormek istiyor. Bizim evde hepinizi caya bekliyoruz. Bir kac gun icinde uygun olup olmadiginizi bildirebilir misiniz?". Daha Ocak ayindaydik. Doguma en azindan alti ay daha vardi. Yani bizim deyisle "Kim oleee kim kalaaa...". Tabii ne denir! Bizim atasozunu cevir Ingilizce'ye cevirebilirsen! Eh peki buyururuz dedik, ama ben saskinim. Bu arada, isi dalgaya alip surekli kayinvalideye takiliyorum. "Biz, 2023 yili Nisan ayinin 22'sinda size sabah kahvesine gelecegiz. Saat 11 uygun mudur?". Velhasil aradan epey bir vakit gecti. Mavi dogdu. Ben Diana'nin cay davetini coktan unutmusum. Ekim'e girdik. Ayin 25'i oldu ve ister inanin ister inanmayin Irlandali aile dostlari geldiler ve kayinvalidemde cay partisi gerceklesti.

Zamana algisi iste bu kadar farkli dogu ve batida. Kisacasi, bana misafir gelen dostlar "cok Ingiliz olmussun" diye kizmasinlar. Beterin beteri var!

Unutmamak... Nihat Akkaraca...

2010-02-11T16:59:00.002+02:00

'Datça'da zaman yekparedir.

Dün, bugün, yarın yoktur.'

Nihat Akkaraca (1931 - .....)

Datça bilgesini kaybedeli bir yıl oldu nasıl derim şimdi ben bu cümleden sonra. Belki Datça'da ölüm de yoktur... Ve hep yaşam... Dalgaların sahile vurup da kumları her kucaklayışında... Çam iğnelerinin Kargı'dan esen rüzgarla her savruluşunda... Unutmamaktır...

Tanrı, her kuluna Nihat Abi'ninki gibi üretken ve de sevgi ile dolu bir yaşam versin!

19 Ocak 2009 - Nihat Akkaraca'nın kaleminden...

Gezgin ve Köyün Bilgesi

Boş zamanlarında etraftaki köyleri yaya olarak dolaşır, bundan büyük bir zevk alırdı. Biraz önce geldiği köy sanki terkedilmiş gibiydi. İn cin top oynuyordu. Birini bulup sebebini öğrenecek hem de bundan sonraki köyün yolu hakkında biraz bilgi alacaktı..Köyün içinde biraz yürüdü, caminin yanına gelince bir yaşlı gördü. Güneşe karşı, duvarın dibine çökmüş, sırtını caminin duvarına dayamış, yola bir şeyler yazmak istiyormuş gibi elindeki çomakla önündeki toprağa çizgiler çiziyor hem de güneşleniyordu. Uzun, beyaz sakallarıyla yaşı seksenin üstünde gösteriyordu. Yüzündeki durgunluk ve aldırmazlıktan, bu dünyada onca yıl boşuna yaşamadığı anlaşılıyordu.

Gezgin, İhtiyarın karşısına dikildi, selamlaştıktan sonra köyün neden bom boş olduğunu sordu: İhtiyar:“Bütün köy halkı, çoluk çocuk ağanın imecesine gittiler. Akşama gelirler.” dedi.

“Ya, öyle mi? Peki, ben Mandalı köyüne gitmek istiyorum kaç saat çeker buradan?

İhtiyarın cevabı:“Sen yoluna yürü bakalım.

”Gezgin, İhtiyarın onu iyi anlamadığını düşünerek üsteledi:“Amca , Mandalı köyüne kaç saatte gidebilirim, onu sordum sana!

”Cevap gene aynı:“Sen yoluna bi' yürü bakalım…

Gezgin, ihtiyarın bilgi vermek istemediğini düşündü, kızarak kendi kendine konuştu; “Ulan burada köyün bunağıyla mı uğraşacağım,” diyerek adımlarını açtı. Elli metre uzaklaşmıştı ki, ihtiyarın seslendiğini duydu:

“İki buçuk saatte gidersin!”

“Çattık belaya!” dedi kendi kendine gezgin.

İhtiyara doğru döndü:“E, amca! Deminden beri ben de sana onu soruyordum, madem biliyordun neden o zaman söylemedin?”İhtiyarın cevabı oldukça bilgeceydi:“Oğlum ben senin yürüyüşünü görmeden, Mandalı’ya kaç saatte gideceğini nasıl bilebilirdim?..

Gözümden İngiltere: Neye Niyet Neye Kısmet?

2010-01-26T16:00:00.004+02:00

'Ada'da her gün bir yaşıma daha giriyorum. Bu hızla gidersem herhalde kısa sürede 180-200'ü bulacağım. Kimi zaman şaşkınlığımı anlatmaya kelimeler yetmiyor. Buna kültür farklılığı mı dersiniz yoksa kültür şoku mu bilemem! Ben 13 yıldır körle yatıyorum ve kısmen şaşı oldum ama bazı günler sanki bu ülkeye dün sabah ayak basmışım gibi geliyor! Peki gerçekten bu ülkeye yeni ayak basanlar! Onlara acımalı mı, yoksa çok eğlenecekleri için sevinmeli mi?

Her yıl olduğu gibi bu sene de aile ve de arkadaşlar arasında Noel hediye limitini 10 pound olarak belirledik. İşin güzel tarafı, hediye alınacak kişi ihtiyacı olan neyse onu söyledi de herkes o adamı yoran hediye arama kabusundan kurtuldu, alışveris nispeten kolaylaştı. Adını ifşa ederek kendisini uluslararası topluma malzeme etmek istemediğim, hediye alacağım arkadaşımla aramızda geçen muhabbet epey ilginçti...! Bu sohbetin, bloglarını keyifle takip ettiğim seyyah Dr. Bora Bilgin'in (http://www.benbugunbunuogrendim.blogspot.com/), çok hoşuna gideceğinden kuşkum yok!

- Selam T! Söyle bakalım sene sana ne alacağız?

- İki adet Sure marka deodorant... ikisi 5 pound eder zaten... Bir de hmmm...

-Söyle söyle çekinme, 10 poundu geçersek de canın sağolsun, alırız.

- Peki ama gülme... İki kutu da Anusol lütfen.

Yüzüne gülmedim elbette. Hepimizin hemoroid sorunu yaşaması normal ama Noel hediyesi olarak hemoroid kremi almak komik oluyor tabii. Bütün ciddiyetimi takınarak...

- Olur böyle sorunlar dert etme, bana da askerde olmuştu.

Diyebildim hafif bir tebessüm ile.

- Yok canım hemoroid olmadım. Gözüm için istiyorum.

Türkçe konuşuyor olsaydık dil sürtçmesi yorumlayacağım ama gözün İngilizcesi karışıklık yaratacak cinsten bir kelime değil.

- Eh peki...

Cümlesi ağzımdan çıkınca, bizim arkadaş açıklama ihtiyacı hissetti.

- Anusol şişmiş göz altı torbalarına çok iyi geliyor. Kılcal damarlar zımba gibi oluyor, sürdükten kısa bir süre sonra şiş miş kalmıyor!

İngiltere'de trafik neden tersten diye bir daha sormamaya yemin ettirtecek cinsten bir durum. 'Vay be' dedim içimden 'Neye Niyet Neye Kısmet!!!!'

Vallahi ben bizzat denemedim. Hiç öyle sorular sorarak beni taciz etmeyin. Tabii kuşku yok ki aranızdan deneyecekler olabilir, orası beni hiç ilgilendirmediği gibi gözünüze gelebilecek herhangi bir zarardan da sorumluluk kabul etmem!

Hazır konu oraya gelmişken, Can Yücel'i de anmadan geçemeyeceğim.

Yazılarında 'göt' kelimesini açık açık kullandığı için mahkemeye verilen Can Yücel, mahkemedeki sözlü savunmasını 'Ne diyeyim hakim bey? Bizim köyde göte göt derler' diye bitirir, ancak öncesinde bir de fıkra anlatır mahkemede. (Can Yücel bu davadan beraat etmiştir).

Bir köyde ateşli bir hasta vardır, kasabaya doktora götürürler hastayı köylüler. Koca devletin koca doktoruna... Doktor biraz aksidir, köylüler de kendisinden çekinirler. Doktor hastaya fitil yazar ve köye döndükleri gibi hastaya fitili anüsten vermelerini söyler köylülere.

Köylüler tabi ' Tamam doktor bey' deyip köye giderler. Köydeki herkese sorarlar, en bilgelere bile, ama kimse anüs ne demektir bilemez. Bu nedenle bir türlü ilacı da veremezler hastaya. Hastanın durumu da gitgide kötüleşmektedir.
Bunun üzerine köylü, doktora, koca devletin koca doktoruna telefon etmeye karar verir ama kimse buna yanaşmaz. Ne cüret değil mi doktoru arayacak bir köylü.

Neyse durumun vahameti üzerine muhtar aramayı kabul eder. Bütün köylü toplanır santrale, muhtar arar, 'Biz ne yapacağımızı bilemedik doktor bey' falan der. Karşıdan doktor bir şeyler söyler. Muhtar döner arkasına: 'Makattan verin dedi doktor' der. Yine tüm köye sorarlar, komşu köylere birilerini yollayıp sordururlar falan ama makat ne bilen yoktur yine.

Hasta ise gitti gidecek, ateşler içinde kıvranıyor bayağı. İhtiyar meclisi toplanır. Son çare, doktorun bir kez daha aranmasına karar verilir. Yine kimse aramak istemez doktoru. Nihayetinde yine biri kandırılır, telefonun başına geçer, ama bir yandan söylenmektedir: 'Çok kızacak doktor, çok! ' diye.
Sonunda telefonu açar, durumu anlatır, doktor bir şeyler söyler yine. Telefondaki köylü, yüzü allak bullak, arkasını döner: 'Ben çok kızacak demiştim size; gö.... sokun dedi'.

Bahanemiz Oğlan...

2010-01-07T23:17:00.003+02:00

Bloglarını yazısız bırakmayan yazarlara gıpta ediyorum. Ben maalesef "ayda bir"den öteye gidemedim. Bu sefer araya oğlan girdi. Bahanem sağlam. Bu sebeple "nereye kayboldu bu adam?" diye düşünenler böylece umarım beni anlayışla karşılarlar.

Ana İngiliz, baba da Türk olunca iki isim verdik. Daniel Paşa... Çoğu arkadaşım şaka ediyorum zannetti. Etmediğimi gören "öyle isim mi olur!" dedi. Bal gibi olur. Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa, Hasan Paşa var da bizim ki Paşa olunca "olmaz". Olur olur... Ben de böylece paşa babası oluyorum. Tabii oğlan askere gidince çok eğlenecek, o kesin!

Paşa Bey izin verdiğinde yazacağım söz. Sırada bir Mısır yazısı var. Sonra bir dolma kalem... 2010'da İngiltere'ye ilişkin ilginç anılarımı da karalayacağım. Yakında görüşmek üzere!

Yıldızların Yere İndiği Gün...

2009-10-30T15:30:00.008+02:00

Kucağımda bir bilgisayar ile bu satırları yazarken, buzdolabı mutfakta tam performans çalışıyor. Çamaşır makinasına 40 dakika önce koyduğum çamaşırların suyu sıkılmakta; kızım Mavi, televizyonun karşısında bir çizgi filmi ilgiyle izliyor. Masamda Honda'nın yeni çıkardığı hybrid arabanın reklamı... Çevreme şöyle bir bakıyorum. Her tarafta, her noktada elektrik. O kadar bağımlıyız ki, hani hiç olmadık bir iş gelse dünyanın başına, bir süreliğine elektriksiz kalsak, halimizi düşünmek ürkütüyor. Bulaşıklar elde yıkanacak; buzdolabındaki güzelim hellim peyniri yenmezse bozulacak; bilgisayar atılıp tavan arasından daktilo çıkacak; cep telefonu cepte süs olacak; hükümet üyeleri parti logolarını ampulden muma çevirecekler... Liste uzayıp gider, on bilim kurgu filmi çekecek kadar malzeme çıkar.

Bazı olgulara o kadar alışıyoruz, o kadar parçamız gibi hissediyoruz ki, onlar olmadan yaşamış bir kuşağın olduğunu aklımıza dahi getirmiyoruz. Oysa ki, elektriksiz günleri yaşamış büyüklerimiz var. Enerjinin öneminin her geçen gün arttığı bu dönemde Datça'ya yaptığım kısa ziyarette gördüğüm, rüzgardan elektrik üreten pervaneler beni çok etkiledi. Doğanın insana hediye ettiği rüzgarı elektriğe dönüştürmek müthiş!

Bu yaz babamla Datça'da bahçemizde oturup sohbet ederken bana yıllar önce anlattığı 'elektrik' anısını kısaca yazmasını istedim. Sağolsun beni kırmadı, hiç beklemeden kaleme sarıldı, bir iki satır karaladı benim için. Şimdi şöyle arkamıza yaslanıp babam Özdemir Erginoğlu'nun çocukluğuna gidelim.

Beş veya altı yaşlarındayım. 1930'ların sonu... Dünyada kazan kaynamak üzere. Devrek o zamanlar üç bilemediniz dört bin nüfuslu bir kasaba. Yokluk ve sıkıntılarla dolu bir dönem. Annem, benden 8 ve 10 yaş büyük olan ablam ve abim ile yaşamaktayız. Babamı kaybedeli üç yıl kadar olmuş. Uçları sararmış bir kaç resme bakıp onu hatırlayıp hatırlamadığımı düşünüyorum. Uzunca boylu bir adam. Gözleri maviymiş benimki gibi. Resimlerine bakınca giyimine dikkat eden bir memur olduğu her halinden belli oluyor. Şapkası, ceketi, kravatı ve bastonu; hepsi birbiriyle uyum içinde.

Annem yetim kalan üç çocuğuna bakabilmek için elinden ne gelirse yapıyor. Babamın emeklilik çağı gelmeden vefatı bizi memuriyet aylığından da mahrum bırakmış. Geceleri gaz lambasında dikiş diken güçlü bir Anadolu kadını gözümün önünde. Bahçemizde yetiştirdiğimiz meyve sebzeler ve de tavuklarımızın bize sunduğu yumurtalar evin temel ihtiyaçlarını karşılamakta bize bir nebze olsun yardımcı oluyor.

Günlerden bir gün, annemin en büyük kardeşi olan Fatma teyzemin gelininin Zonguldak'taki hastanede doğum yaptığı haberini aldık. O zamanlar hastanede doğum yapmak öyle alışıldık bir şey değil. Belli ki büyük teyzem Fatma hanım, gelen bebeğin ailedeki ilk torun olması sebebiyle, hastane doğumunda ısrarcı olmuş. Ailenin ilk torununu görmek üzere annem beni de yayına alarak Zonguldak'a gitme kararını vermiş. Zannedersem, bu çocuk yaşımda hatırladığım ilk Zonguldak seyahatim.

Otobüzümüz o yılların şartlarına göre kamyondan bozma bir araç. Devrek ile Zonguldak arasında günde bir sefer var. Otobüs tıklım tıklım. Bana oturacak yer yok. Annemim kucağında heyecanla dışarıyı seyrediyorum. Mevsimlerden ilk bahar. Hava ılık. Devrek deresi hızla akıyor. Dağlar gür agaçlar ile yeşile bezenmiş. Otobüsümüz sanki kükreyen bir aslan gibi homurdanarak yola çıkıyor. Devrek ile Zonguldak arası 47 kilometre. Yola yol demek için bin şahit ister... Yılankavi virajlarla dolu ve bozuk şose bir zemin...

O yıllarda Devrek ilçesinde ne bir elektrik santrali, ne de bir bağlantı hattı olmadığından her türlü aydınlatmamız petrol lambaları ile sağlamakta olduğumuzu belirtmeliyim. Alaca karanlık düştüğünde, otobüsümüz Zonguldak'ı uzaktan kuş bakışı gören Gaca Köyü mevkine vardı. İşte o anda yolcular bir ağızdan 'Zonguldak' göründü dediler. Hayatımda ilk defa elektrik ampulleri ile aydınlatma görmenin şaşkınlığı ile ben 'Anne bak! Yıldızlar yere inmiş!' diye haykırmışım. Yolcular epeyce gülüşmüşler. Şehirde vardığımızda sokak lambalarının ampullerini görüp onların yıldız olmadığını anladım.

Babam bu hikayeyi bir kağıda yazıp bana verdi. Sonra, annemin hiç haz etmediği purolarından birini keyifle yakıp bahçedeki şezlonguna oturdu. Purosundan derin bir nefes içine çekti. Denize doğru uzun uzun baktı. Benim onu seyrettiğimi farketti mi bilmiyorum. Alaca karanlık çökmek üzereyken sokak lambaları bir bir yanmaya başladı. Babam hafiften gülümsedi. Elektrik ampullerini ilk gördüğü günü mü düşündü, yoksa yavaştan belirmeye başlayan yıldızlara bakıp değişen dünyayı mı?

Resim 1: Dedem İsmail Hakkı Bey (sağ başta) - Bu fotoğrafın arkasına dedem el yazısı ile 1928 Mudurnu notunu düşmüş. Gorev sebebiyle mi Mudurnu'daydi, kim bilir?

Resim 2: Dedem İsmail Hakkı Bey (sol başta) - Bu fotoğrafın arkasına da 1928 yazılmış. Muhtemelen fotoğraftaki diğer zatlar ilçenin önde gelenleri.

Resim 3: Babam ilkokul arkadaşları ile (üçüncü diz çökmüş sıra, sağdan dördüncü - sağ ve solundaki arkadaşları Memduha ve Muharrem). Yıl 1944...

Koş(ma)!

2009-10-13T15:09:00.007+03:00

Çocukken hep 'koşma' derlerdi. Okulda, koridorda, hoca bağırır 'koşma evladım, koşma oğlum'! Saklanırdık bir köşeye, biraz bekler sonra gene vınnnn... İlkokul 5'e gelince o koşma demeler azalalacağına çoğaldı ama büyükler bizi yarış atı gibi koşturmaktan geri durmadılar! Koridorda bahçede koşarken artık sokaklarda, kaldırımlarda da kursa, dershaneye yetişmek için koşmaya başladık. Bir baktık ki artık durmak yok. Yaş ilerledikçe tempo daha da arttı. Bir kuyruktan diğer kuyruğa koşmayı, otobüslerin, dolmuşların ardından depar atmayı öğrendik. Delikanlılık çağında aşk için dünyanın çevresinde koşarım bile diyenler oldu. Herkes koşmayı öğrendi. Hayat koşmayı bize öğretirken 'düşmek' denen olguyu da bize tanıttı. Biz yirmili yaşlarda hayatı 100 metrelik bir yarış zannederken meğer uzun bir engelli maratona çıkmışız da haberimiz yokmuş. Onu da, düşüp kafa göz yarınca öğrendik. Koşucuların "duvara çarpmak" diye bir terimleri vardır. Bir başka deyişle artık ayakların, vücudun daha fazla dayanamaması hali. Yani koşucunun artık bir adım daha atamayacak duruma gelmesi. Kimilerimiz bunu da yaşadı, ama yine ayağa kalkıp yürümeyi, koşmayı becerdik.

Olgunlaştıkça, maksat spor olsun diye koşmaya başlayanlarımız oldu. Fazla kiloları atmak için yaz tatilinden yirmi gün önce yapılan koşular, gymlerde koşu bantlarında ter atmalar... Koşunun, günlük hayatı yakalamak dışında keyifli bir hobi olduğunu da böylece gördük.

Koşunun bir ibadet olabileceği aklımın ucundan geçmezdi. Geçen sene katıldığım ilk Cancer Research 10 km koşusunda geçirdiğim 1 saat 8 dakika bana o kadar iyi geldi ki anlatamam. Tüm koşu boyunca kaybettiğim dostlarımı hatırladım, onlarla yaşadığımız güzel anıları andım, yanımda koştuklarını hayal ettim, onlarla konuştum, güldüm... Benim gibi pek koşmayan, hatta antreman dahi yapmayı unutmuş bir adamın 10 kilometreyi hiç durmadan, nefesi dahi tükenmeden bitirmesi... Dostlarla ibadet işte başka nasıl açıklanır.

Bu yıl, 10k koşusu daha coşkulu oldu. Öncelikle hava yazı aratmayacak kadar güzeldi. Cancer Research UK çalışanları yarışın start çıkışını, doktorlarla beraber yapma onurunu bana verdiler. Doktorlarla tanışma faslı, Peter Sellers filmlerindeki replikleri aratmadı:

- Doktor Johnson

- Hasta Erginoğlu

- Dr. Rene Paris

- Hasta Erginoğlu

- Doktor Llodys

- Hasta Erginoğlu

- Doktor

-Hasta

- Doktor

-Hasta

Start verilirken tavşanın Liv Tyler olacağı söylentisini başlattım, ama doktorlar yemediler... Ve uzun bir düdük sesi ile arkamda 1500 kişi ile Blenheim Sarayı'nın nefis parkuruna çıktık. Tavşan tabii ki Liv Tyler olsa buradan 10km dünya rekoru çıkardı, ama herşeye rağmen buna inanarak gaza gelen bazı sportmen abiler yok değildi. Güya start yaptık ama ilk dakikalarda arkamdan ordu gibi gelen profesyonel koşucuların epey tozunu yuttum. Rampada oflayıp puflayan eski bir kamyon gibi sola yanaşarak (İngiltere'de olduğumuza dikkatinizi çekerim) arkamdaki sabırsız güruha yol verdim. İlk grubun kendi ritmini bulmasıyla biz amatörler de rahata erdik. Güneş tatlı tatlı bizi ısıttıkça ayaklar açıldı, ciğerler saat gibi işlemeye başladı.

Somon füme... Nereden aklıma geldi şimdi? Safa'yı o büyük çınar ağacını arkasında kocaman bir gülümseme ile görür gibi oldum. Bir "Güzel Adam" elinde şarap kadehi, somon fümeleri adabıyla yiyeceğine bulduğu ekmeklerin arasına sıkıştırıp resmen sandviç yapmakta... Ya da gidilen bir kokteylde neredeyse garsonun somon füme tepsisine el koymakta... 'Yok yapmadım' dersen okuyucu belki inanırda, seni tanıma şansına erişmiş dostlar kanmaz. Her şey bir yana, daha koşunun birinci dakikasında aklıma yemek getirdin ya bravo sana! Beyin hücrelerimde somon fümenin 'ye beni' diye tat alma dokularını harekete geçiren kokusu ile birinci kilometre bitti.

Nefes iyi, ayaklar sağlam... Yanımda nefis bir gölet. Çimler sanki elle bir bir ekilmiş gibi kusursuzca uzayıp gidiyor. Güneyden tatlı bir rüzgar esiyor. Emecik Köyü'nün çamları eminim denize inmek ister gibi coşkuyla dans ediyordur bugün. Şu ilerde bizi alkışlayan gurubun içinde el sallayan Ayfer teyze sanki... Vişne likörü mü? Evet, tabii nasıl unuturum. Datça'ya her gelişimde bana tattırdığınız o değişik lezzetlerin arasındadır o. Kendime kızıyorum aslında, neden şu güzel tariflerinizi defterime kaydetmedim diye. Ama sizin o güzel yeşil zetin tarifini annem almış. Denedi müthiş oldu. Ancak vişne likörü... Ah ah! Birader Kerem de güzel yapıyor söyleyeyim. Tabii, sizin ki kadar değil ama boynuz kulağı geçer derler öyle değil mi?

Karşımda 5km tabelası. Ellerinde gitarlar, bir grup genç "Keep on running"i çalıyorlar. Onların arkasında bir ambulans duruyor ve de bir VW Passat. Aynen sizinkinin renginde Oğuz Bey. Ne zaman almıştınız? 2001 di değil mi? VW sevginiz babanızın kaplumbağasından geliyor demiştiniz. Duruyor mu hala o? Belki şimdi oğlunuz biniyordur.

Şaban, dün bir Renault Espace'a bindim seni andım. Yok kardeşim iyi ki almamışsın o Scenic'i. Sarkozy bize laf edeceğine önce kendi arabalarını düzeltsin. Peki geçtim araba muhabbetini. Laptop mu? Şimdi herkeste var. Evet bizim beraber çalıştığımız zaman Genel Müdür'de vardı, ama şimdi yenilerini görsen hayret edersin. Sekizinci kilometreye mi girdik? Hadi canım! Şaban yahu bizi laptop maptop diyerek uyuttun abi! Hiç bir şey anlamadım ne zaman koştum ben 6 ve 7. kilometreleri.

Bu yıl müziksiz koşuyorum. Doğanın sesini dinliyorum. Arkamda bir ortayaşlı bir teyze, yanıma geliyor ve sırtıma şefkatle iki kez vuruyor "You are the inspration!". Kendimi Chicago'nun klibinde gibi hissediyorum. You bring feeling to my life, you're the insppppppraaaatiiiion... Müzik... Bir müzik sesi geliyor kulağıma. Bach! Evet Bach Partitas... Atatürk Kültür Merkezi'ne kimbilir kaç defa girdim çıktım. Ne konserler, ne provalar izledim. Benim altı yaş bilincimle Hülya teyze ve Erdoğan amcam aklımda... Onları düşünmeyeli, hatırlamayalı çok oldu, kızmalıyım kendime... Ya Melek hanım, siz orada mıydınız acaba ben 6 yaşındayken? Radyoterapi sıralarında değil de Atatürk Kültür Merkezi'nde tanışsaydık... Nigel Kennedy'nin provasına arka kapıdan sokar mıydınız beni? Biliyorum tabii ki bir yolunu bulurdunuz.

Son metreler. Finish çizgisinde Mavi ve Rachel bekliyorlar. Benim küçük güzel kızımın yüzündeki heyecan... Tüm dostlarla geçiyorum çizgiyi. Bu yıl ibadeti kısalttık, 57 dakika... Yine sizin hınzırlığınız vallahi ben ekstra bir şey yapmadım. Teşekkür size ve tabii ki;

Beni hiç yalnız bırakmayan "aşklarım" Rachel ve Mavi'ye...

Sabahın köründe kalkıp beni desteklemek için Blenheim'a gelme inceliğini gösteren Su, Ece ve Metin'e..

Sponsor olup kanser araştırmaları için 440 pound toplamama yardımcı olan sevgili ailem, canım annem, babam, Alim (Jr.), Ayşem, Win Michaelsen, Ömer, Suzan Bal, Zeynep, Kerem, Emma, Leon, Di, Rupert'a...

Her daim beni hatırlayan Cağrı Ertürk'e...

Müthiş insanlar Azra ve Chris'e...

Datçalı dostlar Özge ve Cevat'a...

Uzaktan.blogspot.com yazari, muthis anne Muge Karayel'e...

Adama maşallah dedirten tatlı komşularım John ve Mary'ye...

Dostluklarını esirgemeyen Vron, Andrew ve Oliver'a...

hem kendim, hem de Cancer Research adına sonsuz teşekkürler. Sadece bu koşuda sizlerin sayesinde toplam 160,000 pound direkt kanser araştırmalarına gitti. Eh başka ne denir; KEEP ON RUNNING!

Cancer Research 10k Run - Kanser Arastirmalarina Destek icin 10 km...

2009-09-17T12:15:00.003+03:00

http://www.run10ksponsorme.org/alimerginoglu-run10k

Sevgili Dostlar,

Geçen yıl olduğu gibi, bu sene de kanser araştırmalarına destek ve de bu talihsiz yolda kaybettiğimiz sevdiklerimizi hatırlamak için 27 Eylül Pazar günü Cancer Research 10 km koşusuna katılıyorum.

Geçen yıl sizlerin büyük desteği ile 925 £ topladık ve bunu kanser araştırmalarına aktardık. Kanser, tedavisi çok meşakkatli ve de masraflı olan bir hastalık. Umarım gelecek nesiller yeni bulunan tedaviler ile kanserden uzak bir hayata kavuşurlar.

Bu koşuda da sponsor olup, bu güzel amaç için destek vermek isterseniz lütfen yukarıdaki link'e tıklayın.

Hepinize sonsuz teşekkürler!

************************

Dear Friends,

Thanks for visiting my CANCER RESEARCH 10k Run fundraising page.
Another year, another run... Last year's event was a fantastic, memorable experience. With your donations I raised £ 925. You are all great, thank you so much for your support!

This year, the souls of Ayfer Poray, Oguz Acan, Safa, Saban, Melek, David... will be with me again. I know that they will look at me from the sky and smile... This run is going to be also for myself as well. Some of you know, it is nearly 5 years since my own cancer experience. Well, this is life and things happen! I know you all want to own a Ferrari or a country house but the moral of the story is; appreciate your good health first and remember that life is precious. The rest... will come eventually (I am not sure about the Ferrari, but try to be happy with a Fiat Panda... - at the end of the day both are part of Fiat Group heh!).

Here is the usual stuff. Donating through Justgiving is quick, easy and totally secure. It’s also the most efficient way to sponsor me: Cancer Research UK gets your money faster and, if you’re a UK taxpayer, Justgiving makes sure 25% in Gift Aid, plus a 3% supplement, are added to your donation.Please remember that Cancer Research has been helping a lot of us. Now it is our turn to do something little. So, I'd appreciate if you sponsor me!
Don't forget, a small drop can create a lake!

Many thanks,

Alim Erginoglu

Dalaman Havaalanı - Toplu Taşıma(ma)cılık

2009-08-18T17:14:00.004+03:00

Bir ulkeyi medeni hale getiren en onemli unsurlardan biri de hic kuskusuz toplu tasimaciliktir. Teknolojide dunyadaki tum yenilikleri yakindan takip eden biz, cebimizde en yeni 3G telefonlarla gezmenin havasini yasarken vatandasimizi ve de ulkemize gelen turisti bir noktadan digerine dogru duzgun tasayabilecek alternatifleri sunmaktan aciziz.

Yillardir Datca'ya giderken Ingiltere - Dalaman ucuslarini kullaniyorum. Eger sansimiz varsa ve de benim inis saatime bir ic hat ucagi denk gelmisse yolculari ya Marmaris ya da Fethiye yonune tasiyan Havas otobusune binebiliyoruz. Eger ic hatlarda o saatte inen bir ucak olmamissa tek alternatif taksi. Ben kimsenin emegine, kazancina karsi degilim ancak burada ciddi bir alternatifsizlik, tekellesme ve dayatma soz konusu.

"Begenmiyorsan binme abi?". Oldu binmeyeyim de, ne yapayim? Ortaca'ya yurusem 25 kilometre. Tarladan bir esek bulup da mi gideyim. Su fiyatlara bir bakalim. Mesela Marmaris 140 TL. Benzinin kac para oldugunun farkindayim tabii esnaf kar edecek ama bu ne tur bir hastaliktir ki kimse az kar etmek istemiyor. Bugun benzinin litresine ortalama 3,5 TL dersek, duz hesaptan Marmaris icin bir taksinin harcayacagi ortalama yakit 27 TL'dir. Hadi bunun donusunu de koy. Oldu sana maksimum 54 TL . 140 eksi 54, esittir kar 86 TL.

Gecen yil gecenin 3'unde Dalamana inmistim. Pazarlik sonucsuz kalinca inadim tuttu oturdum bir koseye Havas otobus saatine kadar sabahi etmeye karar verdim. Bu aradada taksileri de gozlemlemeyi ihmal etmiyorum. Gecenin o saatinde yurtdisindan epey bir ucak indi. Ben deyim 800 siz deyin 1000 yolcu... Toplasan 10-11 taksi musteri alabildi. Taksici arkadaslar da bu durumdan hosnut degiller eminim. Biliyorum ki 3-4 aylik sezonda maksimum kazanc saglayip senenin geri kalaninda gecinmek zorundalar ancak gorunen tablo bu; tasima(ma)cilik anlayisinin onlara da yaramadigi. Peki sorumlu kim? Taksici arkadaslara gore valilik. Ulasim konusunda hem yontem hem de fiyatlari bu merci belirliyormus. Eh herseyi devletten bekliyoruz ama madem siz de memnun degilsiniz neden "gik"iniz cikmiyor be arkadas! Bilemiyorum bu bilgi dogruysa valilik de ayip ediyor; hem yolcuyu hem de tasimaciyi magdur ediyor. Aslina bakarsaniz isin ic yuzu eminim taksicilerden alinan yuksek isgal parasidir. Taksici de ne yapsin o parayi odeyebilmek icin koyuyor fahis fiyati.

Bir baska husus da, turistik bolgeye gelen her yolcuya (yerli, yabanci) yolunacak kaz gozuyle bakilmasi. Bakkalinda bufesine, kafesinden lokantasina, taksisinden pazarcisina bu turistik yorelerimizde hep boyle. Alinma gucenme yok. Guneyde tomates mevsiminde koy pazarinda domatese 2 TL koyarsan, o domates degil baska bir sey olur! Tabii o fiyati koyan Mustafa dayiya mi yoksa, "Aaay Mustafa efendi boyle domatesi Ankara'da bu fiyata alamiyoruz, ne kadar ucuz" diyen Safinaz ablaya mi kizmali? Memleketimiz iste boyle ikilemlerle dolu. Tabii kurusuna sahip cikmayan bir ulkeden ne beklenebilir ki?

Konuyu dagittim biraz ama maalesef durum bu. Simdi beklentilere gelelim. Birincisi, en azindan turizm sezonu boyunca ic hat dis hat ayrimi yapilmadan Havas otobusleri tarifeli olarak sefer yapmali. Dalaman, Ortaca, Koycegiz gibi kisa mesafeler icin dolmus seferleri olmali ki, hem bundan yolcu yararlansin hem de yerel dolmuscular da pastadan pay alsin. Hem bu kadarcik bir rekabetin de kimseye zarari olmaz, tersine faydasi olur. Eger taksicilerin dedigi gibi valilik cok yuksek miktarda bir parayi park parasi altinda soforlerden aliyorsa bunu da mantikli bir seviyeye indirmeli. Taksici kardeslerim de akilli dusunup, daha az karla cok surum etmenin yollarini aramali. Boylece hem yerlisi hem yabancisi kendini "enayi" gibi hissetmemis olur.

Toplu tasimacilik, bir yolcuyu yerli yabanci diye ayirmadan cesitli alternatiflerle bir noktadan digerine sistemli tasiyabilmektir. Maalesef, bunu becerememekte ya da becermek istememekte ustayiz. Bu sadece Dalaman havaalani icin degil, ulkemizdeki bir cok nokta icin gecerli. En yeni cep telefonunu kullanmakla, en kalabalik otobus, kamyon filosuna sahip olmakla bu isler maalesef olmuyor. Bireysel dahi olsa arada sesimiz cikmali. Ha diyorsan ki, "Bastiririm parayi istedigim yere giderim", o zaman tez zamanda Isvicre diyorum pasa abi! Saygilar.

İki Dakika...

2009-08-15T12:50:00.001+03:00

Nedir ki hayat dediğin? İki dakika... Gözünü bir kırpmışşın varsın, sonra...

Güvercinler kanattan bir bulut... Haber mi var cennetten? Çatı arasındaki küçük balkonun demirleri arasından uzaklara gitmek istercesine uçuşan keten mor perdeler ve burnuma gelen lavanta kokusu, ki mevsimidir şimdi... Sardunyalar patlamış. Pembe, kırmızı... Yarısı geceye feda edilmiş bir şişe ve yapayalnız bir kadın cama dayamış başını. Ve kapılar, rengarenk, açılıp kapanan ve bir de kilitli olanlar. Yüzler, yüzsüzler... Saçlar, saçsızlar... Gülen gözler, ah o gözler! Çivit mavisi, benim sevdiğiminkiler gibi. Hepsi bir şeyler anlatmak istercesine hayata bakan ya da baktığını sanan ve de bakamayan o güçsüz adamın kör gözleri. Nasır olmuş elleri... Bir müzik sesi, o günler gibi süren iki dakikanın koluna girmiş... Ludovico Einaudi diye fısıldıyor kulağıma ve kayboluyor... Bitirdin beni be arkadaş! Aldın götürdün, hayatı koydun, katladın, çarptın, böldün, kare kökünü söktüre söktüre... Ve de bir isim vermişsin ki bre alçak! Due Tramonti... Hani bilmesem gerçeği, onaltıya bastığım o gün, altında günü bin kez batırdığım boynu bükük çam ağacının gölgesinde sen de varmışsın zannedeceğim.

Hayat bir dakika, iki, üç, dört değil... Hani hiç bitmese... Bol keseden verse...

İnsanlar koşuşturmakta, sarısı, beyazı, zencisi. Uzağı, yakını... Vitrinlerin camındaki yansımalar ve ben öylece, sadece... Hayat nedir ki? İki dakika...

Öyle sabah uyanır uyanmaz yataktan fırlama
Yarım saat erkene kurulsun saatin.
Kedi gibi gerin, ohh ne güzel yine uyandım diye sevin..
Pencerini aç, yagmur da olsa, fırtına da olsa nefes al derin derin... Yüzüne su çarpma, adamakıllı yıka yüzünü serin serin...
Geceden hazır olsun, yarın ne giyeceğin.
Ona harcayacağın vakitte bir dilim ekmek kızart,
Çek kızarmiş ekmek kokusunu içine,
Bak güzelim kahvaltının keyfine.
Ayakkabıların boyalı olsun, kokun mis,
Önce sana güzel gelsin aynadaki siluetin..
Çık evinden neseyle, karşına ilk çıkana gülümse, aydınlık bir gün dile. Sonra koş git işine, dünden, önceki günden,
Hatta daha da eskiden yarim ne kadar işin varsa hepsini tamamla,
Ohhh söyle bir hafifle
Bir güzel kahve ısmarla kendine,
seni mutlu eden sesi duymak için "alo "de
Hiç işin olmasada öğle üzeri dişar çık
Yagmur varsa islan, günes varsa isin, hatta üsü hava soguksa...
Yürü, yürürken sağa sola bak, öylesine değil, görerek bak
Çiçek görürsen kokla,köpek görürsen okşa ,
çocuk görürsen yanağından makas al.
Sonra, şöyle bir düşün, kimler sana yol açtı,
sen çok dar da iken kimler seni ferahlattı,
hani kapını kimsenin çalmadığı günlerde kimler kapını tıklattı?
Ne kadar uzun zamandır aramadın onları değil mi?
Hadi hemen uğrayabilirsen uğra, arayabilirsen ara
Hatırlarını sor, öyle laf olsun diye değil, kucaklar gibi sor..
Bu sadece onların değil, senin de yüreğini ısıtacak,
yüzünde güller açtıracak.
Günün güzeldi degil mi? Akşamın da güzel olsun..
Yemeğin ne olursa olsun, masanda illaki kumaş örtü olsun..
Saklama tabakları, bardakları misafire
Sizden ala misafir mi var bu dünyada
Ailecek kurulun sofraya, öyle acele acele değil,
vazife yapar gibi hiç değil,
Şöyle keyife keyif katar gibi, lezzete lezzet katar gibi,
eksik bıraktıklarını tamamlar gibi tadına var akşamının..
Gece evinde, dostların olsun
Sohbetin yemeğin, kahkahan olsun..
Arkadaşım
hayat bu daha ne olsun?
Ama en önce ve illa ki sağlık olsun!
Can Yücel

Turuncu kokan dünya ve bir okurun mektubu!

2009-07-07T18:24:00.008+03:00

Dünyanın turuncu koktuğu bir akşam üstü dalgalar, binlerce yıldır iki yaka arasında gidip gelen yorgun kumları, tatlı bir ninni eşliğinde geceye hazırlıyor. Dünya turuncu kokar mı demeyin! Gün olur turuncu kokar, kimi zaman eflatun... Bir de mavinin kokusu vardır... Siz bilmezsiniz.

İşte dünyanın aynı anlattığım gibi geceyi beklediği o akşam üstü, gene oturmuş satırlar arasında gidip gelip, bir şeyler karalarken karşılaştım o isimle... 'Kız kardeşim için imzalar mısınız? Kendisi şu an lösemi tedavisi görüyor, yaşadıklarınız ona güç verecektir' dedi usulca bir ses. Hiç tanımadığım bir insana güç verebilmek... Aynı sıkıntıları, zorlukları hiç konuşmadan paylaşabilmek... Saygıdeğer Nuran Taşlıgil hocaya... diye başladı kalemden çıkan harfler...

Aradan bir seneye yakın bir vakit geçti. Ofiste kötü geçen bir gün; masamda oturmaktayım. Dünya dönüyor mu, güneş mi var, yoksa sağanak almış başını gitmiş mi, bihaberim. Raporlar, toplantılar... Turuncu kokan gece çoook gerilerde kalmış. Dalgaların hayali bile usumdan çoktan uçup gitmiş. İşte böyle bir gün posta kutumda bulduğum bir mail ile tekrar dünyaya döndüm. Hayatta ilk defa kendimi işe yarar hissettim. Mutluluk bu!

Bana unuttuğum o ismi ve o günü hatırlatan, kalbi büyük bir okuyucunun yolladığı mektubu kendisinin izni ile sizlerle paylaşmak istedim. İşte genç kardeşim Güven Şahin'in satırları...

&&&&&&&&&&&&&&&&&&&&

Bu yazıyı yazarken içeriğini hiç düşünmedim sadece size yazmam gerektiğini düşündüm, o yüzden biraz daldan dala konan bir yazı olarak bulabilirsiniz bu yazımı.

Ben Marmara Üniversitesi Coğrafya Öğretmenliği mezunu (mezun olalı 2 hafta oluyor :) Coğrafya Bölümünde Yüksek Lisansa başlamış olan (2 gün oldu :) alelade bir öğrenciyim. 5 Yıllık öğrencilik hayatımda bana hep destek olan çok kıymetli Hocam Doç. Dr. Nuran TAŞLIGİL, sizin kendisi için imzalamış olduğunuz kitabınızı okumam için bana verdi. Nuran Hanım benim gözümde azim denen şeyin vücut bulmuş halidi zira lösemiyi yenip kariyerine kaldığı yerden devam eden, önemli çalışmalara imza atmış kelimelerle tasvir edilemeyecek birisidir. Aramızda öğretmen - öğrenci ilişkisi çoktan geçti ve yakın bir dostluk oluştu.
Her neyse günlerden birgün mezuniyetime aylar kala (7 hafta) her zaman ki kronik ağrılarım yüzünden yine doktora gittim, klasik ilaçlarımı alıp sınav döneminde rahatlamayı umuyordum. Derken çeşitli tetkikler, tahliller v.s. doktor kalınbağırsakta birşey (!) tespit ettiğini söyledi. Bu esnada klasik şeyleri bende hissettim, boğaza bişeyin düğümlenmesi, yutkunma, soğuk ter v.s. Aradaki o münasebetsiz birkaç haftada herşey oldu ve bitti kötü huylu değil iyi huylu olduğu açığa çıktı, derin bir "OHHHHH" ardından farklı bir hayata başlayış. Hocam en az annem kadar üzülmüş ve endişelenmişti. Şimdi herşey yolunda (birde şu ilaçları şaşırmadan sırasıyla ve düzenli içmeyi öğrensem), mutluyum, kariyerime devam edicem, malum sayısını hatırlamadığım yığınla sınava girip çıkıyorum. Ama ben eski ben değilim gibi geliyor, bu işleri yapan Güven başka bir Güven sanki.
Hocam tamda bu dönemde kitabınızı ödünç verdi bana ve dün akşam elime alıp 33. sayfaya kadar geldim ve gece yatakta hemen size yazmak isteği doğdu içimde, niçin veya neden bilmiyorum yazmak istedim işte, belki ortak kaygılar, endişeler belki coğrafya tutkumuz bilemiyorum. Kitabın coğrafi kısmının apayrı duygular içerdiğine şüphem yok, ama sanırım kitabın o bölümüne gelmem biraz zaman alıcak, çünkü her okuduğum satırda yarım saat hülyalara dalıyorum :) Kendim bu esnada ne yapmıştım diyorum, oysaki sizin sıkıntınızın çeyreğini bile yaşamamıştım, ama o korkuyu çok iyi biliyorum, gerçi korku mu bunun adı bilmiyorum. Sadece bildiğim şey bu güzel eseri birazcık eli titreye titreye okuduğum, ne bileyim korktum işte biraz...
Neyse şu an sevgili Keira Mavi (Sanıyorum artık pıtır pıtır koşuşturmaya başlamış olmalı) ve Rachel'e sevgiler, gerçekten çok şanslı birisiniz, sahip olduğunuz bu iki değerli varlık ve bir coğrafyacının dahi gidip göremeyeceği yerleri görmüş olabilmek büyük saadet doğrusu...
Çok uzattım belki biraz saçmaladım ama dedim ya size yazmak istedim hepsi bu,
Kendinize dikkat edin, görüşmek ümidiyle,
Saygılarımla;
Güven Şahin (Akademisyen aday adayı)

Kitabın Yurtdışı Siparişi

2009-06-01T13:44:00.002+03:00

Yurtdışından email atan bir kaç okur kitabı temin edebilmek için benden yardım istediler. Açıkcası bu sabaha kadar kitabın internet üzerinden yurtdışına satışının olduğunu bilmiyordum. Meğer www.tulumba.com adlı site üzerinden bu imkan varmış. İşte 'Bir Türk Bir İngiliz ve Üç Kuruşluk Dünya' nın linki:

Teşekkürler!

http://www.tulumba.com/storeItem.asp?ic=zBK333559GA910

Sevgili Okur...

2009-04-19T17:23:00.009+03:00

Sevgili Okur!

Geçen gün kitabımın bir kopyasını 2,5 yaşındaki kızım Mavi için imzalayıp kütüphanenin uzak raflarından birine koydum. Bunun ne kadar güzel bir his olduğunu anlatamam. Kızım o kitaba iyi bakarsa çocuğuna, çocuğu kendi çocuğuna, torun kendi torununa... Ölümsüz hissetmek böyle bir şey olsa gerek. Hani biz bir iki satır karaladık da onun budalası olduk ama Yaşar Kemal, Buket Uzuner, Deniz Kavukçuoğlu, Oruç Aruoba, Demir Özlü, Nadir Paksoy kim bilir ne hisseder kitabının o ilk boş sayfasına, okur adına, ya da bir sevdiği için mürekkebini kağıt ile buluştururken...? Hemingway'in, Tolstoy'un, Müfide Ferit Tek'in, Cemal Süreyya'nın, Can Yücel'in çocuğu, torunu ne hisseder kitabı eline alınca...?

Ey okur, ey dost! Yazı karalayan için paylaşımdır, iç dökmedir, hatırlamadır, damdan düşmedir ve sonra toza toprağa bulanmış olsan da kalkıp yine yürümedir... Yazı, senin için arkadaştır, dosttur, düşmandır, kıskançlıktır, aşktır, tutkudur, kahkahadır, gözyaşıdır, umuttur, kötülüktür, iyiliktir, eziyettir, emektir...

Tanıyan okur sorar, "Bir defa kitapçıya gittim bulamadım, nereden bulurum?". Tanımayan, merak eden ise bir kere gider bakar, bulamazsa bir daha bakmaz unutur gider. Ben herkesin işini kolaylaştırayım. Kitapçıda bulamayan, okumak isteyen; damdan düşmüş adam nasıl olur merak eden; gezginliği seven bizim şu "Bir Türk, Bir İngiliz ve Üç Kuruşluk Dünya"mızı aşağıdaki internet sitelerinden temin edebilir. Hem söyleyeyim iyi de indirim yapmışlar!

http://www.pandora.com.tr/urun.aspx?id=155819

http://www.dr.com.tr/Product.aspx?pid=0000000236799

http://www.ilknokta.com/urun/89154/Bir-Turk-Bir-Ingiliz-ve-Uc-Kurusluk-Dunya--Alim-Erginoglu.html

Yazar teşekkür eder!

Alim Erginoğlu

alimerginoglu@gmail.com

Simili Dostların Vefası

2009-03-16T10:31:00.004+02:00

We are sorry to report the recent death of Nihat Akkaraca, well-known Datça historian and occasional contributor to the Symi Visitor newspaper over the years. A founder of the Datça Local History Group, Nihat documented oral tradition and recorded many stories connected with the region, and with life in Old Datça in the days when the village still had a Greek community. Nihat was an enthusiastic believer in strengthening ties between the communities of Datça and Symi and was one of the driving forces behind the founding of the World Peace Day Swim between the two. As one of his friends, Alim Erginoglu, says, Nihat believed that Greeks and Turks were two halves of the same apple.
He will be missed by many, both Greek and Turk alike, as well as the many friends he made from all over the world over the years. Our sympathies to his family, friends and colleagues at the Datça Local History Group.
Please see the tribute written by his long-time friend, Hugo Tyler, which is below, as well as a message of condolence from Lemonia and Lefteris of Syllogos Restaurant. Anyone who would like to add their own messages, please email me at symi-vis@otenet.gr.
Adriana Shum

Nihat Akkaraca, left, with Hugo Tyler

I was deeply saddened to learn of the death of my friend Nihat Akkaraca, who was such a thoroughly decent and charming man. We first met on September 1st 2003 on the occasion of Symi and Datça’s first joint celebration of World Peace Day, and thereafter no visit to Datça was complete without some time spent in his company. And excellent company it proved to be as Nihat was a mine of information about Datça’s history and traditions.
Always happy to put himself out for friends, Nihat would often take me and others on excursions in his car, to Eski (Old) Datça, to his country house at Mesudiye, to ancient Knidos or other local places of interest. On one occasion I found myself squeezed into Nihat’s car with three Greek men, all of whose families had lived in Eski Datça in the days when it was still a mixed Greek/Turkish community. “Those were our fields” sighed one. “Those were our olive groves” cried the second. “That was my grandfather’s house” wailed the third.

On another occasion we ‘kidnapped’ an English lady from a pavement restaurant in Datça, much to the surprise of her two companions; roared up the main street and disappeared into the countryside, where we led her down a woody path and she finally got her zakkum. Well, she had said that she wanted to buy an oleander bush, so Nihat took us to a nursery garden.
Born in Eski Datça in 1931, Nihat moved to Sinop on Turkey’s Black Sea Coast in search of work; taught himself English and secured a job at a USAF base. He then taught himself electronics and was given a better job by the USAF. Subsequently he opened his own shop, which he ran until he retired to his home area, where he became a stalwart of various local societies and community projects.
Clearly he was a believer in education with his elder daughter becoming a lawyer and his younger daughter a lecturer in international relations at an Istanbul University.

One of his many interests was local folklore and he regularly contributed articles to a local paper before going on to write a widely acclaimed book. With his first book having gone to a reprint, Nihat was working on a second book at the time of his death.

I will greatly miss Nihat, who added an extra dimension to my appreciation of Datça, and I extend my deepest sympathy to his wife and two daughters.

Hugo Tyler

Nihat Abi'nin Son E-maili

2009-03-04T18:36:00.005+02:00

Nihat Abi'nin bloguna her gün en az üç kez, acaba bir şey yazmış mı diye bakardım. Ses çıkmadığında ya bloguna bir yorum bırakır, ya da bir email ile hal hatır sorar, yeni yazılar ne alemde diye taciz atışı yapardım. Ocak ayının 8'inde kendisinden son bir mail aldım. Sonra sesi soluğu tekrar kesildi. Meğer bu sefer uzun bir yolculuğa hazırlanıyormuş... Okuduğu son kitap olan Bird Without Wings ile Datça arasında kurduğu ilişki, belki de bana bir ara çıtlattığı o üzerinde çalışmakta olduğu roman hakkında ip uçları veriyordu. Acaba Nihat Abi, yolculuk öncesi Sabahattin Ali'nin Kuyucaklı Yusuf'unu okuyabildi mi?

Merhaba Alim,
Kalem benim için çok degerli. Ta Ingiltere'den beni düsünüp, göndermis olmaniz degerine deger katiyor. Kullanmaya basladim bile.
Ah su "Birds Without Wings" var ya, görseniz içindeki karakterler ayni Datça'da o zaman bir arada yasamis olan karakterler. Bu yüzden ikinci kez okuyorum. Öyküdeki Abdulhamid Hoca'yla sanki dedem Hafiz Nazmi'yi anlatmis adam.
Bir de Kristoforos var ki sorma gitsin. Eski Datça'da da bir Hristoforos yasamis. Onun babasi papazmis. Ona Papazoglu
derlermis. Rüstem Bey gibi karakterlerimiz de varmis burada. Mesela Kabaosmanoglu Sikri Efendi. Rüstem Bey gibi atiyla gezen bir aga oglu. Yasam tarzlarinda, iliskilerde o kadar çok benzerlik var ki. Mesela Annemin, Papazoglu'nun kizlariyla arkadasligi, dedem Hafiz Nazmi'nin papazla dostlugu. Çok ilginç. Kitap sanki Datça'yi anlatiyor.
Sonlarina geldim, bitrimek üzereyim. Sirada, Sabahattin Âli'nin 1930'lu yillarda yazmis oldugu "Kuyucakli Yusuf" var.
Blogunuzda ise gidip gelisinizi okudum. Çok ilginç. Günde bes saat yolculuk çok uzun degil mi?
Hosça kal, Alim. Tekrar yazacagim... Nihat Abi

Datça Bilgesini Kaybetti...

2009-02-13T12:54:00.004+02:00

Parmaklarım, "Datça'da Zaman" kitabının sayfaları arasında dolaşıyor... Nihat Akkaraca'nın mavi mürekkebinden dökülmüş, adıma yazılmış satırları kim bilir kaçıncı defa okuyorum. "Bu kitabı büyük bir mutluluk içinde imzalıyorum..." diyor üstad. Tarih 3 Eylül 2008. Kavuçuk ağacının altında oturmuş konuşuyoruz. Çeşme Köyü, mübadeleyi, Eski Datça'daki Yahudi bakkalı, köyün imamı ile papazı arasındaki dostluğu anlatıyor. Annesinin Rodos'tan gelişini, Simi'deki hastanede tedavi oluşunu... Öyküler, fıkralar, maniler ile süsleniyor; tatlı sesi kulağıma dünyanın en güzel melodisi gibi geliyor. Hayranlıkla dudaklarından dökülen her kelimeyi, her anıyı, her hikayeyi, her kahramanı hafızama yerleştirmeye çalışıyorum. Emel Hanım'ın lezzetli limonatalarını yudumluyoruz, ardından kahveler geliyor. Akkaraca, şeker niyetine çam balından bir kaşık kahveye karıştırıyor. İlahi üstad! Kırk yıl düşünsem aklıma gelmezdi! Konuşmamız, sokaktan geçen yaşlı genç, düzinelerce insanın selamı ile kesiliyor. Her biri en az iki dakika durup, Nihat Abi'ye hal hatır soruyor; bir konu danışılıyor; İzmir'deki, İstanbul'daki falanca dostun selamı iletiliyor... İşte bu son görüşmemiz... Yazdan bu yana onlarca yazışma oluyor aramızda. Yeni kitabının hazırlıkları hakkında bilgiler veriyor. Fikir alışverişinde bulunuyoruz. Bird Without Wings'i tekrar okuduğunu söylüyor son mailinde. Tesaadüf, aynı kitabı aynı zamanda okuyormuşuz. Romandaki hikayenin geçtiği Eskibahçe'deki (Kayaköy) hayatın, Datça'daki mübadele öncesi yaşam ile ilgili benzerliklerini anlatıyor. Kafasındaki roman projesinden bahsediyor. Heyecanlanıyor, heyecanlanıyoruz beraber. Datça ikimizin de toprağı, ortak tutkusu, dostu... Aradan bir aya yakın bir vakit geçiyor, blogunda hareket yok, kitabıyla meşgul herhalde diye düşünüyorum. Geçen hafta rahatsızlandığına dair bir haber geliyor. Önemsizdir diye düşünüyorum. Bu hafta başında bir mail atıyorum. Belki buralardan istediği bir kitap vardır, moralini düzeltir diye. Ses seda çıkmıyor. Çarşamba sabahı bloguna bir mesaj bırakayım diyorum. Oysa ki, sen gidivermişsin... Bir hayat bitmiş, yeni bir hayat başlamış.

Datça bilgesini kaybetti. İyi bir insan, usta bir yazar, araştırmacı, tarihçi, halkbilimci, barış elçisi olan Akkaraca eserleriyle, öğretileriyle, anılarıyla her zaman ve her yerde bizlerle olmaya devam edecek. Ben bu satırları yazarken Nihat Abi, ait olduğu topraklarla kucaklaşıyor. Bir dahaki görüşmemize kadar hoşçakal!

Alim Erginoglu

Oxford

Toprağım

2009-01-02T18:00:00.006+02:00

Afyon Garı; günün ilk saatleri... Soğuk, buz gibi bir hava... Oldum olası hiç sevmedim şu soğuğu, hiç alışamadım.

Kütahya'ya gidecek otobüse binmeden önce fakülte arkadaşım Yiğit ile kucaklaşıyor birbirimize bol şans diliyoruz. Üç numara saçlarımız, sakil görüntümüz ile eminim aynaya baksak kendimizi tanıyamayacak haldeyiz. Yiğit de gözüme sanki o değilmiş gibi görünüyor, sanki biraz yaşlanmış, kilo vermiş... Otobüs şoförünün kornası ile irkiliyorum, tek yolcu ben kalmışım. Elimdeki çantayı yüklenip koşarak, sanki son yolculuğunu yapıyormuş gibi duran eski yüzlü Mercedes otobüsün kapısından içeri giriyorum. Toz ve küfün birbirine karıştığı bir koku genzimi yakıyor. Filtresi, yıllarca, belli ki hiç değiştirilmemiş bir kalorifer otobüsün içini ısıtmaya çalışıyor. Boş bulduğum bir koltuğa ilişiyorum. Camın buğusunu avcumun içiyle hızlıca siliyor ve cama yapışıyorum. Yiğit ufuk çizgisinde kaybolana kadar birbirimize el sallıyoruz. Elim havada bir süre öylece boşluğa, bozkıra bakıyorum. Otobüsün içindeki bir kaç köylü yabancılığımı, ürkekliğimi anlamışcasına yüzüme bakıp gözlerini kaçırıyorlar. Kaytan bıyıklı, yaşı otuzlarda bir muavin elindeki kolonyayı, dua edermişcesine açılan ellere boca ediyor.

- Asker miyiz abi?

Bu soruya nasıl cevap vereceğimi daha bilmiyorum. Evet sözcüğü dudaklarımdan belli belirsiz çıkıyor. Muavin ne demek istediğimi tam anlamamış gibi suratıma bakınca, ister istemez açıklama yapma ihtiyacı hissediyorum.

- Yeni teslim olacağım da...

Biz o yollardan çoktan geçtik dercesine alaycı bir gülümseme var suratında. Kim bilir benim gibi kaç adam, onun bu eski otobüsünde askere gitmek üzere yollara düşmüş... Kaç şişe kolonya, ovuşturulan ellerin arasında buhar olup uçup gitmiş...

Kütahya'dan çok geçtim ama bugüne kadar durup da içine girmemiştim. Saat 5'e kadar teslim süresi olduğundan, hür generalliğimin kalan son iki saatini şehrin ara sokaklarında dolaşarak geçiriyorum. Niye Anadolu şehirleri hep birbirine benzer diye soruyorum kendi kendime. Uzun bir cadde, baştansavma yapılmış 5-6 katlı apartmanlar. Sağlı sollu bir iki beyaz eşya dükkanı, bir iki banka, bakkal, market, internet kafeler ve düzensizce park etmiş araba yığını... Bu amaçsız dolaşma bir süre sonra içimi karartınca, şehirin kişiliğini nispeten yitirmemiş eski sokaklarına dalıyorum. Şehir hamamına yakın bir kahvehaneye girip tahta iskemlelerden birine ilişiyorum. Kaynamaktan rengi neredeyse siyaha dönmüş bir çayı hızlıca içiyorum. Sigara dumanından neredeyse göz gözü görmüyor. "Askere hele bir git de sen de başlarsın sigara..." demişlerdi. Bu dumanın içinde zaten başlamış gibiyim. Saat 5'e yaklaştıkça tedirginliğim artıyor. Evimi özlüyorum; sevgilimin fotoğrafı iki dakikada bir cepten çıkarıp öpüp koklanmaktan kırış kırış... Çare yok, gireceğiz o kapıdan...

Yol boyunca giden upuzun gri bir duvar ve ben nizamiye kapısının karşısındaki kaldırımda öylece duruyorum. Beynim ayaklarıma hükmetmez bir halde... Boş boş yola bakıyorum. Bir at arabası geçiyor. Köylü şapkasını ters takmış, gömleğini boğaz düğmesi ilikli, ağzında bamya gibi eğri büğrü bir sigara. At atlıktan çıkmış, "sucuk olsam da kurtulsam" der gibi bakıyor. Bir an için köylünün peşinden koşup "Beni de al dayı" demek geliyor içimden. Köylü de at da ufuk da bir nokta olana kadar arkalarından bakıyorum.

Hava akşam yaklaştıkça soğumaya başlıyor. Nizamiye kapısında ileri geri yürüyen, yaşı on sekizden fazla göstermeyen bir çavuş ile gözgöze geliyoruz. Yanında gevrek gevrek gülen bir onbaşı. Gel der gibi bakıyor. Ben onlara göre çoktan kemale ermişim, ama çocuk yaştaki çavuşun otoriter hali tecrübesizlimi alt ediyor. Otomatik bir hamle ile el çantaya, ayakta öne gidiyor. Adımlar ve nefesimin artan ritmi tek duyduğum. "Ne denir ki kapıya gelince?", diye düşünüyorum. Seçenekler kafamda kelebek gibi uçuşup komedi filmleri repliklerine taş çıkartacak cinsten bir hal alıyor. Karizmayı yerlerde süründürmeden, doğru bir cümle bulmak lazım, hem de kapıya tamı tamına on adım kalmışken...

- Merhaba ben geldim.

- Selam çavuş!

- Ben şey için gelmiştim de...!

- Boş odanız var mı acaba?

- Beni Genel Kurmay yolladı.

- Asker olmaya geldim, ama müsait değilseniz sonra geleyim.

- Annem dolma yapmıştı da size de bir tabak yollamış!

Tam o sırada yanımda sakalları neredeyse göbeğine kadar uzamış, in midir, cin midir, dilenci midir nedir bilinmez bir adam beliriyor. Nizamiyeye sekiz adım kala durup birbirimize bakıyoruz. Yuvaya yeni başlayan çocuklar gibi içeriye elele girebiliriz, öyle bir bakış... Çavuşun sert sesi ile irkiliyoruz. "Ulaaaaan burasını İran ordusu mu zannettin sen zibidiiiiiii?"... Sakallı, öylece kapıda duruyor, "Ben, bennn, benim adım Süleyman". Süleyman'ı çekip alıyor çavuş. Berber iyi küfür edecek bu zavallıya diye düşünüyorum. Çavuştan yırttım derken onbaşıya yakalanıyorum, "Aç bakalım çantanı, ne var içinde?".

- Eeee komutanım... (İşte olacağı oydu, hah dilimden çektiğim... Karizma sıfıra iniyor, onbaşı kendini Kurmay Yarbay zannetmeye başlıyor)... Postal var, vatka var (postal vurursa içine koymak için), kitap var...

- Ver bakayım o kitapları!

Onbaşı, elindeki ansiklopedi cildi gibi duran Ernst Hirsch ve Muammer Tuksavul'un anı kitaplarına bakıp, "İdeolojik mi lan, bunlar?" diye soruyor. "Yok..." diye mırıldanıyorum.

- Ulan, şimdiden okumaya başlasan askerliği bitirirsin...

Yine gevrek gevrek gülüyor ve sonra en önemli soruyu soruyor.

- Memleket nere birader?

Çok şükür bu sefer lan demiyor. Sorunun cevapları arasında gidip geliyorum. Neresidir memleket? Doğduğun yer mi? Kafa kağıdında yazan mı? Babanın memleketi mi? Şu an oturduğun yer mi? Para kazandığın şehir mi? Göç ettiğin memleket mi? Yoksa ait hissettiğin mi?

- Devrek de olur, Datça da hangisini beğenirsen!

Onbaşı ciddileşip elimi omuzuma koyuyor.

- Gel toprağım...

**********

"Toprak, toprağım...". Kulağımda onbaşının sesi çınlıyor. "Toprağım" diye fısıldıyorum. Beni duymuş gibi bakıyor. Sanki dokunsam canlanacak gibi. Yüzü, o hüzünlü gözleri güneybatıya dönmüş maviyi arıyor. Milattan önce dördüncü yüzyılda Tekir Burnu'ndan esen sert rüzgarı hatırlıyor mu acaba? Ya da o toprağından koparıldığı 1858'in Haziran ayının ikinci haftasını...? Sadece susuyor.

Toprağım, toprağım o benim.

2008 Eylül..

British Museum - Oval Salon

Londra/Holborn

1856 Haziran... Datça, Tekir Burnu yakınları...

Kamboçya'da Bir Yılbaşı

2009-01-01T17:57:00.009+02:00

Anılar arşivinden hafızamda kalan güzel bir yılbaşı... Taa uzaklardayken...

1 OCAK 2003
PHNOM PENH – KAMBOÇYA (Boeng Kak Gölü kıyısı)

Yılın son günü. Elli bir gündür yollardayız. Yeni bir yıla Kamboçya’da gireceğim aklımın ucundan geçmezdi. Hayat insanı nereden nereye getiriyor. Geçen sene bu zamanlar, kanser gelip tekrar beni bulmuştu. Bir günde insanın yaşamı nasıl da değişebiliyor. Hayatta kalıcı olan sadece anılar mı acaba?

Türkiye’de olsaydık şimdi, son dakika hediye alışverişi için o alışveriş merkezinden diğerine koşturacak, kimi makbule bile geçmeyecek hediyeler için dünyanın parasını verecektik. Çamura bulanmış kalabalık İstanbul caddelerinde, pantolonumuzun paçaları batmış bir şekilde koşuştururken, bir yandan da kabusa dönen trafikten nasıl olup da kurtulup, sıcak evimize döneceğimizin planlarını yapıyor olacaktık. Bu esnada, onlarca kişiyle cep telefonunda konuşacak, akşam için bir türlü netleşmeyen zoraki yeni yıl eğlence planlarının hangisine katılacağımızı, hangi gömleği hangi kravat ile giyeceğimizi düşünerek kafa patlatacaktık. Oysa ki, bütün bu koşuşturmaların binlerce kilometre ötesindeyiz şu an. Ayaklarımız çıplak, 30 derece sıcakta, kaldığımız guesthouse'un göle nazır tahta iskelesine oturmuş, gökyüzünde uçan kuşları izliyoruz. 51 gün önce geride bıraktığımız hayat, sanki başka bir gezegende kalmış gibi. Ailelerimizi ve dostlarımızı çok özlüyor, ama yine de bu huzurun içinde Rachel ile başbaşa olduğumuz için çok mutluyuz.

Yılbaşının şerefine Monivong Bulvarı’ndaki şarküterilerden birine gidip, gece için biraz peynir ve paraya kıyıp bir şişe kırmızı şarap aldık. Vietnam’da gördüğümüz Noel kutlamalarının şatafatından sonra, Kamboçya’daki yeni yıl hazırlıkları oldukça mütevazı idi. Dükkanlardaki süslemeler de olmasa, yeni yılın geldiğini anlamak mümkün değil. Hani sorsanız bugün günlerden ne diye, 31 Aralık onu biliyorum ama Pazartesi mı, Cuma mı orası kime ne!

Güler yüzlü tuktukçular bugünü tatil günü ilan etmiş olacaklar ki, neredeyse hepsi bir ağacın gölgesine sığınmış uyukluyorlar, ya da kaldırımın dibine çökmüş, gazoz kapaklarıyla damaya benzer bir oyun oynuyorlar. Her gün yaptıklarının aksine kimse, “Gideceğiniz yere götürelim abi!” diyerek peşinize takılan bir tek tuktukçu yok bugün.

Yeşil köri, pilav, chapati ve Beer Lao’dan oluşan yılbaşı yemeğimizi demirbaşı haline geldiğimiz küçük lokantada yiyoruz. Lokantanın sahibi, dünyadan haber alalım diye tepede duran televizyonu BBC World kanalına ayarlıyor. Uzun süredir televizyon seyretmemiş gözlerimiz sanki yeni bir şey keşfetmiş gibi spikere odaklanıyor. Yeni yılda barış yerine, yine savaş planları... Bu sefer, hedefin Irak mı, yoksa Kuzey Kore mi olacağı tartışılıyor. Bu tatsız haber bombardımanına daha fazla dayanamayarak kalkıyoruz ve mahallenin arka tarafında kısa bir yürüyüş yapıyoruz.

Uyuşturucu satıcıları bu gece de formdalar. Sanki patates, soğan satıyorlar. Durumun bu kadar aleni olması ve her hangi bir polis müdahalesi olmadan, tüccarların rahatlıkla ticaretlerini sürdürüyor olması Kamboçya için hiç şaşırtıcı değil. Sonradan öğrendiğimize göre, devlet bir anlamda bu duruma göz yumuyormuş çünkü uyuşturucu gelirinden pay alan, ya da bizzat bu işin içinde olan üst düzey görevliler varmış. Üç maymun oyunu... Herkes uyuşmuş, şikayet eden yok.

Gece yarısı, kaldığımız guesthouse’un bahçesinde eğlence son hızıyla devam ederken, biz Rachel ile odamızın dışındaki küçük iskelemizde kırmızı şarabımız ve tepemizde parlayan yıldızlar ile 2003’e giriyoruz. Ayaklarımı iskelenin ucundan sallandırıp Boeng Kak gölünün tatlı tatlı şıpırdayan suyuna dalıyorum. Yıllar geçecek ve ben kim biz nerelerde olacağız...?

Paris - Oxford Kadar Yakın!

2008-12-17T14:14:00.020+02:00

Ben hiç yoldan çıkmadım. Hep yollardayım. Günde 224 kilometre yol yapmam bunun kanıtıdır. Şöyle kaba bir hesapla yılda Oxford Londra arasında 44,800 kilometre yaptığımı söyleyebilirim. Saat hesabı olarak, kuzey Oxford'daki evimden çıkıp da High Holborn'daki ofisime giriş süresi tek yön 2,5 saattir. Yani günde 5 saat, haftada 25 saat... Üç senedir bu yolu yaparak bir çok sıfat kazandığım doğrudur. Mesela, bir arkadaş hiç sakınmadan bana "deli" der; bir diğeri "zavallı"; "yorgun" sıfatı çokça duyduğumdur; "aptal" en sevdiğimdir; "enayi" diyenler de çıkar...

Türkiye'de çoğu insan için Oxford, Londra'nın bir semtidir. Bazısı İngiltere'ye geldiğinde çok alışveriş yapmış olduğunu anlatır, yani Oxford'u şu meşhur alışveriş caddesi Oxford Street ile karıştırır. Oxford'un Wimbledon yakınlarında şehre yarım saat uzaklıkta bir üniversite kampüsü olduğunu düşünenler de çoktur. Oysa ki, Oxford Londra'ya 112 km mesafede, 150.000 nüfuslu apayrı bir şehirdir. Yani Istanbullular için İzmit, Ankaralılar için Eskişehir, İzmirliler için Manisa...

Bütün bunları anlatmamın sebebi daha çok sıfat sahibi olmak değil tabii. Amacım geçen haftasonu çeyrek asırlık dostum, kitabımın önsözünü beni kırmayarak yazan Emre Ülker ve güzel eşi Aslı'yı görmeye gittiğim Paris'e yaptığım kısa yolculuğu sizlerle paylaşmak. Paris'in bana evim kadar yakın olduğunu geçen hafta idrak ettiğimi söylesem inanır mısınız bana? Yok, şaka etmiyorum hakikaten öyle.

Sabah 6... Hava hala zifiri karanlık. Dışarısı bu mevsim olmaması gerektiği kadar soğuk. Arabanın camları buzlanmış, eldeki bez ile kazımanın hiç faydası yok. Marşa basıp arabanın külüstür ısıtmanın toparlanmasını ve camdaki buzu eritmesini beklemek tek çare. Radyoyu açıp haberlerden yol durumunu dinliyorum. Buraların E5'i sayılan, Londra'ya giden otoban M40'da yine bir kaza haberi. Kimbilir ne kadar sürecek yine işe varmam? Suratım asılıyor... On dakika sonra camdaki buz hafiften ılık üfleyen havalandırmanın etkisi ile erimeye başlıyor. Sabrım kalmadığı için camdaki görüşün tümden açılmasını beklemeden gaza basıyorum. Yollar bomboş. Havaya rağmen biskiletiyle işinin yolunu tutmuş bir kaç insan pedal çeviriyorlar. Bu soğukta onların yerinde olmak istemezdim diye düşünüyorum. Arabayla şehrin girişindeki Park&Ride denen otopark ve otobüs terminaline girerken ufukta pembe bir çizgi halinde gün ağarmaya başlıyor. Saplantı haline getirmiş olmalıyım ki, arabayı her zaman park ettiğim noktaya bırakıyorum. Hafiften esen rüzgar havayı daha da soğuk hissettiriyor, montumun fermuarını çenemi kapayacak kadar çekiyorum. Atkımı kulaklarımı de saracak şekilde iki kez döndürüyorum. Küçük terminal binasında neredeyse her gün karşılaştığım aynı yüzler... Biletçi benim eski bir arkadaşıma şaşılacak kadar çok benziyor. Sanki onun 20 sene sonraki hali. Sevimli bir adam. Her sabah olduğu gibi yine "günaydınlaşıyoruz". Elimdeki çantaya bakıp bir yerlere gidiyor olduğumu sezerek, "Haftasonu plan var galiba?" diyerek gülümsüyor. "Yolculuk Paris'e..." . "Umarım hava orada daha iyidir" temennisinde bulunuyor. Hiç sanmıyorum. Oxford ile Paris anlaşmışcasına hava konusunda birbirine paralel gidiyor. Biz laflarken iki katlı Neoplan oflaya puflaya terminale gidiyor. "Oxford Tube ekspres, sadece Marble Arch'da durur, yolcusu kalmasın" diye bağırıyor biletçi. Her zaman sıra beklemeyi kendine ilke edinmiş İngiliz toplumu nedense burada disiplini bozuyor. Kaynama yapmaya çalışanlar, yaşı gereği öne geçmesi gerektiğini düşünenler, ya da "yabancı bu zaten, beklesin" tavrıyla çoktan otobüsün kapısı önünde bitenler... Bir ahbap bana, "İngilizin canını al, sırasını alma" derken yolu hiç buralara düşmemiş belli. Neyse, ben hergün bu sahneyi yaşadığımdan, bugüne mahsus pek sesimi çıkarmıyorum. Yoksa, medeniyet dersi verme konusunda anadan doğma Anglo-Saksonu cebimden çıkarırım ya, o ayrı.

Oxford Tube firması, haftaiçi sabah 6 ile 7 arasındaki seferlerinde Independent gazetesi ve sandviç ile mevye suyundan oluşan bir kahvaltı veriyor. Hergün yenecek nane değil ama, zeytin ve beyaz peynir stoğum dara düştüğünde durumu kurtarıyor. Motorun homurtusundan rahatsız olduğum için önlere doğru bir yer bulup koltuğa kuruluyorum. Koltuk numarası yok, bulduğun yere oturuyorsun. Yol uzun, ne yapmalı? Sabahın bu saatinde çok bir seçenek yok; ya kitabını çıkarıp okuyacaksın, ya kulağa müziği takıp hayal alemine dalacaksın, ya da bir türlü kapanmayan uyku açığını makul bir seviyeye indirmek için uyuyacaksın. Ben ilk seçenekte karar kılıyorum. Louise De Bernieres'in "Bird Without Wings"inin sayfalarında memleketimin güneybatısındaki Eskibahçe'ye, 20.yüzyılın başına bir yolculuk yapıyorum. Bu Eskibahçe acaba Kayaköy mü diye düşünüyorum.

Oxford'un çevreyolu A40'dan sonra, buraların E5'i sayılabilecek M40'a çıkıyoruz. Uçsuz bucaksız yeşil düzlükler, tarlalar... İstanbul'un hem doğu hem de batı ekseninde hiç bitmeden yekpare bir biçimde diğer şehirlerle tek bir parça haline gelmiş görüntüsünü gözümün önüne getirince, M40'daki bu görüntü biraz gerçek dışı duruyor. Şu alanlara, Lazok mimarinin en son örnekleri sergilenerek ne ihtişamlı alışveriş merkezleri, residanslar yapılırdı oysa! Ya da bir Arap şeyhine peşkeş çekilirdi... Saat maat, hanımlara pırlanta yüzük müzük hediye de gelirdi, cebe atar deklare etmezdik... Lewknor köyündeki duraktan bir iki yolcu aldıktan sonra Londra yolu üzerindeki en yüksek tepeciğe doğru tırmanıyoruz. Buraya yerliler "White Cliffs", yani beyaz kayalıklar diyorlar. Bu tepeyi aşınca kısa bir süre sonra Buckhinghamshire sınırlarından içeri giriyoruz. High Wycombe kasabası bir süre sonra sağlı sollu kendini gösteriyor. Wycombe ismi eski İngilizcede "Ormanlık vadi" anlamına geliyormuş. Bizim Devrek nasıl bastonculuğuyla tanınıyorsa, Wycombe'da sandelyeciliği ile ün salmış. 1875'de günde 4,700 sandalye üretildiği tarih sayfalarına geçmiş. Bu sebepten olacak ormanlık vadi artık koruluk bir hale dönmüş. Şimdilerde High Wycombe halkı sandalyelerini, kasabanın dışındaki büyük John Lewis gibi mağazalarda satın alıyorlar. Değişim!

High Wycombe bittikten sonra yine yerleşim azalıyor. Bir kaç köy ve de birbirini kesen onlarca otoban kavşağı dışında bir hadise yok. Sonra Hilligdon başlıyor. İşte Londra'ya girdik. Burası şehre kuzeybatıdan girince Londra'nın dış sınırındaki ilk çember, yani Zone 6'nın bir parçası. Metro hattının başladığı nokta. Buradan metroya binen 50 dakika gibi bir sürede Londra'nın göbeğine ulaşır. Tabii biz otobüste daha sürüneceğiz, çünkü Hilligdon'dan itibaren trafik adamı çıldırtacak cinsten. Acton bölgesindeki, Gipsy Corner kavşağında bir türlü bitmeyen köprü çalışmasına da ayrıca teşekkür etmeli...

Londra'ya girerken, her büyük şehirde olduğu gibi kaba, sakil, fakir ve de biraz hırpalanmış mahallelerden geçiliyor. Göçmenlerin izlerini taşıyan sokaklar, dükkanlar, tabelalar... Garip bir şekilde Polonya süpermarketi patlaması var. Hani bakkal irisi demek daha doğru. Polonya bakkallarına bakarken aklıma 1980'lerde fırtına gibi esen Polonyalı golcü Zbigniew Boniek geliyor. Bir de ona asist yapan kel kafalı bir Lato vardı. Hey gidi günler hey! Acton'dan sonra sokak kapısı neredeyse otoyola açılan, klasik tuğla kaplı sıradan evlerin arasından geçiyoruz. İnsanı tek şaşırtan Londra'nın oldukça alçak yani bloklardan oluşmamış bir şehir olduğunu görmek. Yine de, ürkütücü duran ve içinde hangi haltların karıştırıldığı bilinmez, yüksek, çirkin ve de bir o kadar sevimsiz bir kaç apartman irisi Paddington hattı üzerinde öcü gibi insanın karşısına çıkmıyor değil. Otobüs Shepherd's Bush ayrımına sapınca artık Londra'nin merkezi başlıyor. İşte bundan sonrası Holland Park, Nothing Hill. Bu semti bir çoğumuz Hugh Grant ve Julia Roberts sayesinde tanımışızdır. Yine o sayede olsa gerek, son on yılda batı yakasının en gözde semtleri arasına girmiş olduğunu söylersek yalan olmaz. Kendi çapında retro, hani biraz da bohem... Züppe, posh Londra, Hyde Park ile başlıyor. Afilli Viktorya tarzı binalar, bizim eski Valikonağı ya da Gümüşsuyu'nu hatırlatıyor bana. Marble Arch'a gelindiğinde benim Oxford çoktan geride kalmış ama sizin Oxford Street başlamış oluyor. Otobüsten inme zamanım geldi. Eski ofisimin bulunduğu St. James's Park bölgesini özlemle arıyorum. Şimdi şehrin göbeğinde, adı fiyakalı ama içi boş Holborn'a gitmek, bir de bunun için ayda metroya 70-80 pound gibi bir para vermek hiç hoşuma gitmiyor. Marble Arch istasyonundan içeri girince bu şehrin metrosuna has garip bir koku insanı sarıyor. Küf ve fren balatası kokusunun karışımı gibi... Eski bir koku, Beyoğlu çevresinde ara sokaklarda dolaştığım yıllardan koku hafızama işlemiş, tanıdık...

Köstebek. Evet, ta kendisiyim. Yerin bilmem kaç kat altından binlerce insanla burun buruna gidiyorum. Buradan Holborn dört durak. Bazen o kadar tıkış tıkış gidiliyor ki, bunalıp ilk durakta inip yürümüşlüğüm vardır. Holborn istasyonunun girişi çıkışı, ekonomik krizlerin baş mimarları sayılan finansal sektör çalışanlarına inat olsun diye dar yapılmış herhalde. TEM gişelerininin insan versiyonunu oynuyoruz yine. Turnikelerden çıkmayı başarınca vızır vızır bir yol ile burun buruna geliniyor. İnsan kalabalığını bir kez daha tekrar etmenin anlamı yok. Bir an için boş bulunsanız Osmanbey'e olduğunuzu zannedebilirsiniz. Bu kadar benzeyebilir! Bu semtin tek güzel yanı British Museum'a beş dakika yürüme mesafesinde olması.

Önümde yoğun bir çalışma günü var ama aklım Paris'te. Öğle yemeğinde de çalışarak işleri toparlayıp 4.30'da çıkıp gara gitmeliyim. Planlar tutuyor. Paris'e giden Eurostar trenlerin kalktığı St. Pancras, ya da diğer adıyla King's Cross istasyonu bana iki durak mesafede. Hani biraz sıkıp da yürüsem 20 dakika. Gar oldukça ferah ve geniş. Bizim Holborn istasyonundan içeri girilen sürede, burada bilet ve pasaport kontrolü yapılıyor. Oldukça hızlı ve de bürokrasisiz bir geçiş... Bekleme salonu havadar ve fonksiyonel. Kulak yavaştan Fransızca duymaya alışıyor. Chanel kataloğundan çıkmış kokoş hanımlardan tutun da, Avrupa'yı sırt çantası ile gezen Korelilere kadar her milletten adam var.

Ben hala ofisten çıkıp da on dakikada Eurostar treninin içinde kendimi bulduğum için biraz şaşkınım. Hele iki saat sonra Paris'in göbeğinde olma düşüncesi iyice hayrete düşürücü. Gidiş dönüş bu yolculuk için sadece 59 pound verdiğimi hatırlamak da ayrı bir tatmin! Eurostar vagonları rahat ve aydınlık. Tren dolu, boş bir tek yer yok. Saat 17.35'de, dakik bir biçimde yavaşça hareket ediyoruz. Dışarıya bakmasam gittiğimizi anlamayacağım. O kadar sessiz ve sassıntısız. Yanımda oturan İngiliz amca diktiği şarabın etkisiyle hafiften horuldamakta. Daha ne olduğunu anlamadan Dover kıyılarına yaklaşıyoruz. Sonra 15-20 dakika kadar bir karanlık... Manş Denizi'nin içindeyiz. İnsanoğlunun son elli senede gerçekleştirdiği ulaşım ve teknolojideki gelişim gerçekten ağız uçuklatacak cinsten. 20.yüzyılın başında yaşayanlara, bir asır sonra Manş'ın altından, trenle saatte 150 kilometre hızla geçileceğini söylenseydi, buna inanan olur muydu? Daha yeni tünele girmiştik derken bir anda Fransa topraklarının üzerinde buluyoruz kendimizi. Tren burada daha da hızlanıyor. Uçarcasına dümdüz ovaları aşıyoruz. Millet hafiften havaya girip yemek vagonundan aldıkları şampanya şişeleri ile koltuklarına dönüyor. Kahkahaların dozu artıyor. Eğleniyoruz!

Hava karardığı için Paris'in dış kuzey mahallelerini görmek zor ama etrafda bir Magrip havası olduğu kesin. Sınırlar gözle görülmez gibi duran çizgiler olsa da, İngiltere'den Fransa'ya geçen adam ülke değiştirdiğini iliklerine kadar hissediyor. Öyle ya iyi kötü Akdeniz ülkesi burası! Gar du Nord, Paris'in göbeği! Trenden gara adım atınca insan kalabalığı arasından kardeşim Emre Ülker'i hemen seçiyorum. Ayların hasretle kucaklaşıyoruz. Saatime bakıyorum. İngiltere'de olsaydım daha hala eve ulaşabilmek için yollardaydım. Burası da evim sayılır, Aslı ve Emre'nin evi... Paris bana şimdi Oxford kadar yakın!

KAYIP ARANIYOR...

2008-11-26T18:06:00.005+02:00

Biz Türklerin birbirine en çok sorduğu sorulardan biri "Kaça aldın?" dır. Burnumuz iyi koku alır, iyi bir malı ucuza nereden alabileceğimizi araştırır, allem eder kallem eder buluruz. İki kuruş daha ucuz diye yurtdışlarından parfümler, kremler, ayakkabılar spariş edilir. Başka bir ülkeye adım attık mı müze, sergi hak getire, koşarız indirime girmiş mağazaların peşinden.

Dünya Bankası verilerine göre kişi başına düşen milli gelirimiz 8 bin küsür USD. İngiltere 45 bin, İsviçre 55 bin, Fransa 42 bin... Alışverişle girdin, şimdi ekonomik verilere daldın, "Bre reis ne anlatmaya çalışıyorsun, derdin ne?" dediğinizi duyar gibiyim. Hemen söyleyeyim benim derdim kuruş!!

Hiç bir şey anlamadıysanız, kasedi başa saralım. İki kuruş ucuz diye gerektiğinde kilometrelerce yol tepip de outletlere giden, yurtdışlarına bin bir ürün sipariş eden, ucuzlukları kaçırmayan, "Kaça aldın?" sorusunu çok soran, ucuza alınca göbek atan, kazıklanınca üzüntüden uykusu kaçan bir milletin ferdiyiz öyle değil mi? Eee evet!

O zaman şu soruları makineli tüfek gibi hemen sıralıyorum:

E bre adam iki kuruşun hesabını yapmasını biliyorsun da, neden kuruşuna sahip çıkmıyorsun o zaman?

Sen İngiltere mi oldun?

İsviçre misin?

Fransa mı?

İngiltere'de 1 Penny'sini almadan süpermarketi terkeden gördün mü?

Bir İsviçreli kasiyer "1 Centime çıkışmadı birader kusura bakma" der mi?

Ne oldu bizim 1 Kuruş'a?

Eskiden bakkal para çıkışmadı mı çiklet, kibrit verirdi. Oysa şimdi süpermarket kasasındaki arkadaş, 39,96 Lira tutan hesaba karşılık 40 Lira verdiğimde onu cuuuup diye indiriyor kasaya.

- Eee ne oldu benim 4 Kuruş?

- 1 kuruşumuz yok beyefendi...

- Nasıl yok?

- Yok

- O zaman 5 Kuruş ver.

Aşağılayıcı bir suratla (Abla Cenevre'de yaşıyor çünkü)... :

- Aaa 1 kuruş için mi bütün bu sinir beyefendi!!!

Arkada sıra bekleyen abi de sinirleniyor:

-Yürü be kardeşim, 1 Kuruş için bizi bekletiyorsun burada!

Aklınca beni aşağıladıklarını zannediyorlar. Kuruşumu istedim diye ben utanacağım da, vermeyince onlar utanmayacak!! Yok öyle şey. Devlete kızmaya alışmışız, hep eleştiriyoruz da, kendimize hiç bakmıyoruz. O alınmayan ya da verilmeyen 1 kuruşların toplamda kime ne kazandırdığı ya da kaybettirdiği umurumuzda değil. Hani düz hesap, bir süpermarket (dürüst marketçiler alınmasın, örneğe oradan girdik çıkamıyoruz) günde 1000 kişiye 1 Kuruş vermese günde 10 Lira para eder, ayda 300 Lira, yılda etti mi size 3600 Lira...

Nasıl İngiliz 1 Penny'sine, Alman 1 Cent'ine, Vietnamlı 1 Dong'una sahip çıkıyorsa bizde kuruşumuza sahip çıkalım. O parayı kazanacağız diye herkesin canı çıkıyor.

Diyeceğim şudur: Kuruşunuza sahip çıkmıyorsanız, siz zaten İsviçre olmuşsunuz. Lütfen sonra telefonda, işte, evde, berberde ekonomik kriz diye ağlamayın.

Keep On Running!

2008-10-10T16:42:00.012+03:00

Pazar sabahi, saat 7… Yaklasik 5 aydir bekledigim gün geldi çattı. 2500 kişi ile beraber kanser araştırmalarına destek vermek; bu meret yüzünden kaybettigimiz dostları anmak ve de şu anda kanser ile savaşan tüm insanlara yalnız olmadıklarını hatırlatmak için Winston Churchill’in dogdugu, Oxford’a 8 mil uzaklıktaki, Blenheim Sarayı’nin korusunda 10 km koşacağız. Hava bizden yana değil. İngiltere’nin şanına yaraşır şekilde yağmur gökten var gücüyle tepemize iniyor.

Rachel her zaman olduğu gibi yanımda, Mavi de… Ayrıca, bu sefer annem ve biricik teyzelerim Suzan, Nermin ve Suna da bizlerle… Arkamdaki destek büyük. Ayrıca, aylar öncesinden koşuma sponsor olan ve hep beraber kanser araştırmaları için 925 pound topladığımız dostların desteği… Ama en büyük destek bize gökyüzünden el salladığını bildiklerimden…

Duygu yüklü bir kaç saat yaşayacağız . Hani bir çesit ibadet, biraz düşünme, bazi anıları hatırlama, çekmiş olanlarla, çekenlere ve tabii ki ailelerine yalnız olmadıklarını hatırlatma; bizi hep düşünüp hatırlayan, destek olan dostlara minnet, hatırlamayanlara da can sağlığı... İşte bu günün özeti.

Zorlu bir kaç saat var önümde… Gözüm korkuyor aslında çünkü neredeyse hiç antreman yapmadım. Datça’da bizim Çiftlik Koyu ile Kurucabük arasında bir kaç kez 3 km’lik bir parkurda koştum, o da güç bela. 10 km’yi hiç durmadan koşmam bu şartlarda mümkün değil. Hani günün sonunda bu bir yarış değil ama yine de sponsorlar yürüyelim diye bizi desteklemediler.

Yağmur tüm hızıyla devam ediyor… İstedigi kadar yağasın; 2500 kişi dil, din, renk demeden bir arada, aynı amaç ve aynı duygularla beraber tek yürek olmuş… Benim de doktorum olan Dr. Prodero önce bir konuşma yapıyor. Helal olsun adama o da gelmiş! Ardından bir yakınını kanserden kaybetmiş bir kız hitap ediyor. Sonra hoparlörden yayılan kıvrak bir müzik eşliğinde başlıyoruz ısınma hareketlerine. Göz ucuyla her halinden maratoncu oldugu belli kadınlı erkekli bir guruba bakıyorum. Aralarında benim iki katım yaşında olanlar var. Dersini çalışmamış, beş ay öylece yatmış bir ortaokul öğrencisi gibi mahcup durumdayım. Buraya kadar gelip de dönmek de olmaz. “Hadi oğlum” diyorum kendi kendime, “koşarsın üç dört kilometre gerisini yürürsün. Sonra, son beşyüz metrede koşarak finish çizgisini geçersin. Gördüğünüz gibi ortaokuldan bu yana değişen bir şey yok, gene kaytarmanın yollarını aramaktayım anlayacağınız.

Saat 10.30’da start veriliyor. O ilk adımlardaki heyecanı anlatmaya imkan yok. Üzerlerine turkuaz rengi Cancer Research UK tişörtlerini giymiş binlerce insan… Her bir tişörtün arkasında hatırlanacak bir dost, bir akraba, bir sevgili, bir anne, ya da babanın adı…

Seni o kadar özlüyorum ki anneciğim…

Nancy, seni asla unutmayacağım…

Büyükbabamın anısına…

Dostum, bu savaştan galip çıkacağına inanıyorum!

Yüzlerce yazı önümden akıp gidiyor, ayaklarım ıslak toprağın üzerinde ben uçup giderken… İlk kilometre… Aklımda bizim “güzel adam” Safa. İlk ne zaman tanışmıştık seninle diye düşünüyorum. Tabii ki, Beyoğlu’nda Kaktüs’te. Tam anlattıkları gibi bir adam karşımda… Çapkın bakışlı, sempatik mi sempatik, hızlı konuşan… Daha ilk dakikada ısınıyoruz birbirimize. Eh aramızdaki uhu sağlam, yani ortak dostlarımız. Uzun saçların ve top sakalın ile seni Back Street Boys’daki elemanlardan birine benzettiğimizi hiç söylemiş miydim sana? Bir buçuk kilometre… Yanımda koşan şu fıstık gibi kızı görsen eminim taş değil, volkanik kaya derdin hiç şüphem yok. Belki de görmektesin; belki de ikinci kilometreye rahat ulaşayım diye şu an elini omzuma koymuş beni hafifçe itmektesin. Kulağımda çok sevdiğini bildiğim Miles Davis’in Kind of Blue’su…

İkinci kilometreye Ayfer teyze ile giriyorum. Kulağımda sesi… “Alim hoşgeldin, bak sana ne tattıracağım”. Müthiş bir lezzet dağarcığı, müthiş bir kültür… Ve hiç bitmeyen bir Datça ve deniz tutkusu… İkinci kilometre bitmek üzere, usumda Emecik Köyü, maviye uzanan kızıl çam dalları, rüzgar ile oradan oraya savrulan günlükler, uzakta Simi’nin tepeleri… Yağ yağmur yağ…

Üç kilometre bitmiş. Mucize gibi, ne dalak ağrısı, ne bir gram yorgunluk. Uzaktan bizim Şaban el sallıyor. Arçelik’te çalışmaya başladığım ilk gün tanışmıştık seninle… Samim ile kattaki en sota yeri kapmış olmanız hala aklımdadır bak! Toprağı, meyve sebze yetiştirmeyi ne çok severdin. Emeklilikte Ağva düşüyle anlatırdın hep ektiğin yeni domates fidelerini. Bir de şu araba merakın… Ne oldu o Renault Scenic, aldın mı sonradan…? Bak soracaktım, soramadım son konuşmamızda!

Vay be dört kilometre bitiyor. Ayaklar kuş gibi. Biliyorum, siz yardım ediyorsunuz…

Oğuz Bey, biliyor musunuz siz alıştırdınız beni şu sütlü Türk kahvesine. Bir kupaya koyup aynen sizin gibi içtim bu sabah. Hanife hanım, böyle kahve içilir mi diye kıza dursun boşverin, biz bu lezzete devam edelim. Güzel kardeşiniz gördüğünüz gibi koşmakta. Hani demiştiniz ya, sen bana umut veriyorsun diye… Umut, her şey bu umut için. Şu sizin konyaklı pipo tütününün kokusunu duymayalı çok oldu. Soracağım bizim pipocu John’a, varsa bir paket yaksın da o kokuyu bir kez daha duyayım. Hah diyeyim, işte Oğuz Açan!

Beş kilometre bitti. Yolun yarısı… Ellerinde gitarlarla bir rock grubu bizim için “Keep on running”i çalmakta. Ambulansın şöförü çılgınca alkışlamakta... Bu gazla ben 20 kilometre bile koşarım. Karşımda bu sefer sıkı bir rampa… Yanıma yaklaşıyor bir adam “Well done mate! Keep on...”. “Eyvallah mate*” diyor, başlıyorum rampayı tırmanmaya. (*Mate – Britanya İngilizce’sinde dostum anlamında kullanılır).

Melek Hanım, sizinle tedavi arkadaşıydık… Bir doktorun doktorların eline düşmesini ne de yadırgamıştınız. Sizi çok sevmiştim, herkes çok severmiş; Atatürk Kültür Merkezi’nin güvenlik görevlisi de öyle dedi “adı gibi melek gibi bir insandı”, kitabımı size iletebilmek için adresinizi alabilirim umuduyla Taksim’e gittiğim o bahar günü... Oysa siz çoktan gitmişşiniz bizi bırakıp. Olsun, bu koşuda görüşmek, hal hatır sormak varmış… Sayenizde sekizinci kilometreye hiç durmadan vardım. Sağolun.

Hayat bu, doğum nasılsa ölüm de öyle bir şey… Günü yaşamak edebiyatı yapmamalı, sadece hatırlamalı, düşünmeli bazı zamanları… İşte canımızı çıkaran müdüre, ya da hiç bitmeyecekmiş gibi üzerimize bindirilen işlere, günlük abuk subukluklara, günün sonunda öyle ya da böyle çözülebilecek meselelere sıkıldığımızda, tansiyonumuz çıktığında düşünmeli biraz, o kadar.

Son kilometreye girdim. Kendimle gurur duymak hakkım. Bu ciğerler, bu dalak BEP kimyasallarıyla gazi olalı çok oldu, ama biliyorum beni arkamdan ittiniz, sizi hınzırlar! Yoksa koşabilir miydim hiç durmadan 1 saat 8 dakikada on kılometreyi!

Son beşyüz metre… Sponsorlarımın isimleri ve yüzleri her adımda gözümün önünde, hepinize sonsuz teşekkür;

Datçalı Özge ve bir türlü Datçalı olmayan Cevat
Million thanks to you Emma and Leon, Sally, Kate…
Sağolasın Çağrı Ertürk, nasıl Ankara ve de güzel oğlan…?
Win, Ayşem ve Alişko… Seneye beraber koşalım mı?
Sanem Göksel, tabii ki we’ll be keep on running…
Tuvana, yahu böyle yıllardır görüşmediğim arkadaşlarım hızır gibi yetişince ne de seviniyorum…
Minoş ve Philip, sizin adınızı “support function” olarak değiştiriyorum
Semin Gümüşel, öpüyorum o güzel gözlerinden…
Ayhan gül, sen ne yüce bir adamsın yahu!
Rengin Onay, ne diyeyim sana “helal olsun be kuzen”…
Mehmet Ekşi, verdiniz gazı mecburen seneye de katılacağız, çok çok teşekkürler…
Özgür Toraman, büyüksün be abi…
Hadi Elazzi, her daim arazisin ama şu senin en olmadık günlerde pat diye saklandığın yerden çıkışın yok mu, öpüyorum seni kardeşim!
Lale, sen ne iyi bir kardeşşin yahu!
Özgür Demirdöven kardeşim, gel sana bir Chinese yedireyim gene, bir şişe de Shiraz benden sana…
Ceyda Sarah Pekenç, thank you so so so much…
Parisli Ülkerzade Aslı ve Emre Reis, Olimpos’ta görüşürüz diyorum, başlayın koşmaya şimdiden canımın köşeleri...

… Ve size de sonsuz teşekkürler sponsor olmak isteyip de internetin azizliğine uğrayan dostlar… Daha çok koşacağız hiç endişe etmeyin…

Keep on running!

Datça'da Zaman

2008-09-12T13:07:00.010+03:00

"Alim Bey sizi merak ve heyecan ile bekliyoruz" diyor telefonun ucundaki bilge ses. Esas heyecan ve merak bende... Telefonu kapatmadan ekliyor, "Şenkayalar'ın karşısındaki büyük kavuçuk ağacının altındaki ev bizimki...". Alışmışım oysa ki ben, bilmem ne sokak, bilmem ne apartmanı, falanca daire... İşte Datça'da olmak bu.

Kolumun altında üç kitap; biri benim Bir Türk Bir İngiliz ve Üç Kuruşluk Dünya; diğeri kuzenim Canan Küçükeren'in harika eseri Karya ve üçünsüsü de beni büyük bir tutku ile yazarı ile tanışmaya iten, yani Şenkayalar'ın karşısındaki büyük kavuçuk ağacının balkonunda beni bekleyen üstat Nihat Akkaraca'nın "Datça'da Zaman"ı... Kavuçuk ağacını elimle koymuş gibi buluyorum. Nihat abi ve eşi büyük bir sıcaklıkla karşılıyor beni.

İtiraf etmeliyim ki, Datça'da Zaman kitabını bu kadar geç duyduğum için biraz mahcubum. Kitabı elime aldığım gün sanki kutsal bir kitaba dokunuyormuşcasına bir süre parmaklarımı kitabın sayfalarında gezdirdim. Kapaktaki İskele Mahallesi'nin eski siyah beyaz fotoğrafına uzun uzun baktım. Ve başladım okumaya... Emine Teyze ve Bilgisayar'da kahkahalarla gülerken, İkinci Dünya Savaşı yıllarında Datça'dan kalkıp Antalya Aksu Köy Enstitüsünde okumak arzusuyla yollara düşen çocukların öyküsü Umuda Yürüyenler'i gurur ve gözlerim buğulanarak bitirdim.

Nihat Akkaraca için bir halk bilimci demek yanlış olmaz. Akkaraca'nın öykülerine ve izlenimlerine sadece edebiyat gözlüğü ile bakmamak, aynı zamanda, kültür, tarih, doğa perspektifinden de değerlendirmek gerekir. Satır aralarında verdiği ilginç flora ve fauna bilgilerinin yanı sıra, unutulmaya yüz tutmuş gelenekleri, dil özelliklerini de öykülerinde bir arşivci zekasıyla kayda geçirmiş Akkaraca. Öykülerin içindeki mübadele yıllarına ilişkin ipuçları da okuyucunun iştağını kabartacak cinsten. Hani diyorum ki Nihat abi şu üzerine roman yazılır dediği, bu yörede iç içe geçmiş, Türk-Rum hikayelerini de yazsa... Yazı ve Çeşme köyün günümüz kadar gelen taş evlerinin gizemini, hikayesini; göçüp de bir daha bu yarımadaya dönememiş insanların torunlarını anlatsa...

Nihat Akkaraca'ya bu güzel eser için sadece teşekkür etmek yetmez. Şimdiden hazır diğer kitap projelerini hayata geçirmesini sağlayacak maddi ve manevi desteği sağlamak da şart. İlk etapta bu kitabı edinmemiş olanların hemen bir kopyasını alması ve de kitlelere tavsiye etmesi bile önemli bir adımdır diye düşünüyorum. Sadece Datça'da değil Anadolu'nun bir çok yerindeki Nihat Akkaracaların bölgesel yönetimler tarafından desteklenmesi, yerel halk tarihi ve kültürünün yaşatılabilmesi açısından bir şart.

Okuyucuların işini kolaylaştırayım. "Datça'da Zaman"ı edinmenin en hızlı yollarından biri internet. Tabii kitapçı gezmenin ve görerek satın almanın keyfi ayrı... İşte size kitabı kolaylıkla satınalabileceğiniz bir link.

http://www.ideefixe.com/Kitap/tanim.asp?sid=TGIZSL28MZ4ZSE6U5JON

Nihat Akkaraca'nın keyif ile takip edeceğinize inandığım blogu ise:

http://nihatakkaraca.blogspot.com/

Nihat Akkaraca'nın, kavuçuk ağacı gölgesindeki balkonunda - Ağustos 2008/Datça

Turchi, Greci; Una Faccia, Una Razza

2008-08-16T01:41:00.031+03:00

Şu bizim koca siyah beyaz televizyon, sonunda Datça'ya getirilince içimden bayram ettiğimi hatırlıyorum. Öyle ya artık Dallas mallas rahat rahat seyredilecek. O zaman öyle bugünkü gibi uydu anteni nerde... Kıl kuyruk bir antenle ne çekebiliyorsan o. Tabii ben bunu nereden bileyim, yaş 5 ya var ya yok... İnce ayarlar, aramalardan sonra karlı bir ekran yakaladık. Sesin esamesi yok. Sanki biri televizyonun içine girmiş de ateşte cızbız köfte pişiriyor. UHF kanallarında manuel arama yapan çubuk, bizim birader Kerem'in parmakları arasında... Kerem, TRT'yi bulmaya çalışan zavallı bir kul değil de, sanki para dolu kasayı açmaya çalışan Ocean 11'daki gangster edasında. Ahaaa, karlı ekran pürüzsüzleşiyor, karşımızda bir spiker... Koşup biraderi mi öpsem yoksa televizyona mı sarılsam bilemiyorum. O da ne, cızbız köfte pişti, ses de geldi... Ama bu işte bir gariplik var. Bu Türkçe değil ki! Dünyada sadece Türklerin yaşamadığını 5 yaşında olmama rağmen biliyorum ama bu da ne ola? Yunan televizyonu. TRT değil ERT. Meğerse şu benim denize her girişte 'hayırlı sabahlar' dediğim kara parçası Yunanistan'a aitmiş, hem de adı 'Sömbeki'ymiş de benim haberim yokmuş.

Artık sabah akşam ERT seyrediyoruz. 'Kalispera', 'proto programa', 'ena, dio...', 'Turkiyas', 'Andreas Papandreu'... Gece 12 olunca önce derinden bir kaval ve sonrada keçilerin çıngıraklarının sesi, ardından dalgalanan Yunan bayrağı ve milli marş... ERT ile o kadar haşır neşir olduk ki bir süre sonra ben Yunan milli marşının melodisini bile ezberledim. Hala bilirim, arada mırıldanıp Yunanlı dostlarımı epey şaşırttığım olmuştur.

Şu bizim karşı adaya farklı bakar oldum o günden sonra. Timsah sırtını andıran görüntüsü ile Nimos'un gizemli tepelerine saatlerce dalar, düşünür dururdum. O günler şimdiki gibi değildi. Ege Denizi kaynıyordu. Yunan dedin mi, düşman... Oysa o yaşta bana hiç öyle gelmedi. Bizim gibi gürültücü, eğlenceli, kızdı mı kızan, güldü mü gülen bir millet benim ERT'de gördüğüm.... Hem şarkılar türküler aynı... Göbek atanlar, horon tepenler.. Filmler bile ha bizim Türk filmi... Jön Yunanca konuşmasa Ediz Hun bile olabilir.

Nimos karşımda kimi zaman elle tutacakmış gibi yakın, kimi zaman sisler arasında duruyor. Bu kadar yakın ve bu kadar uzak nasıl olunur? Anlat bakalım şu beş altı yaşındaki çocuğa. İlkokul çağına gelince tarih derslerinde Yunanlılarla her daim takıştığımızı iyice öğrendim. Bir sabah yine Nimos ile bakışırken korkunç bir gürültü koptu. Yere kapaklandım korkudan. Bir F-104 neredeyse şemsiyelerimizi yalayıp geçti. Yüzbaşı Volkan okuyoruz o yıllar. 'Heyoo aslanlar' diye sevinç gösterisi yaptık. Meğerse tükürüğümüz çok güçlüymüş, bir amca öyle dedi... Boğulacakmış Yunan milleti. Akşama arkadaki inşaat artıklarından yürüttüğümüz tahtalardan silahlar yapıldı. Başladı mı bir savaş mahallenin veletleri arasında. Öğrendik ya tükürüğün gücünü, birbirimize tükürmeyi de ihmal etmiyoruz.

Yaş ilerledikçe Simi'nin gizemi benim için arttı. Seksenli yıllarda mümkün değil öyle bugün ki gibi kalkıp gitmek Datça'dan oralara. Hem sürekli it dalaşı halindeyiz. Kıta sahanlığı lafını da o yıllarda duyuyorum. 12 mil, FIR hattı gibi yine duyup da anlamadığım bir sürü terim... Oysa, ERT'nin sayesinde midir yoksa başka bir sebepten mi benim çoktan kanım ısınmış onlara. Boşuna değil o yıl Peloponesli Bob Youtos ile mektup arkadaşı olmam.

Öğrendik ki, yediğimiz içtiğimiz de aynıymış. Tzaziki, Pilaki, Musakka, Koftedaki, Boureki, Dolmades, Baklavas... Ve tabii ki Ouzo ve Rakı... Seninki mi daha iyi yoksa benimki mi? Tatlı çekişmeler bunlar. Keşke her çekişme böyle olsa!

Yıl 1990... Salvatores'in Mediterraneo'sunu izleyip de 'ahh Datça' çektiğim yıllar. Filmin çekildiği Kastellorizo yani Meis adası Simi'ye gitme isteğimi daha da körüklüyor. 1994'te Datça iskelesinde bir tekneci ile kaça götürürsün diye girilen muhabbetten 600 Alman Mark'lık bir hesap çıkınca bizim de umutlar suya düşüyor. 9 mil gideceğiz alt tarafı, bu paraya o yıllar Amerika'ya uçuluyor. Tekneci bizi Rahmi Koç'un oğlu zanneti galiba.

TRT'yi sonunda kusursuz çekiyoruz, hatta hayatımıza Star ve Show TV bile girdi, ama ERT'ye yine de göz gezdirmeden edemiyorum. Hava durumunu daha iyi veriyorlar. TRT bize en yakın Muğla hava durumunu verirken ERT'den adaların hava ve rüzgarını öğreniyoruz. Bir de geceleri, karlı da olsa Mega çıkmaya başladı. Yabancı dizileri dublaj değil de orjinal veriyor. İngilizcemiz gelişiyor. Yan eve gelen Alman ailenin kızı Helga ile münasebetlerimizi geliştirmemize faydası olduğu da kesin. Neyse Helga'nın Simi ile alakası yok biz konumuza dönelim.

Yıl 1997... Kardeşim Ülkerzade Emre ile kapsamlı bir çalışmadan sonra Simi'ye gidebileceğimizde karar kılıyoruz. Yunanistan vizesini yarım günde cebe indiriyoruz - Beyoğlu Urban Cafe'ye takıldığımız günlerde, göz aşinalığımız olan koca göğüslü kızın konsolosluk çalışanı çıkması ve bizi tanıyarak kolaylık sağlaması Yunan halkına olan sevgimizi arttırıyor.

Sıcak bir Temmuz sabahı ucu ucuna yetiştiğimiz deniz otobüsü ile Marmaris'ten yola koyuluyoruz. O yıllar Türklerin karşı kıyıya geçişi şimdiki gibi değil. Sayımız az. Hem hala birbirine her imkanda horozlanmaya devam eden iki politika... Pasaport polisi de fırsatını yakalmışken bize 'niye gidiyorsunuz?' diye kötü propadanga yapıyor. Keza, Rodos'a girince benzer propaganda ile orada da karşılaşıyoruz. Ama halk arasına karışınca hemen elmanın iki yarısı oluveriyoruz. Rodos surlarında Laz Yannis ile horon çekip. Uyy daaa celeyrum, gideyrum diye laflaşıyoruz.

Ve bir sabah 17 yıllık bir bekleyişten Yiolos limanına merhaba diyorum. Sanki yıllar önce birbirini kaybetmiş iki dost gibi kucaklaşıyoruz. İçimdeki heyecan ve sevinç o kadar büyük ki... Pastel sarısı boyaları ile neo klasik tarzda yapılmış evler dik yamaçta resim gibi duruyor. O yıllarda öyle sosyetenin Manos'unun esamesi okunmuyor. Adam gibi yemek pişiren, kalamarı kalamar, mezesi meze, balıkçının karşı masanızda şarap yudumladığı küçük aile lokantaları... Yıllarca karşıdan seyrettiğim Simi'den Datça'ya bakıyorum bu sefer. 'Turchi, Greci una faccia una razza'* diyorum yanımdaki İtalyana, gülüyor (*Türk, Yunan; aynı yüz, aynı ırk).

Daha Datça'nın Cumartesi pazarına düzenli seferler yok. Datça hala uzaktaki bir yer gibi telaffuz ediliyor. Ama karşı kıyıdan geldik deyince bir ilgi. Çok hızlı gelişiyor herşey; şimdi Datça ve Simi iki kardeş gibi. Datça'nın Cumartesi pazarında Yunanca duymak sıradan... Biz kendi içimizde türban, ergenekon, kapatma davası diye birbirimizi yerken, bizim belediye başkanı Karakullukçu ile Simi belediye başkanı Lefteris Papakalodoukas bir dizi ortak projeye imza atmış da bilen biliyor.

Yıl 2008... Beş yaşında taa 28 yıl önce uzaktan hoş beş etmeye başladığım Simi'ye Rachel ve kızımız Keira Mavi (http://www.keiramavi.blogspot.com/) ile gidiyoruz. Hatta, annem babam, Ayşem, Kerem, Zeynep, Win, Alişko, Suzan, Ömer ve James... Maaile. Biliyor musunuz bazı şeylerin hiç değişmeyeceğini görmek hoşuma gidiyor. Babamın bizim mezeler daha iyi demesi... Rakı'nın ouzo'ya beş bastığınının teorilerle ifade edilmesi... Baklava ustası Hristo'nun Gaziantep'e staja yollanması gerektiği espirisi... Ah şu Oniki Adalar'ı elimizde tutamamışız hayıflanması ve 'aman iyi olmuş burayı da batırırdık' demeler... Şu vize olmasa diye şikayetler... İki şise ouzo'dan sonra efkar... Eski Rum komşular... Anılarda kalan isimler, yüzler, sesler...

İşte budur benim Simi ile toprakdaşlığımın hikayesi. Budur bizim Yunan ile kardeşliğimiz; hem yakın, hem uzak. Gerisi teferruat...

Turchi, Greci, una faccia una razza...

Dünya'nın Diğer Ucu: Cape Town

2008-06-20T17:29:00.015+03:00

Cocuk sahibi olanlar, yeni katilimcinin ekibe dahil olusu ile hayatin 180 derece degistigini soylerlerdi. Hakliymislar. Gecmiste 50 litrelik bir sirt cantasina iki kisi sigar, dag, orman, col demeden gezerdik. Simdi birakin bir bavulu, iki bavula bile sigamayacagini dusundugum, yatagin uzerinde oylece duran esya yiginina agzim acik bir bicimde bakiyorum. Bebek bezi: Gunduz icin ayri, gece icin ayri, ha bir de yuzerse diye alinan ozel sizdirmayani… Hem de her biri en az 30’luk paketlerde. Islak mendiller, renk renk tulumlar, battaniyesi, kazagi, usurse diye montu, kotu, botu, sandaleti, portatif yatagi, carsafi… Yok yok bitmedi; kitabi, oyuncak bebegi, sikilirsa diye yedegi… Cocuk ne yiyecek; yol icin sutu, meyvesi, krakeri, katkisiz organik mamasi… Merak edene soyleyeyim goc falan etmiyoruz, sadece iki haftaligina Etiyopya’ya degil Guney Afrika’ya gidiyoruz.

Sonunda yoldayiz. Yoldayiz dedim ama oyle kolay is degil dunyanin bir ucundan digerine kisacik surede gitmek. Hem oyle her zaman da ucuz olmuyor. Bu sebeple direkt ucus yerine Turk Hava Yollari ile Istanbul aktarmali gidiyoruz. Londra Istanbul 4 saat, bir de rotar ile oldu mu, al sana 6… THY bu rotarlari hep ben ucarken yapiyor, aksilikler hep beni buluyor nedense. Ucakta aldi bizi bir telas. Cape Town ucagi bizi beklemeden kalkarsa, o zaman giden vakte mi yanarsin, kim bilir kac gun sonra kalkacak ucakta yer bulma organizasyonuyla mi bunalirsin Tanri bilir! Neyse ucakta bizim gibi ayni ucaga yetisecek 30 yolcu varmis, is boyle olunca rahatladik. Yine de Istanbul’da kisa dahi olsa aktarma esnasinda free-shop’tan Guney Afrika’daki ese dosta bir iki kutu lokum, biraz Turk kahvesi ve de nar eksisi almayi planliyorduk. Hem bizim kuzu da biraz kosturur enerjisini harcardi. Kismet degilmis. Gecenin bir yarisi 30 kisilik enternasyonel yolcu grubu esliginde bir kapidan digerine depar atarak Cape Town’a kalkan ucaga kendimizi nasil attik ben de bilmiyorum. Yavruyu bos buldugumuz koltuklarin birine, duserse kafa goz yarmasin diye iyice saglama alip yatirdik. Biz de koltularimiza kivrildik. Kafa biraz sersem oldu tabii. Yeni bir cografyaya gitmenin heyecani ile hayal alemine daldim. Gozler kapandi… Gece karanliginda bir ara uyandim ve isil isil parlayan mehtabi bulutsuz bir gecede Nil Nehri’nin sularinda bana el sallarken buldum. Muhtemelen Misir’in guneyindeyiz, ya da coktan Sudan havasahasi icinde… Ucsuz bucaksiz bir karanligin icinde, milyonlarca yil uzakliktaymis gibi duran yildizlar misali parlayan belli belirsiz sehir isiklari da bir sure sonra gorunmez oldu ve Afrika, o “kara” Afrika hosgeldin dedi.

Sabahin ilk isiklari… Tanzanya uzerindeyiz, kimi yer yesil kimi yer corak. Mugabe’nin tepe taklat ettigi ulke Zimbabwe altimizda uzayip gidiyor. Kim bilir kac yuz kisi bugun G. Afrika sinirini gecmek icin ugrasacak ve Guney Afrika’daki 5 milyonluk kacak Zimbabweli nufusu daha da cogalacak? O meshur Kruger Milli Parki G.Afrika’nin kuzey eyaleti sinirlari icinde olsa da sasirtici bicimde ucaktan gorunen ilk manzara corak, hatta col gibi. Ucagimiz bir sure sonra Johannesburg’a dogru alcalmaya basliyor. Sehri saran teneke evleri yalayip geciyoruz ve tekerlekler yaklasik 9 saat sonunda yere degiyor. Ne yazik ki, ucaktan cikmak yok! Bir grup yolcuyu indirdikten ve de temizlikcilerin hizli bir bicimde ayaklarimizin cevresinde gezdirdikleri elektrik supurgelerini hayretle izledikten sonra, Airbus A330 homurdanarak piste cikiyor ve Afrika’nin en guney ucu Cape Town’a yol veriyor.

Cate Town’a yaklastikca daglar, vadiler ve aralara serpistirilmis uzum baglari… Etkileyici bir goruntu var. Atlantik Okyanusu, Umit Burnu, adi gibi bir masayi andiran “Table Mountain”, sehrin uzerinde danseden bulutlar… Cografya ve Tarih hocalarimiz Serap ve Gunseli hanimlar aklima geliyor. Bartolomeu Dias ve Vasco da Gama’yi kimbilir kac kez dinledik onlardan…

Afrika’nin en uc noktasinda kurulmus 4.5 milyonluk Cape Town ilk kesfedildigi gunden bu yana, dogal kaynaklari ve de iklimi ile bir cok farkli kulturleri icine cekmis. Her ne kadar Umit Burnu’nun kesfedilisi 1497 olsa da, bolgeye Avrupalilarin gercek anlamda ilk yerlesimi 1652 Dutch East Company’nin Cape Town’u Asya ticaret yolu uzerinde onemli bir liman olarak benimsemesi ile baslamis. Hollandalilar limanin kurulus asamasinda is gucunu karsilayabilmek icin Endonezya, Malezya ve de Madagaskar’dan gruplar halinde koleleri Cape Town’a getirmisler. Napolyon Savaslari’ndan yenik cikan Hollanda Asya’daki somurgelerinin kontrolunu Buyuk Britanya Kralligi’na birakmak zorunda kalmis. Ingilizlerin Asya’daki somurgelerinden gelen Hint nufusu ile Cape Town 19.yy’da dunyanin butun renklerini ve de seslerini barindiran bir kent halini almis. Bu renk cumbusu maalesef yine insanoglunun kibir ve hirsina yenik dusmus ve Guney Afrika en karanlik gunlerini 1948’den sonra “Apertheid” (irksal ayrim) donemi ile yasamaya baslamis. Amacimiz tarih ve política dersi vermek degil ama Apertheid’in 11 Subat 1990’da Mandela’nin hapisten saliverilisinden bir kac saat sonra Belediye Sarayi’nda halka yaptigi konusma ile sonlandigini belirtmekte fayda var.

Politikayi bir kenara birakalim. Yeni bir cografyaya gidince ilk yapilmasi gereken kalacak bir yer teminidir. Kimileri bunu onceden ayarlar (ki vaktiniz kisitli ise bu secenek vakit kaybetmemek acisindan iyidir), kimi de kalacagi yeri bizzat gormek ister ve de biraz dolasarak sonunda icine sineni secer. Cape Town gibi turistik bir sehirde konaklama icin bir suru alternatif var. Bana sorarsaniz sehrín her daim en hareketli ve de en guvenli olan eski liman bolgesi Waterfront cevresini tercih etmeniz en akillica olacaktir. Guvenlik diye bosuna demiyorum cunku son uc dort yildir gasp ve hirsizlik Cape Town’da dahil olmak uzere ulkedeki en buyuk sorun. Burada maksat paranoya yaratmak degil, sadece uyari… Tabii yazarin burada okuyucuya Waterfront’u onerirken kendinin sehrín ic bolgelerinde Strand Caddesi uzerindeki Fountain Hotel’de kalmasi celiski gibi gozukse de, bu tamamen ekonomik sebeplerdendir cunku yazarin butcesi Waterfront cevresindeki “posh” otellere yetmemistir. Posh degiliz kardesim, hic diliniz yormayin.

Guney yarimkure sonbaharini yasarken herkes gibi bizim aklimizda da bag bozumu ve sarap bolgesi var. Ancak bir taraftan da gozumuz Table Mountain’da cunku sehri tepeden kusbakisi bakan bu ilginc dagda hava degisimi o kadar hizli oluyor ki yerlilerin degisiyle “gunesi ve bulutsuz havayi gordun mu Masa Dagi’na hemen cikacaksin”… Ancak biz toparlanana kadar cappucino kopugu gibi bir bulut kutlesi dagin tepesine sapka misali konup tum teleferik seferlerini iptal ettiriyor. Uzerine bir de dogudan esen ve insanin yuzunun her an gerilmesine sebep olan sert ruzgar eklenince ancak dagin etegine kadar cikabiliyoruz. Cok dert etmemeli cunku Masa Dagi’nin dogu yamaclarindan asagiya inince Malaylarin yasadigi, gokkusagi gibi rengarenk boyanmis evlerle kapli Bo-Kaap bolgesi Cape Town’un Asyali yuzunu gostermek icin hazir bekliyor. Bu semt bana sorarsaniz sehrin en fotojenik mekanlardan biri. Bir de Malezyalilarin “mee” dedikleri noodle”lara merakli iseniz burada midenizi bayram edecek…

Sarap bolgesi Cape Town’un kuzey batisina dusen uc ana sehir cevresinde yogunlasmis; Paarl, Stellenbosch ve Franschhoek. Bu uc sehir de Afrikaan, yani bir baksa degisle Dutch kokenlilerin cogunlukta oldugu bolgeler. Yani kara Afrika’nin buralarda pek bir kara hali yok! Pinotage Guney Afrika’nin has saraplarinin cekildigi uzum cinsi. Ilk sarap ureticileri bakmislar tek basina hic bir uzum turu iklime adapte olamiyor, binbir ugras sonrasinda Pino Noir ile bizim Carignan olarak bildigimiz iki uzum turunu asilayarak Pinotage’i ortaya cikarmislar. Eger fume ve alkolu yuksek sarap seviyorsaniz dogru yerdesiniz.

Cape Town olmazsa olmaz gorulmesi gereken bir yer daha var; o da hic kuskusuz Umit Burnu’nun bulundugu Cape Peninsula. Denize doğru uzanan kayalık bir burun olan Ümit Burnu denizden yaklaşık 245 metre yüksekte. Afrika'nın en güneydeki noktası olduğu yaygın kanı olmakla birlikte, kıtanın gerçek güney ucu Ümit Burnu'nun 160 km güneydoğusundaki Agulhas Burnu'dur (Cape Agulhas). Cografya sinavinda hocanizi etkilemek istiyorsaniz buyurunuz; Ümit Burnu 34 21'26" S, 18°28 25" E koordinatları üzerindedir.

Cape Peninsula’yi gezmenin en ucuz ve en kolay yolu araba kiralamak. Eger tersten akan trafikte (Ingilizler kizmasin ama ben buna “wrong side of the road” diyorum) direksiyon basina gecmek sizin icin sorun degilse, tur firmalarinin yalapsap yaptigi bu parkuru araba ile arzu ettiginiz gibi her yol ve patikaya girerek daha keyifli ve de heyecanli hale getirebilirsiniz. Araba kira lama fiyatlari sasirtici derecede ucuz. Eger isi biliyorsaniz ve de buyuk saglayicilara pabuc birakmaya niyetli degilseniz gunlugu 40-50 YTL civarinda kiralik araba bulmaniz zor degil. Tabii, 1.2 litre motora razi olacaksiniz o ayri.

Umit Burnu ve cevresi tum corakligina ragmen inanilmaz etkileyici. Iki engin okyanusun birbirine tosladigi noktaya bakinca yuzyillar onceki teknoloji ile nasil olmus da bu bu yollardan ticaret gemileri gidip gelmis diye agziniz acik dusunuyorsunuz. Dev dalgalar sarp kayalara carpip kopukler sacarken diger tarafta da insanin neredeyse ayaklarini yerden kesecek kadar guclu, hic kesilmeden esen bir ruzgar… Bir de cevrenizde yemek bulurum umuduyla cirit atan Babun maymunlari… Aman dikkat, Babunlarin cevresinde elinizde yiyecek icecek ile dolasmayin, bizim Istanbul’daki kapkaccilari cebinden cikaracak derecede eskiya ruhlari var! Yarimadayi cevreleyen issiz koylarda penguen ve de fok suruleri insana National Geographics televizyon kanalinda sunuculuk yapiyor hissini tattiracak cinsten. Foklara dalmisken arkanizda devekuslarinin olup olmadigini da ara ara kontrol edin cunku bu ucamayan kus irileri adam haklamada oldukca iyi hunere sahipler!

Okyanus Cape Town’nin her kosesinde hayatin bir parcasi. Hava guzel diye heyecana kapilip kendinizi Atlantigin sularina atmanizla cikmaniz bir olabilir. Neden derseniz soguk su akintisi sebebi ile yilin buyuk bir bolumunde Atlantigin su sicakligi ortalamasi 12 C’yi gecmiyor. O zaman giderim su sicakligi 20 derece civarinda olan Hint Okyanusu’na atlarim derseniz, denize girdiginiz kumsalin kopekbaligi agi ile cevrili olup olmadigini sorun derim? Eh sizin Jaws olarak filmini seyrettiginiz beyaz buyuk kopekbaliklari Guney Afrika’da bu filmi kostumsuz oynuyorlar!

Guney Afrika’ya gelip de politik konulara bulasmamak elde degil. Hele listenin basinda Nelson Mandela gibi onemli bir liderin neredeyse 30 sene yattigi Robben Adasi varsa… Cape Town’un 12 km acigindaki bu adaya her gun duzenli turlar yapiliyor. Adanin eski sakinleri (o zamanki suclular) simdi rehberlik yapip aci anilarini anlatiyorlar. Ada 1990’lara kadar hapisane islevini surduruyor ve 1994’de Nelson Mandela’nin ulkenin ayrimdan sonraki ilk cumhurbaskani olmasi ile ibret olsun diye muzeye donusturuluyor. Bu adada anlatilanlari dinleyip, ortami gordukten sonra insan oldugunuza utaniyorsunuz.

Afrika’nin en az Afrika olan sehrine bir gun yolunuz duserse mevsim olarak en keyifli donemin Mart ve Nisan aylari oldugunu unutmayin. Ayrica, ulkenin milli cerezi haline gelmis kurutulmus et “Biltong”u bir sise Pinotage esliginde deneyin. Bizim gibi cereze merakli bir irkin bunu sevmeyecegini zannetmiyorum.

Not: Ey gezgin, Afrika’ya gittin de hic safariden bahsetmedin diyenlere soyleyeyim. Turist avlamak icin yapilmis “game park” adi altindaki hayvanat bahcelerini saymazsak Cape Town’da oyle safarilik bir fauna ve de flora yok. Eger amaciniz safari ise yolunuz kuzeydoguda Mozambik sinirindaki Kruger Milli Parki’na dusmeli.

Var Mı Şu Kapıların Dili?

2008-05-03T21:59:00.000+03:00

Anabella geçen hafta Muscat tatilinden döndü. Kevin Melbourne'e yolcu. Marieke Hong Kong ofisine tayin edildi.Tiffany Kopenhag'daki toplantı sonrasında belki Stockholm'e de çıkarım diyor. Fiona Singapur dönüşü uğradığı Kuala Lumpur'dan atıştıracak bir şeyler getirmiş.

Dünya bu yakada küçük. Her yer sanki iki adım mesafede. Oysa ki bizim tarafta dünya büyük. Her yer uzak. Gitmek zor. Kaş'tan balıklama atlayan adam öyle isteyince iki kulaç atıp Meis'e gidemez. Her yol önce Taksim'den, Beyoğlu'ndan geçer. Konsolosluğa selam vereceksin. Neredeeee, selam yetmez... Euro'cuklari sayacaksın. "Gelmişimi ve geçmişimi... rica ederim buyurunuz" diyeceksin. Bitmedi, yıllarca çalışıp da kazandığım iki kuruş buradadır diye banka hesap cüzdanlarını vereceksin. Gerekirse ağlayacaksın zırlayacaksın, sıkıyorsa küfürü basacaksın. Basamıyorsan, kapıda sanki anadan doğma Anglo Sakson'muş gibi Sir Winston Breakfast Tea edasıyla duran ve sana her fırsatta "höt" ve "zöt" diyerek dağdaki keçi muamelesi yapan çoban suretine selam duracaksın. Iste budur bizim halimiz. Simdi bizim Amasyali "Yok abi, Ingiltere'ye gelmem baska bir ulkede bulusuruz" deyince nasil kizarsin! Canin sagolsun Amasyali, biz haftaya Paris'teyiz...

Cikti... Bir Turk Bir Ingiliz ve Uc Kurusluk Dunya

2007-10-26T19:10:00.001+03:00

Bir kitaba önsöz yazmak için kağıdı kalemi ele alınca insan, işi neresinden tutacağını bilemiyor. Kitabın içeriğinden mi bahsetmeli? İçeriği bir kenara (daha doğrusu okuyucuya) bırakıp, kendine neler hissettirdiğinden mi dem vurmalı? Hele kitabın ilk bölümü, burada olduğu gibi, durumu biraz daha karıştırmak istercesine, mektup şeklinde yazılmışsa; o mektupların yazıldığı kişi olduğunu düşünmek, çok mu iddialı? Belki de bu kısa yazıya yeniden başlamam gerekiyor. Şöyle yazmalıyım cevaben:

SEVGİLİ DOSTUM,

Kitabını defalarca okudum. Defalarca, kimselere açmadığın sırlarını, hani başkalarını bırak, bunca yıllık dostluğumuza rağmen bana bile anlatmadığın kimi ayrıntıları gözden geçirdim. Yolculuğunuzu hazırlayan hastalık sürecinden, uzak coğrafyalarda başınızdan geçen ilginç olaylara kadar, bu kitabı oluşturan her şey üzerine uzun uzun düşündüm. Sonunda bütün bunlardan öğrendiğimi sandığım şey, yaşadıklarını anlamamın aslında ne kadar zor olduğuydu.

Borges, Aristo'nun bir eserini çevirmeye uğraşan İbn Rüşt'ten bahsettiği bir hikayenin sonunda, bunun, bir başarısızlık öyküsü olmak üzere yazıldığını açıklar. Zira, hikayedeki İbn Rüşt, hayatında tiyatronun hiç yeri olmadığı halde, trajedi ve komedi kavramlarını anlamaya, hatta açıklamaya çalışmaktadır. Söz konusu başarısızlığın en önemli özelliğiyse, İbn Rüşt tarafından anlaşılamayan şeyin, dünyanın bin bir gizeminden biri değil de, başkaları için anlaması son derece kolay bir şey olmasıdır.

Şöyle düşün: Kansere yakalanmayan bir insan için, radyoterapiye ilk girişinden önce beklediğin o salonda, vaktin nasıl korkuyla geçtiğini tam olarak anlamak mümkün olabilir mi? Oysa, yazdığın kitabı okurken, benzeri bir bekleme salonunda yaşadıklarını anımsayan insanlar için, bunların dile getirilmiş olması bile ne kadar önemli, değil mi? Her gün işlerine gidip gelirken, hayatın kendilerine verdiği nimetleri düşünmeyi unutan, bir düzenin parçası olmaktan başka herhangi bir varlık hissine sahip olmamaya başlayan insanlar için, her şeyi bırakıp gitmenin, düşledikleri yolculuklara çıkmanın fikri bile ne kadar uzak. Oysa çok iyi hatırlıyorum, yazılarını okuyup yıllardır ertelediği uzun yolculuğa çıkmak için senden ilham aldığını söyleyen ve teşekkür eden adamı. Hayatlarında yaşadıkları ülkeden dışarı adım atmamış olanlar, ya da yurtdışı seyahati denince akıllarına, bol parayla alışverişe gidilen Avrupa ülkelerinden başka bir yer gelmeyenler için, o uzak coğrafyaların kokusunu hayal etmek, olası mı? Sen bile, onca yıl İstanbul'un çilesini çekerken, bir gün Kota Kinabalu Dağı'na tırmanacağını hayal edebilir miydin, söyle. Oysa, doğduğu ülkenin daha önce gitmediği bir yöresine bile, seninle aynı gezgin ruhu taşıdığı için, o onmaz merakla dalan kişi, çok iyi anlayacaktır, eminim; suyu düzgün akmayan, içinde farelerin cirit attığı bir pansiyonda, ertesi gün görüleceklerin heyecanıyla uyumadan geçirilen geceyi.

Seninle neredeyse yirmi yıldır mektuplaşırız. Paylaşmak denince, aklımıza mektuplaşmak gelir. Okurun bunu bilmesi, belki kitabın ilk bölümünün neden mektup seklinde yazıldığını anlamasına yardımcı olacaktır. Bu arada, yirmi yıl diyorum da, dile kolay geliyor. Gençlik günlerimizi hatırlıyorum. Kendimizi dokunulmaz sandığımız zamanları. Hastalıkların, hayatın olağan zorluklarının, ayrılıkların bizim için olmadığını düşünmenin zaten, gençlik demek olduğunu anlıyorum düşününce. Ne kadar kırılganız aslında, diyorum kendi kendime. Sarsılmaya ne kadar açığız. Sonra, aslında o kadar da kırılgan değiliz, diyorum. Bugüne kadar, düşe kalka da olsa, sağ salim gelebilmişiz nihayetinde. O dönemin anılarında kaybolmamaya çalışıyorum. Anılarına bağlı yaşamak, bir süre sonra anılarda yaşamaya dönüşüyor zira. Yaşayamamaya dönüşüyor. Onlardan kurtulmak lazım. Sırtımızdan indirmek lazım yüklerini. Unutmadan ama. Yazarak, ya da belki bir yerlere kaydederek sabitlemek anıları. Paylaşmak. Ve yaşamaya asılmak lazım. Senin yaptığın gibi.

Dostum, müsaade edersen, son birkaç satırı da, doğrudan okurlarına yönelik yazmak istiyorum.

Önsöz niyetine yazılmış bu satırlar, belki çok kişisel oldu. Sizler, daha ziyade kitaba dair ipuçları bekliyordunuz. Ancak, ben de yukarda sözü geçen İbn Rüşt gibiyim. Girişini yazmaya çalıştığım bu kitabın gizlerine tam olarak vakıf değilim. Yalnız şunları söyleyebilirim: Bir kitabı, hayatınızı değiştirsin diye okumak pek akıl kârı bir iş değil, biliyorum. Bu kitap da, size yol göstermek, hayatın anlamını anlatmak iddiasıyla yazılmış değil. Ancak, elinizde tuttuğunuz kitabı okuyunca göreceksiniz ki, yazılmış bu satırlar, bütün içtenliklerine ve yalınlıklarına rağmen, -ya da belki tam da bu yüzden-, hayata dair esaslı ipuçları taşıyorlar. Sizden önce okuyan birçok kişiye, çektikleri sıkıntılarda yalnız olmadıklarını anlattılar. Bazılarına, içinde yaşamaya alıştığımız için artık farkına bile varmadığımız monotonlukların ne kadar kolay değişebileceğini gösterdiler. Kimilerine, sürekli erteledikleri bir şeylere başlama, ya da yarım bıraktıkları bir şeyleri yeniden ele alma cesareti verdiler. Hani başka hiçbir işe yaramamış olsalar, en azından tanıklığı oldukları keyifli geziyi, farklı iklimleri, uzak ufukları ballandıra ballandıra anlatıp, bize hayaller kurdurttular.

Şimdi lütfen arkanıza yaslanıp kitabınızı rahat rahat okuyun ve bitirdikten sonra bir kez olsun kendinize sorun: Peki ben nereye kadar gidebilirim?

A. Emre Ülker
Paris - Nisan 2007

İlk Görüşte Aşk: Dubrovnik

2007-05-18T00:43:00.001+03:00

Çocukken beraber oynadık, aynı okula gittik, sonra birbirimizle evlendik ve bir gün geldi birbirimizi öldürdük, işte Yugoslavya'nın bütün hikayesi budur"...

Uzunca bir suredir Akdeniz’e hasretim. Uzakta yasayinca insan, hele benim gibi kuzeyde Oxford’daysa; grilikten, yagmurdan, bir turlu insanin kemiklerini isitmaya yanasmayan gunesten biraz da bikmissa, gunun her saati aklinin bir ucunda hep o bildik, insani kucaklayan, bir cirpida dertlerini unutturan denizi ariyor, onu dusunuyor.

Hirvatistan bana hic bir zaman Akdeniz’in bir parcasi gibi gelmemisti. Hatta onun tek basina bir ulke olusu bile benim hafizama kazinmasi cok ama cok uzun zaman aldi. Orasi hep cocuklugumun gizemli ulkesi Yugoslavya’ydi. Yakin ama bir o kadar uzak, efsane basketbolcu Drazan Petrovic’in, liglerimizde top kosturmaya baslayan Kovacevic’in, Simovic’in, lise yillarinda beraber yatili okudugum Faris Cengic’in, Yugo arabalarin, 1984 Kis Olimpiyati’nin, Kizilyildiz’in ulkesi... Taa ki, Haziran 1991’de baslayan o insanligin yuzkarasi savasa kadar.

Hirvatistan’a gitme plani hep vardi, ama yakina nasil olsa gidilir dusuncesiyle hep ertelemistik. Gun gelip de bu ulkeye iki degil de uc kisi gidecegimiz aklimin ucundan gecmemisti dogrusu. Elli litrelik cantalarla gezmeye alismis iki insan simdi, 9 aylik bebegimizin bezleri, emzikleri, puseti, ne olur ne olmaz dusuncesiyle cifter cifter alinan bebek tulumlari, islak mendiller ile Dubrovnik’e 1 haftalik bir geziye degil de sanki oraya tumden goc etmeye gidiyor gibiydik.

Dubrovnik Tanri’nin dantel gibi isledigi Dalmacya kiyilarinin guneyinde, Hirvatistan’in iyice daralip da Bosna Hersek ile cizgi haline geldigi noktada kurulmus tarihi bir liman sehri. Ucagimiz Adriyatik’in bize goz kirpan masmavi sularinin uzerinde alcalirken resim gibi cizilmis bir yarimadaya kurulmus eski sehirin tepeden goruntusu daha ayak basmadan bizi heyecanlandirmaya yetiyor.

Eski sehrin Ploce Kapisi’na bakan, surlarin hemen bitisigindeki kucuk misafirhanemizin ahsap panjurlarini sabirsizlikla aciyorum. Eski liman ve Ragusa’nin sehir duvarlari bizi karsiliyor. Bu şehir resimlerde gördüğümden de daha güzel ve daha narin. Akdeniz'in aklımda yer eden bütün şehirlerinden izler taşıyor sanki. Etrafını çevreleyen sarı beyaz tondaki duvarları ile biraz Valetta, katedrali ve taştan döşenmiş meydanları ile biraz Floransa, çeşmeleri ile Roma...

İnsan bu kadar etkileyici, bu kadar güzel bir şehrin bundan sadece 16 yıl önce savaşın alçak yüzüyle karşı karşıya geldiğine inanamıyor. Yine bu kadar kısa sürede, savaşın izlerinin sanki hiç olmamış gibi silinebilmesine de şaşıyor.

Dubrovnik; ya da tarihteki ismiyle Ragusa Balkanlarin belkide Balkan olmayan tek sehri. Hani ucaktan inip pasaport kontrolunden gecmemis olsam neredeyse Italya’da olduguma inanacagim. Akdenizdeki tum ticaret limanlari gibi Dubrovnik’te 7. yy’dan itibaren Araplardan Bizanslilara, Venediklilerden Osmanlilara kadar bir cok gucun egemenligi altina girmis. Oyle ki, Napolyon bile 1806’da sehri kusatmis. Dubrovnik’in sloganinin, her kose basinda bir arma ile beraber insanin karsisina cikan “Libertas” yani ozgurluk olduguna sasmamali. Bu sehiri belki de bu kadar guzel ve etkileyici yapan da hic kusku yok ki, bu tarihi sentez ve bu kulturel karisimi ozumsemis halki.

Ploce Kapisi’ndan iceriye girip de yuksek duvarlarla cevrili dar yoldan sehrin icine ilerlemeye basladiginda yuzyillar oncesine keyifli bir yolculuga basladigini hissediyor. Dubrovnik’in can damari Stradun. Bu sehri bir ucdan digerine kesen uzun bir cadde. Insanlarin piyasaya ciktigi, birbirini gozlemledigi, kahve ictigi, Katedral’den yayilan ilahileri dinledigi bir bulusma noktasi. Ne bir araba, ne de sizi kolunuzdan bacaginizdan cekistirerek bir seyler satmaya calisan biri var. Stradun’u kesen sagli sollu ufak sokaklara girince sehir dar ve dik basamaklarla sizi kale duvarlarina dogru cikariyor. Tepeden bakinca birbiri ile uyumlu kirmizi bir kiremit denizi ve de ucsuz bucaksiz bir mavilik insani sarip sarmaliyor. Sokaklarin koselerine gizlenmis kucuk mutfaklardan kalamar ve midye kokulari insani her an ac hissettirtecek cinsten…

Sehir bir acikhava muzesi olsa da muhakkak, belli yapilari sadece disaridan gormek yetmiyor. Tepeden bakildiginda buyuk kubbesi ile sehrin sembolu olan Dubrovnik Katedrali bunlardan biri. Hikayeye gore Aslan Yurekli Richard’in bir sefer sonrasinda Dubrovnik aciklarinda bir deniz kazasi gecirip olumden kil payi kurtulmus. Hayatinin kurtulmasi serefine sehir yoneticilerine bagisladigi altinlar ile bu katedral yapilmis. Sehrin tum onemli yapilari gibi bu ibadethanenin mimari da yine Italyan. Sponza Pallace ise havasi koklanmadan gecilmemesi gereken bence Dubrovnik’in en guzel yapisi. Sponza Pallace Stradun’a Ploce kapisindan girince sag kolda kendini saklamis duruyor. 16 yuzyilda insa edilmis bu yapi, yil boyunca sehirdeki onemli sanat sergilerine ev sahipligi yapiyor.

Yine de bu kucuk Italya gercek Hirvatistan degil. Dubrovnik’in eski sehrine buyuk bir askla bagli halk kale duvarlarinin disindaki mahlelerde, Pile ve Ploce’de yasiyor. Eski sehirdeki Italya havasi dis mahallelere girdikce bizim Ege kasabalarini animsatiyor. Kapi onlerine atilmis tahta iskemlelerde ufka dalmis yasli teyze ve amcalar unutmak istedikleri, unutmaya calistiklari savasi uslarindan atamamislar sanki.

Dubrovnik insani, sevecen, yardimsever ve de konuskan. Ancak bir tek konu var ki kimse bunu agzina almak istemiyor; savas. Iste o zama suratlar eksiyor, gozler bugulaniyor. Bu havayi dagitmanin en iyi yolu “Rakija”dan bahsetmek, iste o zaman gozler isildiyor ve insanin genzini yakan o sert Hirvat brandy’si raflardan indiriliyor. Ismi bizim “raki”yi cagristirsa da bu iki ickinin birbiriyle hic bir akrabagligi yok. Madem ickiden soz actik, biraz da yemeklere deginmeli. Dubrovnik halki denizden ne ciksa yiyor. Sebzeli balik corbasi yemeklerden once istah acici olarak sunuluyor. Hirvatlarda bizim gibi hamurisine merakli. Hatta boregin ismi bile “Burek”. Bu hic kuskusuz Osmanli ile kimi zaman icice kimi zaman da komsu olarak yasamalarinin mutfaga etkisi. Kapali borekler, etle ve de peynirle firinlarda pisiriliyor. Bir de “Cevapcici” var ki bu bizim koftenin uzaktan akrabasi.

Dubrovnik, Venedik’e gitmeden az da olsa Venedik’i yasamak isteyenler icin iki uc gunlugune her mevsim gidilmesi keyifli bir sehir. Yazin deniz ve yelken keyfi olsa da, kalacak yer problemi ve de igne atsan yere dusmeyecek cinsten turist kalabaligi sebebi ile ozellikle Temmuz ve Agustos aylarinda sehir adami cileden cikarabiliyor. Ancak bahar aylari Dubrovnik icin hem sicaklik hem de fiyat olarak en uygun donem. Hazir Hirvatistan AB’ye girmemisken ve de Turkler’den vize istemiyorken bu guzel sehri gormeli. Hadi ne duruyorsunuz!

Kinga "Free Spirit"

2007-04-24T00:16:00.000+03:00

"Every dream is given to us with the power to make it come true."

This quote stayed with Kinga and Chopin all along their hitchhiking journey around the world. Now a new, but very old dream pushed Kinga towards Africa. Although as the Tibetan saying goes:
"You never know what will come first: a new day or the next life."

Kinga lived her life to the fullest and passed away at the peak of fulfilling her dreams, in the happiest time of her life. She left us with the great power of inspiration to live a meaningful life and cherish each of its precious moments. Kinga passed away peacefully, strong and well prepared for her next and greatest journey...and such readiness I wish us all from the bottom of my heart.

Dünyanın Bütün Sabahları

2007-02-24T00:09:00.000+02:00

Bu yazıyı uzun bir süre erteledim, aynı Paris’e gidişim gibi. Kalemler, kağıtlar, notlar masamın üzerinde öylece durdu. Uykumun kaçtığı geceler uzun süre düşündüm, oturdum, kalktım, bir iki satır bir şeyler karaladım, camı açtım, gözlerimi kapadım... Olmadı, bir şişe Chateau la Mission Haut Brion açtım belki ilham verir diye, yine olmadı. Zaten ben Fransız şaraplarından hiç anlamam!

Aslında bu yazıyı ben yazmamalıydım. Ertelemem ondandı. Belki bir dost gelir de beni bu ağırlıktan, bu huzursuzluktan kurtarır diye bekledim. Gelmedi, gelen olmadı. Derdim, aynı Fransız şarapları gibi oluşundan benim Fransa’yı bilişim. Yarım yamalak, eksik, fazlasıyla ön yargılı... Hem ben Fransızca bile bilmem. Fransız okullarının kapısından girmişliğim var, ama onlar hep kızların aşkı uğruna... Bu yazıyı ben yazmamalıydım demem, ertelemem, boşuna değil.

Hem beni, hem de okuyucuyu bu dertten kurtaracak, Paris’i herkesin duymak istediği gibi anlatacak, Fransız okulunun tozunu yutmuş, şiirden, sanattan Fransız şaraplarından anlayan biri bir gelseydi de beni bu dertten kurtarsaydı. Dedim ya işte gelen olmadı.

Paris’e ilk adım attığım gün, herkes gibi dünyanın en romantik şehrine geldiğimi hissedeyim diye, sanki pazarda satılan elmaymış, armutmuş gibi kaldırımlarda, sokaklarda, kafelerde, meydanlarda, şarap kadehlerinin ardında romans aradım. Biri gelse de beni öpse, ben de onun saçlarını koklasam, ona şiirler yazsam, dünyanın bütün renklerini, bütün seslerini ona armağan etsem, sonra hiç olmamış, ben onu hiç bilmemişim gibi kaybolsa ve ben aşk acısının, kalp acısının, dünyanın bütün acılarının on katını, hayır hayır yüz katını yaşasam, sabahlara kadar göz damarlarımı kurutsam...

Size Eiffel’in ihtişamını, Montparnasse’ın sıcak sokaklarını, Louvre’un insanın yüreğini kabartan ilhamını, Arc de Triumph’un iki yüz seksen iki basamağını, Concorde Meydanı’nın ihtişamını, St. Germain’in şık kafelerini anlatmayacağım. Zaten anlatsam Frankofon dostlar beni taşa topa tutar, Paris’i bilenler canıma okurlar. “Paris’i, Fransa’yı bilişim iki ekmek somunu kadar bile değil” diye boşuna demiyorum. “Peki ya kulum, nedendir bu bize çektirdiğin azap?” diye biri çıksa sorsa... Var elbet bir cevabım.

Paris ile ilk tanışmam Fikret Mualla ve Bedri Rahmi sayesindedir. Sonra Nedim Gürsel’in “Paris Yazıları”, Demir Özlü’nün “Paris Güncesi”, Hıfzı Topuz’un “Parisli Yıllar”ı... Annemin Mecidiyeköy’de büyüdüğü yıllarda sıra sıra çamların ve dutlukların arasındaki Mecidiyeköy Likör Fabrikası’nın duvarlarında bir Parisli’nin, mimar Robert Mallet Stevens’ın emeğinin olması da Paris ile benim geçmişim arasında oluşan garip bir buluşmadır. Lise yıllarında hayret ve hayranlıkla resimlerine merak sardığım Piccasso ve sonradan bir rastlantı eseri hiç olmadık yerlerde sarının tonlarına bulanmış kadınları ile karşıma çıkan Modigliani’nin ortak noktalarının Paris olması benim bu şehre olan ilgisizliğimi değiştirmemiş, ama kafamın bir tarafında bu uzaklık beni hep rahatsız etmiştir. Ressamların, yazarların, heykeltraşların, müzisyenlerin, yaratmaya meraklıların ve feylesofların Paris tutkusunun sebebinin klişeleşmiş bir moda mı, piyasa mı, yoksa Paris’in üzerine atom bombası düşse yine de değişmeyecek etiketi “romantizm” mi olduğunu bilmek zordur. Zaten bunun da çok önemi yoktur çünkü Paris dünyanın bütün sabahları ve dünyanın bütün geceleridir. Paris umuttur, sokaklarında Marin Marais’in çellosundan çıkan hüzünlü notaların şehridir. Ve Paris bir o kadar umutsuzluktur, beklemelerdir ve biraz da gitmeler, hatta ulaşılamayacağa... Paris tabii ki yalnızlıktır, sokaklarında yüzlerinde yarı makyaj ve ellerinde son dostları köpekleriyle dolaşan dulların şehridir.

Paris benim dostumun şehridir. Benim uzak, onun yakın olduğu çocukluğumuzdur. Rüzgarın hep güneyden estiği, Akdeniz’in kokusunu getirdiği, kuzeyi unutturduğu... Paris benim bir türlü bilmediğim, bilemediğim, cahilliğim, öğrenmek isteyip de öğrenemediğim, dilini anlamadığım, sokaklarında İngilizce konuşmaya utandığımdır. Paris işte benim bir türlü anlatamadığım, ertelediğimdir.

Bir Kış Düşü Üzerine Ağıt

2007-02-10T02:00:00.000+02:00

Bir eylül sabahı seni bulmak için yollara düştüm. Oysa ki, günün birinde seni kaybedeceğimi sonra da senden bir iz bulabilmek umuduyla yıllar sonra bu yarımadaya tekrar geleceğimi aklımın ucundan geçirmezdim.

Hava sıcaktı. Ağustos böcekleri kulakları sağır edercesine bağırıyorlar, kırlangıçlar kurumuş incir ağaçlarının çevresinde birbirlerini kovalıyorlardı. Rüzgar güneyden ateş topu gibi esiyor, sararmış otları oradan oraya savuruyordu. Eylül senin en sevdiğin aydı. Benim seni bulduğum, öptüğüm, kokladığım ve sonra da kaybettiğim... Ve şimdi ben yollarda seni arıyorum, senden bir iz bulmak için, seni bulmak için.

Taşlıca’ya kadar kah dağlarında kah yanı başımda uzayıp giden çam ormanlarında umutsuzca dolandım. Susuzluğumu şelalede, hani o senin soğuk sularında saçlarını ıslattığın, beni öptüğün, göbeğimle alay ettiğin, kelebeklere ninni mırıldandığın şelalede giderdim. Aradan onca yaz geçmiş olmasına rağmen günlük ağacının kokusu zalimce yokluğunu, terk edişini, terkedilmişliğimi, yalnızlığımı, çaresizliğimi getirdi. Kokular unutulur sanırdım. Meğer kokular adamı elli sene de geçse esir alır, vururmuş tam ciğerinin ortasından.

Taşlıca ismi gibi, yer gök taş. Uzakta yıllar evvel terk edilmiş bir Rum köyü... Eşeğinin üzerine yan oturmuş, içi incir dolu sepetleri ortasında ince bıyığı, kırmızı gömleği ve lacivert kasketi ile Picasso’nun tablolarında çıkmış gibi duran köylü ne aradığımı bilirmiş gibi eliyle uzağı, vadinin içinden yılan gibi kıvrılarak giden patika yolu gösterdi. Geçit vermez bir edayla yola serpilmiş kayaların arasından sana ulaşabilmek için koştum durdum. Bir ara, tepemde dünyayı kasıp kavururcasına yakan güneş beni kendimden geçirmiş olacak ki, iki zeytin arasına boylu boyunca uzanmış bir halde kendim yatar buldum. Uzun kulaklı, zayıf, ıslak burunlu bir tekir yanıma gelip bacaklarımı arasına sokuldu, bir o yana bir bu yana dönerek süründü durdu. Seni sordum, bana öylece baktı, patilerini yaladı sonra yine baktı ve sanki ben hiç o soruyu sormamışım gibi ufka daldı.

Rüzgar batıdan dünyayı alıp götürmek istercesine esiyordu. Bir süre, küçük bir tepeciğin üzerine tüneyip belki rüzgar senden bir şey getirir diye bekledim. Savrulan çamların iğneleri, kumlar kollarıma bacaklarıma battı. Koca bir tomar kuru çalı top gibi yuvarlanıp, dikenlerini batırıp uçup gitti. Canım acıdı...

Bir serçe anlamsızca tepemde uçup durdu. Bilir miydi neyi aradığımı? Yutmanın, görmemenin, susmanın, unutmanın, küsmenin, kurumanın anlamını bilir miydi? Alır mıydı beni yanına? Götürür müydü yuvasına? Serçe durdu, omzuma kondu, “götürürüm” dedi. “Aradığın orada”...

Sana kavuşmak için, senin için koştum, koştum, koştum... Önce rüzgar kokunu getirdi bana. Sonra sesini duyar oldum inceden. Bir an once sana kavusmak, yillarin yüreğimde bıraktığı acıyı dindirmek için var gücümle sana koştum. Onümde sanki hiç sonu yokmuş gibi duran yamaçtan üzerime kayıp da ayaklarımı kan revan içinde bırakan sivri, keskin taşlara aldirmadim. Zirveye iki adim kala dehşet bir korkuya kapıldım. Ya yoksan. Ya orada değilsen diye düşünmeye başladım. O sırada tepemde beliren atmacanın çığlığı ile sendeledim. Nefesimin kesilmesine, bacaklarimdan ince ince süzülen kana, susuzluktan birbirine yapışmış kuru dudaklarıma aldırmadım. Gözlerimi kapadım, bacaklarımı öylece koyverdim...

Biliyordum tekrar karşılaşacağımızı, ayrılışın bir son olmadığını, bir kader olmadığını biliyordum. Gözlerimi açtığımda karşımdaydın. Güzel, büyülü ve sonsuz.... Öptüm, öptüm kokladım... Mavi’m diğer yarım benim.

2006-11-03T18:12:00.000+02:00

Bosuna degilmis Oxfordshire'in tren yollarinda kaybolusum.

GEZGIN MEDENIYETTE SASAR!

2006-11-03T17:57:00.000+02:00

Bir gun boyle bir sey olacagini biliyordum. Basima sonunda geldi…

Her sabah Londra’ya binlerce kisi, kuzeyden, guneyden, dogudan, batidan yani guney Britanya’nin her noktasindan calismak uzere baskente akin ediyor. Aksam da yine bir o kadar insan geldikleri gibi evlerine geri donuyorlar. Kolay is degil bu. Yorucu, yipratici, sinir bozucu. Ben de bu guruhun icinde her gun Oxford’dan Londra’ya gocuyorum, aksam isim bitince de yine trenle memlekete donuyorum. Gunler uzunken iyi de, kis geldiginde gunler kisaldiginda bu gidip gelmeler iyice tatsizlasiyor. Aydinlikta insan en azindan arada kitabindan, gazetesinden basini kaldirip Ingiltere’nin yemyesil otlaklarina dalip gozunu dinlendirebiliyor. Karanlikta ise, karalar baglamis ruh iyice daraliyor, vagonun icindeki floresan isigina bakan gozler yorgunluktan kayip gidiyor. Bitap dusmus beden bazen kendini koyveriyor. Bu uykular bir sonraki istasyonun anonsu ile bolununce insan saskin bir sekilde uyaniyor. “Basimi yandaki lordun omzuna koymus muyum, salyam adamin halis Highland kumasindan yapilmis ceketine akmis mi?” endisesi bir kac saniyelik bir sersemlik yaratiyor. Kimi zaman uykular oyle derin oluyor ki, basima gelmesinden korktugum ama eninde sonunda gelecegini bildigim hadise sonunda oluyor.

Misil misil uyumaktayim. Ruyamda bir ziyafette yemekleri mideye indiriyorum. Keyfim yerinde. Yemege davet eden adamin miriltili konusmasi ninni gibi geliyor. Ninni dozu artiyor, garip mikrofonik bir ses aliyor ve........ uyaniyorum. Ne ninnisi, konduktor anons yapiyor, “Hanborough is the next station”. Ne, ne boroughsi kardesim? Neredeyim ben? Sersemlik telasa donusuyor. Kitabimi, gazeteleri hisimla toplayip, cantami kaptigim gibi burnumu cama dayayip karanliga bakiyorum. Mehtap paril paril parliyor. Ucsuz bucaksiz bir ova... Tren bir platformda duruyor. Hemen atliyorum trenden. Uc bes insan daha iniyor. Kucuk bir tabelada “Hanborough” yaziyor. Ne gormuslugum, ne de duymuslugum var. İstasyondan karsi platforma gecer ve gelen bir tren ile Oxford’a donerim diye dusunuyorum. Etrafta bir istasyon binasi gozukmuyor. Gozum bir ust gecit ariyor, o da yok! Kasla goz arasinda o uc bes insanda arabalarina atlayip gozden kayboluyorlar. Yasli bir kadin bisikletine binip gitmek uzereyken pesinden kosuyorum. Kekeleyerek, “Oxfo.., Oxford’a nasil donebilirim?” cumlesi agzimdan cikiyor. Kadin halime aciyor ama gercek ortada. “Bakin burasi bir avuc insanin yasadigi bir koy, Oxford’a belki bir tren iki saat sonra gecer, belki de gecmez. “Otobus?”... “Otobus ile Woodstock’a gidebilirsiniz, ama bu saatte otobus isler mi, inanin bilmiyorum”. Anayolu parmagiyla gosterip goz acip kapayincaya kadar o da gidiyor. Hanborough denen yol gecmez kervan gecmez bir koyde gecenin bir yarisi yalniz basima saga sola kosturuyorum. Koy diyorlar, ama ortada bir ev falan da yok. Bu memlekette her adim basi bir pub olur, o da yok! Yuruyen insan yok, istasyon yok, ev yok, otobus yok, yok da yok! “Bir gun basima boyle bir sey gelecegini biliyordum”deyip oyle tedbirsizce uyudugum icin kendime kiziyorum. Karsimda ucsuz bucaksiz bir ova uzayip gidiyor. Biri gelip beni kesse kimsenin ruhu duymaz. Kurda kusa yem olmak da var. Hava da inadina soguk. Gunlerdir iyi giden havalarin, bugun Norvec uzerinden gelen soguk hava dalgasina girecegi tuttu. Nasil bir ayaz, Ankara’nin kisini aratmayacak cinsten. Uzerimde kiytirik bir polar, belki bir otobus gecer diye bir agacin altinda bekliyorum. Ben ki, Laos’un daglarinda dolasmis, Burma’nin yilanli patikalarinda yonumu bulmus, Kambocya’da mayin tarlalarini asmis gezgin, su Hamborough denen kel koyden Oxford’a donemiyor! Iste gezgin boyle medeniyette sasip kalir! Hadi bakalim,
saril cep telefonuna, kurtarsin seni karin. Hadi hayirli isler...

Iki Kalem, Bir Defter, Parmaklarimda Murekkep...

2006-10-06T18:52:00.000+03:00

Sonbahar geldi. Yolculuk mevsimi. Kentler insanlari cagiriyor. Akdeniz gunesin son demlerini yasiyor. Valetta’da insanlar aksamlari bir ince gomlekle oturuyorlar. Dubrovnik’de deniz hala ilik. Ibiza sokaklari canli. Oysa ki, on bes yirmi gune her sey bitecek, herkes gidecek.

Cape Town’a ilk bahar gelmis. Masa Dagi’nda baharin ilk cicekleri okyanus ruzgarlari ile saliniyorlar oradan oraya. Biralar su gibi akip gidiyor. Sun City’de surfculer serin suya aldirmaksizin ozgurlugun tadini cikariyorlar. Kara derili cocuklar ciplak ayakla kosusturuyorlar kumlarda.

Bangkok sicak. Yaniyor her yer. Uzerine sicak bir ogleden sonra yagmuru. Yetmiyor, aksam gok bosaliyor Thonburi’nin fakir sokaklarina. Chao Phraya Nehri’nde hindistan cevizleri yuzuyor, sabaha tutunacaklari bir toprak bulmak umuduyla...

Colombo’da dalgalar bir zamanlar beyaz olan kumlari tokatliyor. Bir kadin, donuk gozlerle okyanusa dalmis sevdigini elinden alan dalgalarla hesaplasiyor. Postanenin onundeki basamaklara siralanmis sevgililer semsiyelerin altinda bir mendil parcasinin arkasina sakladiklari asklarini sunuyorlar birbirlerine. Kandy’de gol kiyisinda sutlu, bol sekerli caylar samosa boreklerinin esliginde yudumlaniyor. Filler, kutsal tapinagin girisine birakilmis adak ciceklerini hortumlari ile cekistiriyorlar. Altlarinda mavi sort, uzerlerinde tertemiz beyaz gomlekleriyle ilkokul cocuklari tapinagin kapisinda dua ediyorlar.

Bir adam Paris’de olabilecek en kotu seyi yasiyor. Yalnizlik... Pont des Arts’in uzerinde iki sevgili dunyayi unutmuscasina sarilmis, bir ressam ise karsisindaki taburede oturan yasli adamin yuzunu olumsuzlestirmekte. Montmartre’a sirtini dayamis alt mahallelerin panjurlari kirik evlerinden Magrip ezgileri yayiliyor.

Elinde topugu kirilmis ayakkabisi ile 52. caddenin onunde bir taksi bulurum umuduyla bekleyen bir kadin. Isiltili panolar, ellerinde bond cantalari ile kosusturan siyah giyimli adamlar... Italyan lokantalari, goz kamastiran vitrinler... Oteki New York adanin diger ucunda, tunellerin sonunda; bir basket topunun ardinda, ya da koprunun altinda...

Istanbul: Sevdigim, nefret ettigim, hayal ettigim, unutmak istedigim, gidemedigim, donemedigim, saydigim, sovdugum...

Kafamda kentler. Isimler birbirini kovaliyor. Mevsim sonbahar, yolculuk zamani. Yuregim git diyor, beynim dur! Yatagimin uzeri karmakarisik. Mektuplar, zarflar, kitaplar ve resimler... Sirt cantami cikariyorum tozlu dolaptan. Iki kalem, bir defter baska bir sey lazim degil.

Ve bir sabah uyandigimda, baska bir kentte kendimi beyaz sayfalara karaliyorum. Parmaklarimda siyah murekkep, burnumda uzaklarin kokusu...

LONDRA'NIN 2006 METRO HARITASI

2006-10-05T16:46:00.000+03:00

Arnos Grove'da Eti gofret satin aldigim Rizeli bakkal yan komsusu Corfulu Yiannis'in
"kalamata" zeytinlerini tavsiye etti. Dolgun kalamatalardan 250 gram aldim. Elimdeki zeytin poseti agzimi sulandirdi. Wood Green'e dogru yurumeye basladim. Sagli sollu lokantalar, bufeler... Karnim iyice acikti.

Dalgin dalgin yururken arkamdan bir ses "N'apayn?". "Aaa Sabri, yahu dalmisim, bak gazeteyi de unutuyordum az daha". Bakmayin Bafli Sabri'nin gazete bayiiligi yaptigina, kulturlu adamdir, uc dili sular seller gibi konusur. Turkce ve Rumca'yi saymiyorum. Gazetemi her zamanki gibi rulo yapip uzatirken elimdeki kalamatalari gorunce "Dur sana dolaptan bir paket hellim vereyim, bu zeytinler oyle bos mideye gitmez" deyip, elime bir poset tutusturdu. "Aman dur, ne gerek var" demeye kalmadan kendimi King's Cross'da buldum. Palermolu manav Gianni'nin kan kirmizisi domateslerinden uc tane aldim. Nerede oyle kilo ile almak sebzeleri... O gunler Goksu pazarinda kaldi. Artik ihtiyac kadar aliyoruz.

Paddington her zamanki gibi kalabalik. Bu istasyon sehrin kuzeybatiya acilan kapisi. Slough, Reading, Oxford ve Herefort yolculari tsunami dalgasi gibi istasyonun meydanini yutup yutup duruyorlar. Istasyon'da Millie's kurabiyeleri satan kucuk mekanda iki Ispanyol calisiyor: Pedro ve Juan. Tuzlulari aldik, sira tatlida. Juan camekanin icinde duran cikolatali, frambuazli, findikli, karamelli envai cesit kurabiyeyi sanki elinde pirlanta tutuyormusca urkek bir bicimde alip kutuya koyuyor. Pedro, kurabiyeleri alirken bana Alonso'nun Formula 1'deki performansizligindan yakiniyor. Arkamda bekleyen gurultucu Alman ogrenciler duysun ister gibi sesini yukselterek "Schumi, Alonso'nun tozunu yutar gelecek yarista". Almanlar kuabiyelerin icine dusmus, Pedro'yu duyan yok. O kirik Katalan aksaniyla anlayan da...

Yorgunluk kahvesi icin St. James Park'in guney ucundayim. Is yerleri yasami kusatmis. Herkesin boynunda bir kimlik karti. Yanimda oturan adamin kartinda Ivan Kostanovic yaziyor. "Hirvat mi, Sirp mi, yoksa Karadagli mi?" diye dusunurken bir kadin masamda duran sekere uzanip "Alabilir miyim?" diye soruyor. Onun kartinda da Mina Suratyana yaziyor. Ya Sri Lankali ya da Hintli. Aklim kalamatalarda, hellimde, Sicilyali'nin domateslerinde. Firlayip Victoria'ya uzaniyorum. Iranli Reza buyukelciliklere giden Belgrave Caddesi'nin ucundaki patiseride taze ekmekler satiyor. Reza'dan bir somun ekmek alip dogruca Hyde Park'a...

Gunes ekimde oldugunu unutmuscasina insani isitiyor. Cimlere oturdum. Kucuk bir peceteyi serdim yere. Domatesleri ince ince dogradim. Ekmegi ikiye boldum. Hellimi dilimledim. Kalamatalari onume dizdim. Biraz otede sarap sisesini acmis paylasan iki isci. Onlarda sarap, bende sofra. Boris Zoblobscak ve Miroslaw Zbirnwsky: Biri Bratislavali, digeri Gdansk'dan. Sarap ise Mendoza, Arjantin. Zikkimlaniyoruz. Boris sikayet ediyor "Bulgarlar ve Romenler gelince bizim isler bozulacak. Niye alirlarki bu cingeneleri Avrupa Birligi'ne?".

Mendoza sisesi elimde, karsimda ucurtma ucuran Cinli aileye bakiyorum. Sarikli Hindu polisin sesiyle irkiliyorum "Hey siz! Ulu orta icki icemezsiniz. Kalkin oradan". Heathrow'a inmeyi bekleyen Air Zimbabwe ucagi tepemizden gurultu ile geciyor. Kalkiyorum. Hellim, domates, kalamata, Mendoza... Kafam iyi.

Marble Arch'da bir Jamaikali bagira bagira sarki soyluyor " I'mmm aaa Jamaicaaan in London".

Meleklerin Kralligi Bangkok

2006-09-22T19:04:00.000+03:00

Kokularin sehri Bangkok 14 yil sonra 18. kez tanklarin kokusu ile uyandi. Oysa ki, insani girdap gibi icine ceken, kendine tutku ile baglayan; asik eden; bin bir kargasaya ragmen her noktasinda kisiyi saskina cevirecek kadar huzura iten Bangkok, tanklar, toplar, tufekler degil de, bilindigi gibi anilmak ister. Izzeddin Calislar’in gozunden, yureginden ve kaleminden iste “Meleklerin Kralligi Bangkok”.

"Bangkok, Venedik gibi salt turistlere terkedilmiş bir açık hava müzesi değil. Condé Nast Traveler'a göre dünyanın en turistik beşinci kenti olmasına rağmen, on milyonu aşan ve ne kadar aştığı da pek belli olmayan nüfusuyla, modern bir imparatorluk başkenti. Venedik'teki gibi ahlak kurallarının birkaç günlüğüne rafa kaldırılmasından doğmuş bir karnavalı yok, ama bilen biliyor ya, her gecesi ayrı bir karnaval. Üstelik maskesiz.."

Namussuz Soho'da, Alcak Crispy Duck

2006-08-30T18:55:00.000+03:00

Bir sehirde yasamak ile o sehri yasamak... Bu ikisi de gecerli degil benim icin. Ne Londra'da yasiyorum, ne de Londra'yi! Bir sehir ki, her gun kostebek gibi diplerinde dolastigim ve kimi zaman da hic olmadik sokaklarinda kendimi buldugum, ama aksam coktugunde de tekrar uzaklastigim, geride biraktigim...

Londra deyince insanin aklina gelen iki sey: Yagmur ve grilik. Hani bu biraz da butun Turklerin biyikli olmasi gerektigine inanan insanlarin yargisi gibi. Oysa ki, sular idaresi son iki yildir Londra'ya dusen yagmur oraninin Istanbul, hatta Roma'dan az oldugunu soyluyor. "Londra gri mi?" sorusuna cevap aramak mi, yoksa bu soruyu sormak mi daha abes, bilmek zor. Londra her seyden once yesil. Ve tabii ki, biraz beyaz, biraz siyah, biraz sari, biraz kizil, biraz kumral...

Dunyadaki her buyuk sehrin birden fazla yuzu vardir. Londra'nin belki de bin yuzu var. Insan hangi yuze inanacagini, hangisini "ah iste bu!" diye kabul edecegini kavrayamiyor. St. James Park metro istasyonunun merdiveninde sizi onden buyur eden "zarif" yuzu mu; Halloway Road'da, size calinti mallar satmaya calisan "dusmus" yuzu mu; Covent Garden'da akrobatik hareketler yaparak bahsis bekleyen "cambaz" yuzu mu; Soho'daki "namussuz" yuzu mu? Cik cikabilirsen bu sehrin icinden.

Londra'da can sikici bir gunun ortasinda, ac bir yuregi doyurmak ne kadar onemliyse, ac olan karni da doyurmak o kadar elzem! Hava yapmis dergilerin tavsiye sayfalarinda cici cici kizlarin, "posh" ablalarin shiraz'larini yudumlarken cekilmis fotograflari ile suslu mekanlari bosverin. Kafasi bozulmus bir beyne en iyi terapi salas, kirik dokuk, daginik, duzensiz ve albenisiz bir mekana girip duyulari tekrar hayata dondurmektir. Namussuz Soho'nun Piccadilly'ye bakan hareketli sokaklarindan gecerken, Gerrard Street boyunca siralanmis Cin lokantalarinin en alcagi "Crispy Duck"'dir. Kapidan iceri girince Hong Kong mafyasinin eline dusmussunuz hissi veren bu mekanda en iyi masalar elindeki bicagi ile kizarmis ordeklerin arasina dalmis ahciya yakin olanlardir. Gozleriniz, Londra'ya daha bu sabah Kawloon'dan gelmis gibi duran ahcinin hunerlerini izlerken, akliniz 5 pound'a siparis ettiginiz deniz mahsullu noodle corbasindadir. Karsinizda duran ahcinin siparis ettiginiz yemegi yapmiyor olusu sizi umutsuzluga suruklememeli cunku bu adam sadece kizarmis ordeklerden sorumludur. Kisa bir sure sonra 3 kisiyi rahatlikla doyurabilecek kadar buyuk bir kase irisinin icine gomulmus bir halde kendinizi bulmaniz ve bezmiz duyulariniz bir iki saniyede tekrar hayata donmesi isten bile degildir. Londra'da hayat "Crispy Duck" gibi yerlerde saklidir. Hangi yuzu aramak istiyorsaniz sehir karsiniza o yuzle cikar, ister Tokyo'da olun, ister Londra'da...

"Halis" TURKISH DELIGHT

2006-04-11T18:35:00.000+03:00

Oxford Londra arasinda ekmek parasi ararken karsima cikan ilginc bir soru beni bir hafta kadar mesgul etti. Soru cok acik ve netti: "Turk lokumu (Turkish Delight) neden Ingiliz toplumu tarafindan kabul gormus ve Noel'de yenen geleneksel bir urun olmustur?". Insan bazi basit olgularin nedenini pek dusunmez. Sanki alistigimiz her sey hep vardi, varolmustu. Hergun kullandigimiz aletlerin ya da yedigimiz ictiklerimizin nasil ortaya ciktigini, ilk kimin kullandigini, nasil topluma yayildigini bilmeyiz. Bugune kadar hic dusunmedigim Turkish Delight sorusuna cevap bulmak icin basladim arastirmaya. Yine dustuk yollara ve basladik yazmaya... Iste sonuc!

********************

Whilst I was strolling between the heavily loaded shelves of Sainsbury’s, a product caught my eye: “Greek Yogurt”. Then, I came across “Italian Olive Oil” in creative dark bottles. Brazil Nuts, Ceylon Tea, Colombian Coffee, Swedish Meatballs and Danish Bacon followed one by one. It did not take me long to find the “Turkish Delight” and eventually the picture was completed. This scene inevitably reminded me of Harrods’ motto; Omnia, Omnibus, Ubique: All things, for all people, everywhere… I was amazed, I was delighted.

However, none of the products named after their countries of origin became as widely known and played such a leading role at Christmas as Turkish delight did in Britain. But why is this?

History tells us that “Rahat ul Hulkum” or “Lokum” (the original names of Turkish delight) was officially created by an Anatolian confectioner Bekir Efendi in 1776. It was at the wish of Ottoman Sultan Abdul Hamid I, as a way to placate his harem. Lokum was unveiled to the west in the second half of the 1800s. It is not very clear how and by whom Lokum was introduced to Britain. However, the Ottoman reign’s first trip to Europe by Sultan Abdulaziz in 1867 gives us some hints of Lokum’s introduction to Britain. During the Sultan’s visit to Queen Victoria at Crystal Palace in the same year, it is very likely that Lokum was one of the gifts presented to the Queen. Evidently, the taste of Lokum made a lasting impact. It is possible that in the late 1800s, Lokum was brought to Britain by several explorers, travellers and merchants in small amounts for personal consumption. An article in the Sunday Times dated March 24th, 1878 tells us that the Krikorian Brothers, traders from İzmir (Smyrna) launched Lokum in the British market. They started to sell this novelty confection in their wholesale shop in Great Towers Street, London. Presumably the original name was difficult to pronounce and it began to be called “Turkish Delight” because it was a delight from Turkey.

Turkish delight was not simply known as a sweet from the distant exotic land. Actually, there was a hidden symbolism behind it. Diplomatic History shows a correlation between Turkish delight and the “Eastern Question” of the 17th century which briefly emphasized the allocation of Ottoman territories by western forces, especially by Britain. Turkish land was a temptation as was Turkish delight. One for its exotic and special taste, the other for its wealth and rich resources. Therefore, it is not surprising that the British chocolate producer Fry’s (Cadbury’s today) launched “Turkish Delight” with the slogan “full of Eastern promise” in 1914. It was one year before the disastrous Gallipoli Campaign. The Independent Newspaper journalist Jonathan Brown also supports the correlation in his article about Turkish delight, saying that “The collision of cultures has proved an important marketing device for Fry’s…”.

It is very likely that Turkish delight became a traditional Christmas treat because of the story “The Lion, the Witch and the Wardrobe” written by Oxfordian scholar C.S. Lewis. In the story there is a whole chapter (Chapter 4) about the character Edmund’s temptation, self indulgence and gratification for Turkish delight. For more than fifty years, the description of this special delight consumed under the snowflakes of the magical land of Narnia caused generations to grow up with the idea of having Turkish delight at Christmas. When we look at the life of C. S. Lewis, we understand that his choosing Turkish delight in his story was not just a random decision. Having lived through two world wars and remembering the difficult times of rationing, especially of sugar, Lewis deliberately chose Turkish delight for his story because like his character Edmund, Lewis also wanted to return to the time before the war when this sweet, exotic, delicious treat would have been eaten happily and freely. In other words, Turkish delight was the symbol of special times before the war.

In December 2005 the appearance of Turkish delight in Disney’s adaptation of C. S. Lewis’s “The Chronicle’s of Narnia: The Lion, the Witch and the Wardrobe” increased the sales of Turkish delight. Tesco reported a 200 per cent increase in sales while Sainsbury’s also experienced the “Narnia effect”.

Apart from being a sweet, the term “Turkish Delight” has some contemporary meanings. In London’s Cockney rhyming slang it means “shite” and Turkish delight is sometimes a euphemism for “hashish”. It is also a nick name for belly dancers. Surprisingly the “Turkish Delight” trademark is registered in England.

Like it or not, delighted or not, Turkish delight is widely known and accepted by British society and has been for more than one hundred years. Thanks to Bekir Efendi!

written by O. Alim Erginoglu

March 2006

Oxford

YUZLERIN SEHRI ANGKOR

2006-01-16T14:37:00.002+02:00

Kamboçya denince akla ilk gelen zalim Pol Pot mudur, yoksa Angkor antik şehri
midir? İşte bu sorunun cevabını bilebilmek çok zor. Biri utanç, biri ise gurur yaratan tarihin iki dönemi Kamboçya’da öyle iç içe girmiş ki, bunları birbirlerinden ayırmak, görmemek, duymamak mümkün değil. Ancak, yine de, Pol Pot’un zalimlikleri değil de Angkor’un gülümseyen yüzleri, bitmeyen efsanesi bizi buralara kadar getiren.

Angkor’a giden her yolcunun ilk durağı ve üssü, antik şehrin 7 km güneyindeki yerleşim Siem Reap’dir. 15. yüzyıldan bu yana, bir çok sefer bu toprakları yönetimleri altına alan Taylandlılar’a, ya da diğer ismiyle Siamlılar’a inat olsun diye bu şehre Siem Reap, yani “Yenilmiş Siam” denmiş. Siem Reap yüzyılın başına kadar küçük bir köy görünümündeyken, Angkor’un, Fransız bilim adamı Henri Mouhot tarafından 1860’da yeniden keşfedilmesi ile hareketlenmiş. Mouhot, Angkor’a ilişkin yaptığı çalışmayı Londra’daki “Royal Geographical Society” ile paylaşmayı umarken, Angkor ekspedisyonundan bir yıl sonra 1861 Laos’un eski başkenti, Luang Prabang’da ölmüş. Mouhot’un günlüğünün İngiltere’de yayınlanması ile, batının dikkatinin Angkor’a yöneldiği söylenebilir. Kamboçya 19. yy.’ın sonunda Fransız idaresine geçince sayısız arkeolog, bilim adamı, misyoner ve maceraperest Angkor’un yolunu tutmuş. Siem Riep’de, işte bu dönemde küçük bir koloni şehrine dönüşmüş.

Siem Riep’te, bütün hayat Angkor üzerine kurulmuş. Herkes Angkor ile yatıp, Angkor ile kalkıyor. Her hane, derme çatma evini elden geçirip, her gün artan sayıda Angkor’u görmeye gelen gezginler için pansiyonlara, otellere dönüştürme işine girişmiş. Kimisi Khmer yemeklerinden örneklerin sergilendiği, iştah kabartan lokantalar açmış; bakkallar, Angkor marka biraları içi buz dolu leğenlere yerleştirmiş; her sokağın başında bir turizm firması, onlarca seçenek ile Angkor tur broşürleri asmış. Angkor, yıllarca dünyadan kopuk kalmış Khmerler için hem kazanç, hem de dünyaya açılma fırsatı olmuş. Motorsikletliler, tuktukçular, arabalılar, hatta bisikletliler her adımda yanınızda bitip sizi Angkor’a götürmek için dil döküyorlar. Bacak kadar çocuklar bile Angkor’da size rehberlik yapabileceklerini söylüyorlar.

Angkor’a girebilmek için bir gün önceden gidip giriş kaydı yaptırmak gerekiyor. Öğleden sonra yapılan bu işlem sebebi ile yüzlerce motorsiklet, tuktuk, araba, otobüs, yarışırcasına, aynı yöne doğru, arkalarında büyük bir toz ve egzoz bulutu bırakarak ilerliyor. Bir günlük bilet 20 USD, 2-3 günlük bilet 40 USD ve 4-7 günlük ise 60 USD. Biletin alındığı günün akşamı gün batımını izlemek üzere ören yerine girmeye müsaade ediliyor.

Şöförümüz Haas’ın eşliğinde gün batımını izleyeceğimiz Phnom Bakheng tapınağına doğru ilerliyoruz. Yoğun, dev incir ve tik ağaçları arasında Angkor Wat’ın sur duvarları belirince heyecanlanıyoruz. Uzun bir süredir hayalimizde canlandırmaya çalıştığımız Angkor’dayız artık. Şehir kendini tropik ağaçların arasına öyle bir saklamış ki, sol tarafımızda kalan, kırık ama haşmetli basamakları zor fark ediyoruz. Basamakların önüne gelince, toprak rengi, piramidi andıran Phnom Bakheng tapınağı bizi selamlıyor. 67 metre yüksekliğindeki tapınağın en üst noktasındaki terasa yarım saatlik zorlu bir tırmanış gerçekleştiriyoruz. Tapınağın can alıcı noktası olan 47 metrekarelik teras ve çevresinde irili ufaklı 108 kule ve minare var. 108 rakamı tesadüf değil çünkü Hinduism ve Budism’de 108 kutsal sayılıyor. Terasa vardığımızda karşımıza şiirsel bir manzara çıkıyor. Güneş, bin bir rengi ile giden güne elveda derken, güneybatıda, Kamboçya’nın bayrağını süsleyen ülkenin sembolü Angkor Wat’ın kuleleri, muazzam güzelliğiyle, uçsuz bucaksız uzanan yeşil bitki denizinin içinde tüm vakarıyla dimdik ayakta duruyor. Dünya turuncu ve eflatuna teslim olurken, insanoğlunun inançları için yarattığı bu nefes kesici eserleri daha sonra başka emeller için nasıl hunharca kullandığını algılamakta zorlanıyorum.

Angkor harabelerini gezeceğimiz esas gün, tan vaktinden önce başlıyor. Siem Riep ile Angkor arasındaki 7 km.’lik dar yol bizim E-5’in trafiğini aratmayacak cinsten. Her milletten insan Angkor’u görmek için zamana ve bin bir zorluğa aldırmadan yollara düşmüş. Sabahın karanlığında Angkor Wat’ın parke taşlı köprüsünden geçiyoruz. Karşımıza geniş bir gölet çıkıyor. Göletin kıyısındaki taş setin üzerine oturuyoruz. Yüzümüz doğuya dönük. Cırcır böcekleri ve yarasalar sessizliği çığlıklarıyla bozuyorlar. Alacakaranlıkta Angkor’un lotus çiçeğini andıran kuleleri tanrıya uzanmak istercesine göğe yükseliyor. Ayaklarımın altında uzayıp giden dingin suyun üzerinde kulelerin silueti beliriyor. Gökyüzü renkten renge girdikçe Angkor doğanın tuvaline bambaşka bir şekilde yansıyor. Gün ağardıkça kuleler daha da belirginleşip güzelleşiyor. Derinden monkların ilahileri duyuluyor.

14. yy.’da yaşanan Siam istilasından sonra unutulan şehri, orman yutmuş. Yüzyıllar boyunca tapınakların üzerlerinde büyüyen incir ve bayan ağaçları tapınakları öyle bir kaplamış ki, şaşırıyor insan. Özellikle, ormanın içlerindeki Ta Prohm tapınağındaki ağaç köklerinin yarattığı görüntüler, bilim kurgu filmlerimdeki gibi. Kökler sanki erimiş mumu andırırcasına, metrelerce yüksek duvarların üzerinden akmış ve taşları kaplamış.

Angkor, Khmer Uygarlığı’nın en büyük ve en önemli şehri. İlk kral Jayavarma, Cava’da 8. yy.’da bağımsızlığını kazandıktan sonra Angkor zenginleşmiş ve güçlenmiş. Çin ve Hint ticaret yollarının önemli bir bölümünü ele geçiren Khmer kralları kendilerine kudret kazandıran tanrılara uzanabilmek için Angkor’un dillere destan tapınaklarını yapmaya başlamışlar. 8.yy ile 14 yy.’lar arasında yüzlerce tapınak 160 km²’lik bir alan içinde inşa edilmiş. Angkor Wat kuşkusuz bunlar içerisinde en ünlüsü. Ancak, antik şehrin içerisinde görülmeden dönülmemesi gereken bir tapınak daha var ki, o da Bayon. Angkor’un her köşe başında bizi gözleyen, kalın dudaklı, badem gözlü yüzlerinin en güzel örnekleri Bayon’da karşımıza çıkıyor. Güneyde, kuzeyde, doğuda, batıda hep bu gülen yüz heykelleri... Her duvar, her taş parçası öyle ince işlenmiş, öyle motiflerle süslenmiş ki, hayrete düşmemek elde değil. Bayon’un, mistik galerilerinin duvarları savaşları anlatan kabartmalarla dolu. Bize eşlik eden bir monk, metrelerce uzunluğundaki galerilerde 11 bin’den fazla kabartma olduğunu söylüyor. Bu kabartmalarda sadece savaşlara ilişkin değil, günlük yaşama ilişkin de bir çok figür var. Tabii ki, Hinduism’in yüce tanrıları “Vishnu” ve “Siva” bu kabartmaların hepsinin baş köşesinde. Bir de dans eden, kıvrak vücutlu “Aspara”lar...

Mouhot, “Angkor’u görmeden ölünmez” demiş. Angkor’un gülen yüzlerini gördük, artık yaşayabiliriz, ölüm bahane!

EUROKRATLARIN VE BUROKRATLARIN ARDINDAKI SEHIR

2005-12-19T21:44:00.000+02:00

Brüksel biz Türkler için gezip görülmesi gereken yerlerden biri olmaktan çok, Avrupa Birliği (AB) ile yaşadığımız uzatmalı ilişkinin dedikodularının haberciler tarafından hararetle aktarıldığı, televizyonlarda görmeye alıştığımız, uzaktaki bir başkenttir. Dışarıdan bakıldığında Brüksel gridir, sıkıcıdır, ellerinde dosyalar ile oradan oraya koşuşan koyu renk takım elbiseli “eurokrat”ların şehridir. Oysa ki, bizim sadece diplomasi ve politika ile özdeşleştirdiğimiz Brüksel, içinde hoş ayrıntıların gizli olduğu, küçük pratik ve keyifli bir Avrupa kentidir.

Brüksel’e girerken insanın karşısına çıkan manzara, önyargıları pekiştiren cinsten, biraz sıkıcı ve heyecandan uzaktır. Uluslararası organizasyonların basından görmeye alışık olduğumuz binaları özelliksiz bir görüntü sergilerler. Hiç bitmeyecekmiş gibi duran Rue de la Loi Bulvarı’nın sıkıntılı havası, yeşilin bin bir tonuna ev sahipliği yapan Brüksel Parkı ile değişmeye başlar. Kısa süre sonra yollar daralır. Estetik olarak ruhunuzu okşayan gotik yapıların sunduğu görsellik tebessüm etmemizi sağlar. Muhteşem St. Michel Katedrali’nin karşımızda belirmesiyle Brüksel’e haksızlık ettiğimizi düşünmeye başlarız. Katedral’in 16.yy’da Bernard van Orley tarafından yapılan vitrayları belki de Avrupa en etkileyici cam çalışmalarıdır. Katedral’in oturduğu yüksek tepeden aşağıya doğru inerken aklınızdaki tek şey dillere destan Grand Place’a ulaşmaktır. Daha bir iki adım atmışken karşılaştığınız insan kalabalığı ve canlılığının, Katedral’den aşağıya inerken geçtiğiniz tenha sokaklar ile nasıl böyle büyük bir tezat oluşturduğuna inanamazsınız. Hemen sağınızda kalan 1846 tarihli uzun yapı Galeries Saint-Hubert, kuzey Avrupa’nın ilk alışveriş merkezi olma özelliğine sahiptir. Öyle ki, benim gibi gidilen şehirleri İstanbul ile özdeşleştirmeye alışmış biriyseniz, hiç kuşkusuz bu büyük çarşı size Beyoğlu’ndaki Avrupa Pasajı’nı anımsatacaktır. Hipnotize olmuş gibi aynı yöne giden kalabalığın peşine takılıp dar Heuvel Colline sokağını aşınca, içine düştüğünüz düşsel güzellikteki meydan, Brüksel’e gelen her ziyaretçi gibi sizin de nefesinizi kesecek, kendi yörüngenizde şöyle bir dönmenize sebep olacaktır. Grand Place’in gotik ve barok tarzında yapılmış birbirinden güzel binaları 16 ve 17. yy.’da şehrin gelişen ekonomik ve sanatsal gelişimi yansıtır. Binaların neredeyse hepsi o dönemde ülkeyi sırtlayan locaların zenginliğini ve sanatçı bakış açılarını gözler önüne serer. Meydanın ağaçsız ve çeşmeden yoksun oluşu, garip ama insana rahatsızlık hissi vermez.

Brüksel’in gizli güzelliklerinin, binalar, parklar ve meydanlar ile sınırlı olduğunu düşünmemeli. Grand Place’i çevreleyen ara sokaklara dalınca, Brüksel’i Brüksel yapan üç olgunun varlığı size “diyet, kilo” gibi anlamsız problemleri unutturacaktır. Sıkı durun, çikolatanın, mussels-frites’ın (midye ve patates kızartması) ve biranın anavatanına hoş geldiniz! Envai çeşit çikolatanın sergilendiği vitrinlere kendinizi kaptırıp da, Modern Sanatlar Müzesi’ni ya da Kraliyet Sarayı’nı değil de, Kakao ve Çikolata Müzesi’nde geziyor olmanızda utanılacak bir durum yoktur. Neuhaus, Leonidas ve Wittamer gibi dünyaca ünlü çikolata üreticilerinin mağazalarındaki asalet, satılan ürünün çikolata değil de elmas olduğu izlenimini verir. Eğer gerçek bir çikolatakolik iseniz ve yolunuz Brüksel’e şubat ortasında düşerse yaşadınız çünkü Choccolate Passion Festival bu dönemde yapılır.

Efendim, gelelim, midye-papates ve biraya. Brüksel’in ilk bakışta kendini ele vermeyen, ama sokakları arşınladıkça varlığını hissettiren, sempatik kafeleri, restoranları ve birahaneleri vardır. Paris’e özenircesine, kaldırımlara taşan masalarda buz gibi Belçika biraları midye ve patates eşliğinde mideye indirilir. Koca bir tencereye kafasını sokmuş, midyenin çorba kıvamındaki - sebzeler ile zenginleştirilmiş - suyunu kaşıklayan insanları görüp de iştahın kabarmaması mümkün değildir. Bu midye ve patates kızartması cümbüşüne katılmak üzere oturduğunuz bir restoranda karşılaşacağınız zorluk kesinlikle bira seçmek olacaktır. Belçika’da 500’den fazla bira çeşidi vardır. Bu zenginlik, bildik lager Stella Artois’dan başlayıp, ale cinsi Trapiste’ye, frambuazlı Framboise’dan vişneli Kriek’e kadar uzanır.

Brüksel sokaklarında yürürken kulağınıza Jacques Brel’in namelerini gelebilir. Brel, Brüksel doğumlu ünlülerdendir. Brüksel’in nam yapmış bir başka ünlüsü ise Mannaken Pis, yani “işeyen çocuk” heykelidir. Grand Place’in güneyinde kalan Stoofstraat caddesinin bitimindeki, neyi sembolize ettiği tam bilinmeyen ve geçmişi 1388’e kadar uzanan bu meşhur heykel hakkında bir çok efsane vardır. Bunlardan en çok anlatılanı, 16.yy’daki savaşlardan birinde fitili patlamak üzere olan bir bombayı işeyerek söndürerek şehri kurtaran ünlü bir kontun oğluna ait olanıdır. Bu küçük heykelin, Elvis Presley ‘den Mickey Mouse’da dahil olmak üzere yaklaşık 450 adet kostümü olduğu söylenir. Bira festivallerinde çeşmesinden su yerine saatte 70 litre bira püskürten Mannaken Pis, şehrin eğlenceli köşelerinden biridir.

Şehrin küçük ve yürümeye elverişli oluşu, keşif yamayı sevenler için büyük şanstır. Zira, herhangi bir aracın içindeyken fark etme olasılığı az olan çeşitli ayrıntıları yürüyerek yakalamak mümkündür. Şehrin gerçek ruhunu yansıtan yerler olan pazarların büyük bir çoğunluğu işte bu tür yürüyüşlerde keşfedilir. Pazar günleri Place Agora ve cumartesileri de Place du Jeu de Balle’de kurulan pazarlar ilginç ve her insana hitap edebilecek türlü eşyalar ile doludur. Aklınıza hayalinize gelmeyecek aksesuarlar ve antikalar bu pazarlarda tezgahları süslerler.

Brüksel’in sembolü haline gelmiş bir başka anıt yapı ise Atomium’dur. Şehrin kuzeyindeki Heysel bölgesinde bulunan Atomium, ünlü mimar Andre Waterkeyn tarafından Brüksel Dünya Sergisi için 1958 yılında yapılmıştır. 102 m yüksekliğindeki bu eser, 165 milyon kere büyütülmüş demir moleküllerini sembolize eder. Atomium’un hemen yanı başında ise 1985’de yaşanan futbol faciası ile anımsayacağınız Heysel Stadyumu dikkat çeker.

Brüksel, tüm önyargılara ve politik havasına rağmen gizli köşelerinde sizi yakalayıveren, kendisini ziyaretçisine sevdiren bir şehirdir. Ön yargılarınızı unutun ve Brüksel’in güzelliklerini ayrıntılarda yakalayın.

SESSİZ CENNET MUSCAT

2005-09-12T12:05:00.000+03:00

(Atatürk Havalimanı Dergisi "The Gate" www.thegate.com.tr /Eylül/Alim Erginoğlu)

Abu Dhabi’den kalkan uçağımız, 45 dakika sonra, Hicaz Yarımadası’nın sonsuzluğa uzanıyormuş gibi görünen kum tepelerini yalayarak alçalmaya başlıyor. Beklenmedik bir anda, Arap Denizi’nin Hint Okyanusu’na uzanan koyu lacivert suları belirince irkiliyorum. Dalgalar suya hasret toprakları delicesine kucaklıyor. Umman, tüm gizemiyle altımda uzayıp gidiyor.

Seeb Uluslararası Havaalanı sessiz ve bomboş. Dış dünyadan bugün beklenen tek misafirler bizmişiz misali, bir iki görevli dışında kimsecikler yok. Sanki hayat durmuş, tüm yaşam bir süreliğine kendini kızağa çekmiş...

Mart ayı olmasına rağmen, kavurucu bir sıcak var. Tepemde güneş, Muscat’ın, Portekizliler’den kalma kaleleri, limanı ve kapalı çarşısı ile ünlü Mutrah semtinin dar sokaklarında yürüyorum. Kum rengi taştan, cumbalı, küçük pencereli, tahta panjurları sıkı sıkıya kapatılmış, kübik, bodur, ama kişiliğini yitirmemiş evlerin arasından labirent gibi ilerleyen bomboş sokaklarda kaybolup, zamana ve mekana ilişkin kavramlarını yitiriyor insan. Yaşama dair bir iz ararken, sağımda kalan küçük caminin hemen yanındaki evin en üst katından hayretle beni izleyen küçük çocukların gülüşmeleriyle hayat kısacık da olsa kendini gösteriyor. Bu sessizlik ve tenhalık boşuna değil. Bugün Cuma ve şüphesiz ki, hiç bir Ummanlı öğle sıcağında çevrede dolaşacak kadar - benim gibi - deli değil. Bankalar, lokantalar, bakkallar, manavlar... herkes ama herkes klimalı evlerine çekilmiş akşamı bekliyorlar.

Güneş, Mutrah limanının çevresindeki sarp tepelerin ardından yavaş yavaş kaybolmaya başlayınca, şehrin “Corniche” olarak bilinen kordon boyu bir anda dolup taşıyor. Genci yaşlısı Muscatlılar, denizden esen tatlı rüzgara kendilerini bırakıp, uzun sürecek bir geceye merhaba diyorlar. Gündüz insanın dikkatini çekmeyen küçük kahvehaneler, köşe başlarına ve kaldırımlara koydukları küçük iskemlelerle geceye hazırlanıyorlar.

Muscat’ta ilk dikkati çeken, insanların diğer Arap ülkeleri ile karşılaştırıldığında farklı olan giyinişleri. Erkekler “dishdasha” denilen, boyun bölgesinden püsküller sarkan bir entari giyiyorlar. Bellerine sardıkları, şala benzeyen kuşak ise ülkenin sembolü olan “khanjar”ı, yani hançeri taşımak için. Kafalarında ise Hint esintisi taşıyan bir takke “kummar” ya da, kummar’a sardıkları türbanı andıran “muzzar” var. Kadınlar, alışıla geldiği üzere peçeli çarşaflarını giyseler de, Hint “sari”lerine benzeyen renkli, işlemeli kumaşlardan yapılmış uzun elbise giyen genç kızlar her adımda göze çarpıyor. Bu farklılık ve sentez, kuşku yok ki, Ummanlıların yüzyıllar boyunca, denizci bir toplum olarak, Hindistan’a ve Afrika’ya kadar uzanmalarının altında yatıyor.

Muscat’ın en canlı ve ilgi çekici yeri deniz kıyısındaki Mutrah. Bu semt hemen yanı başındaki iki katlı geleneksel evleri ile köyü andıran Riyam’a kadar sahil boyunca uzanıyor. Kıyı şeridinin daraldığı noktalarda yükselen sarp tepelerde, 1507’de başlayan ve 150 yıl süren Portekiz egemenliğinin izlerinden olan iki kale yükseliyor. Mutrah limana demirlemiş yüksek sırtlı, dalgalara dayanıklı klasik Umman stili ile yapılmış ahşap tekneler, 19. yüzyılda Mombasa ve Zanzibar’a kadar uzanmış Umman Sultanlığı’nın şatafatlı dönemini anımsatıyor. Mutrah’ı canlı kılan en önemli noktalardan biri de “Souq”, yani kapalı çarşı. Kuyumcular ve Hicaz’ın bin bir çeşit kokusunu barındıran parfümeriler, bu küçük çarşıyı özellikle Ummanlı kadınların gözde mekanı yapıyor. Mutrah’ın en keyifli yerlerinden biri, hiç kuşkusuz limanın doğusundaki balık hali. Cömert Arap Denizi’den çıkarılan bin bir çeşit balık ve kabuklu canlılar burada sergileniyor. Halin giriş kapısına yakın büfelerden iştah kabartıcı balık ızgara kokuları yayılıyor. Kıyıdaki banklardan birine oturup, Umman’ın geleneksel ayranı soğuk bir “Laban” eşliğinde balıkçı teknelerinin gelip gidişlerini izlemek, denizin getirdiği güzelim iyot kokusunu ciğerlere çekmek insana tatlı bir huzur veriyor.

Şehrin Taksim’i sayılabilecek, deniz kıyısından biraz içerideki ticari merkezi Ruwi’ye giderken yeşillendirilmiş alanlar göze çarpıyor. Deniz suyu arıtılarak, bu alanların sulanmasında kullanılıyor. Bu pahalı vahalaştırma çalışması ülkenin 1970’de başlayan gelişiminin de aynası sanki. Umman, Sultan Qaboos’un 1970’de tahta geçmesi ile kendi “rönesans”ını yaşamış, belki de bölgedeki ilk ülke. Petrol ve doğalgaz geliri olmasına rağmen, Umman’ın 1970’e kadar fakirlik ve imkansızlıklar içinde yaşadığına inanamıyor insan. Yine o yıla kadar, sadece iki okul ve iki hastanesi olan ülke, Sultan Qaboos’un büyük atılımlarıyla, eğitimden sağlığa, turizmden sanata kadar bütün alanlarda büyük bir gelişim ve değişim yaşamaya başlıyor. Ekonomi düzeliyor; yollar yapılıyor, okullar, hastaneler, oteller açılıyor; ülke yabancı yatırımcıların ve turistlerin dikkatini çekiyor. Bu hızlı atılıma rağmen, halk, Umman’ın Dubai’nin gölgesinde kalmasından hoşnut değil. Her ne kadar, Ummanlı bu konuda sıkıntı duysa da, ülkesinin kültürünü koruyabilmiş, yozlaşmamış ender topraklardan biri olduğunu fark edip sevinmeli.

Şehrin doğuya doğru uzanan Al Qurm bölgesi, lüks otellerin ve alışveriş merkezlerinin yükseldiği şehrindeki turizmin kalbi. Kilometrelerce uzanan kumsal, gündüz su sporları meraklısı yabancıları cezbederken, akşama doğru denizin çekilmesi ile beraber, futbol oynayan küçük çocukların, piknik yapan ailelerin mekanı oluyor. Güneş batarken, çıplak ayakla, sığ sularda yürümek ayrı bir keyif bu uzun kumsalda.

Muscat’ın şehir yaşantısından bir nebze kurtulmak, gerçek Umman’ı görmek için araba kiralamak ve kuzeydeki Nizwa’ya doğru gitmek iyi bir alternatif. Petrolün sudan ucuz olduğu bir ülkede olduğumuzu arabamızın deposunu doldururken anlıyor ve suyumuzu içerken bir damlasını bile şişenin dibinde bırakmamaya özen gösteriyoruz. Nizwa’ya giden yol boyunca ara ara karşımıza çıkan hurma ağaçlarıyla dolu vadiler “Arabistanlı Lawrance” filminin içine düşmüşüz hissi veriyor. Çölü yaran otoyolda ilerlerken gözümüz deve kervanlarını arıyor. Oysa ki, develer kamyonetlerin arkasında, saatte 100 km hızla çölde ilerlemeyi tercih ediyorlar. Nizwa boyunca ara yollara saparak küçük köylerde mola veriyoruz. Bu molalarda, Umman’ın bal gibi hurmalarını mideye indiriyoruz. Nizwa, küçük bir kasaba havasında olmakla beraber, 17.yy.’da Sultan Bin Saif Al-Yaruba tarafından yaptırılmış ihtişamlı kalesi insanı yüzyıllar öncesinin Umman’ına taşıyor. Nizwa’ya gelip de, bu dev kalenin surlarında muhakkak dolaşmadan ve hurma ağaçlarıyla kaplı Nizwa ovasını seyretmeden Muscat’a dönmek olmaz.

Yüzyıllar boyunca Hint Yarımadası ve Afrika arasındaki köprü olmuş bu coğrafya, her adımda farklı bir toprakta olduğunuzu hissettirecek bir olgu ile karşınıza çıkıyor. Kitle turizm tarafından daha keşfedilmemiş Umman, mütevazı yaşamı, güler yüzlü, misafirperver insanları ve keşfedilmeyi bekleyen köşeleri ile sizi bekliyor. Bu sessiz cennete kulak verin.

Aklınızda bulunsun

· Kendinizi “Bin bir gece masalları”nda hissetmek istiyorsanız, ülkenin en şatafatlı oteli Al-Bustan Palace Hotel’de bir gün geçirin, hem denizin hem de Umman’ın otantik yemeklerinin tadını çıkarın.
· Güneş battıktan sonra Mutrah’daki küçük kahvehanelerden birine oturup Umman kahvesi keyfi yapın.
· Bandar Jissah tepesine muhakkak çıkıp, güzel manzarayı görün.
· Bayt Az Zubair Müzesi’ni ziyaret edin. Umman tarihi ve kültürü hakkındaki en önemli müzelerden biri.
· Cuma günleri kurulan Ruwi pazarını gezin, keyif alacaksınız.
· Kızgın güneşe çok dikkat edin. Şapkanızı ve yüksek faktörlü güneş kreminizi yanınızdan sakın ola eksik etmeyin.

Nasıl Gidilir?

İstanbul ve Muscat arasında direkt uçuş yok. Emirates ve Qatar Airways ile aktarmalı olarak Muscat’a uçabilirsiniz. Uçuşlar konusunda The Gate’den havayolları bilgilerini temin edebilirsiniz.

Vize

Umman vizesini, Muscat Seeb Havaalanı’ndan ülkeye girişte temin etmek mümkün, ancak son durumu öğrenmek için Umman makamlarından muhakkak bilgi alınmalı.

Telefon

Umman’ın uluslararası telefon kodu 968. Muscat’ın alan kodu ise 24.

Para

Umman’ın para birimi Riyal. 1 USD = 0,39 Riyal

İklim

Muscat’ı ziyaret etmek için en uygun dönem kasım ile mart ayları arası. Hava sıcaklığı bu dönemde 25-28 derece ortalama ile seyrederken, haziran ile eylül arasında sıcaklık 40’lı derecelere dayanıyor. Ayrıca, haziran ile eylül arasında Hint Okyanusu’ndan gelen muson yağmurlarını dikkate almak gerek.

Nerede kalınır?

Chedi Hotel: Oriyent minimalistliği ile inşa edilmiş, çok şık ve üst sınıf bir seçenek. Al-ghubra North. Tel: 505035. www.ghmhotels.com
Sheraton Oman: Uluslararası standartlarda, konfor arayanlar için. Bayt Al-Falaj Street, Ruwi. Tel: 799899. sheraton@omantel.net.om
Beach Hotel: Denize yürüme mesafesinde, alışveriş bölgesine yakın, orta sınıf bir otel. Way 2818, Shatti Al-Qurm. Tel: 696601. beachhtl@omantel.net.om
Marina Hotel: Balık halinin karşısında, uygun fiyatlı bir seçenek. Mutrah Corniche. Tel: 713100.
Naseem Hotel: Şehrin en ucuz oteli. Çok merkezi bir konumu var. Mutrah Corniche. Tel: 712418.

Yemek

Umman mutfağı geleneksel Arap yemeklerinden oluşuyor gibi gözükse de, Hint etkisi tatlara yansımış durumda. Kardamom, safran ve tumerik gibi baharatlar yemeklerde sıkça kullanılıyor. Et her sofrada baş köşeyi süslüyor. Dana etinin yanı sıra, kuzu ve deve eti de fazlasıyla tüketiliyor. Deniz kıyısında olmanın en büyük avantajı ise hiç kuşkusuz, lezzetli balık çeşitleri. Muscat’da en iyi yemekleri uluslararası oteller sunsa da, sokaktaki alternatifleri göz ardı etmemek gerek. Alkolü, büyük oteller dışında bulamayacağınızı unutmayın!

Bin Attiqu: Şehirde gerçek Umman yemeği bulabileceğiniz ender restoranlardan biri. Al-Khuwair Street.
Al-Boom: Hint yemekleri için iyi bir seçenek. Balık pazarına çok yakın ve güzel deniz manzarası var. Mutrah Corniche.
Sindebad: Et yemeği yemek için en iyi seçeneklerden biri. körileri ve biryanileri çok lezzetli. Al-Nahda Hotel, Mutrah Corniche.

ZAMANIN UNUTULDUĞU ŞEHİR YANGON

2005-09-11T21:20:00.000+03:00

(Atatürk Havalimanı Dergisi The Gate www.thegate.com.tr /Ağustos/Alim Erginoğlu)

Nobel Barış Ödülü sahibi, demokrasi savaşçısı Ang San Suu Kyi’nin sevgili, bahtsız ülkesi Burma. 1988’de, halk ayaklanmasına dönüşen öğrenci hareketi neticesinde, cuntanın kerhen yapmak zorunda kaldığı seçimlerden % 90’a yakın oyu almasına rağmen başa gelemeyen ve o günden bu güne Yangon’un banliyölerindeki evinde göz hapsinde tutulan Ang San Suu Kyi’nin hikayesini düşünmeden bu şehre ayak basmış bir gezgin yoktur herhalde. Gezgin, “Burma’ya gitmeyin, cuntayı desteklemeyin” propagandasını mı, yoksa “Burma’ya gidin çünkü dünyadan soyutlanmış, baskı altında yaşayan Burmalıların dış dünya ile tek iletişimi sizsiniz” telkinleri mi dinlemeli? Biz ikincisini tercih ediyoruz.

Yangon’a ayak bastığımızda etrafta silahlarıyla dolaşan askerleri gözümüz arıyor. Oysa ki, havaalanında bir kaç pasaport memuru kadın görevliden başka kimse yok gibi. Kafamızda dolaşan önyargıların aksine pasaport işlemlerimiz de o kadar kolay, o kadar çabuk oluyor ki şaşırıyoruz. İkinci şaşkınlığımızı da terminal binasından adımımızı dışarıya attığımızda yaşıyoruz. Etrafımızı bir anda, altlarında rengarenk “longyi”leri ile Hintli taksiciler sarıyor. “Biz yanlış ülkeye mi geldik?” diye birbirimize soruyoruz. Oysa ki, “longyi” denen peştemalların ülkenin milli kıyafeti olduğunu anlamamız uzun sürmüyor.

Havaalanı ile şehir merkezi arasındaki yol insanı hayrete düşürecek kadar düzgün ve çevresi de bir o kadar bakımlı. Asya’nın büyük şehirlerinin dış mahallelerinde görmeye alıştığımız sanayi oluşumları Yangon’da yok denecek kadar az. Şehrin merkezine yaklaştıkça fakirlik ve sefaletin iç içe girdiği derme çatma evler dikkati çekiyor. Yapıların bir kısmı eski Sovyet cumhuriyetlerindeki toplu konutları andıran, kişiliksiz bodur bloklar. Şehrin merkezine vardığımızda ise çehre yine değişiyor ve koloni döneminden kalma birbirinden güzel evler ile estetik devlet binaları karşımıza çıkıyor. Yangon her adımda insanı şaşırtan bir şehir.

Hintli taksi şoförümüz kornadan elini bir saniye bile çekmeden, yollarda yürüyen kalabalık insan ve bisiklet ordusunu aşmaya çalışarak Yangon sokaklarında ilerliyor. Bu arada da, benim hangi ülkeden geldiğimi anlamaya çalışarak kendi kendine söyleniyor: Turkii, Toorki!!...

Bilinçli gezgin olarak, devletin işlettiği değil de, halkın işlettiği otel ya da “guesthouse”lara gitmeyi yeğliyoruz. Hintli ve Bangladeşliler’in mahallesi olarak bilinen, şehir merkezinin doğusundaki Pazundaung Caddesi’ne girip, “Motherland 2 Guesthouse”u bulmamız zor olmuyor.

Yangon 1824’de İngiliz yönetimine geçince şehrin küçük nüfusu kalabalıklaşmaya, kasaba görüntüsü de değişmeye başlamış. İngilizlerin şehircilik faaliyetlerinde işçi olarak kullanmak üzere Hindistan ve Bangladeş’den getirdiği nüfus yerli halkla karışarak insana keyif veren bir sentez yaratmış Yangon’da. Beyoğlu’nun arka sokaklarındaki yapıları aratmayacak güzellikteki binaların çoğu 19. yy’ın ikinci yarısında inşaa edilmişler. Bu binaların arasına sıkışmış Hindu tapınakları ve camiler de Yangon’un kozmopolit havasını tamıtamına yansıtıyor.

Yangon’u ortadan kesen Bogyoke Aug San Caddesi şehrin hiç kuşkusuz en işlek yeri. Yaşam bu caddede kaldırımların üzerine taşmış. Kaldırımlarda oynayan çocuklar, seyyar satıcılar, küçük taburelere oturmuş çayını yudumlayan esnaf, dilenciler, yemek tezgahları, cılız köpekler, kedicikler... Bogyoke Aung San Caddesi’nin en işlek, en kalabalık noktası Bogyoke pazarının bulunduğu bölge. Bogyoke pazarı, bir anlamda şehrin kapalı çarşısı. Burada yok yok. Ancak, Burma ekonomisinin dünyanın en az 50 yıl gerisinde olduğu düşünüldüğünde, bu pazarda lüks tüketim maddesi görmek olası değil. Malların kalitesi ve çeşitliliği halkın ihtiyacı ile doğru orantılı. Bogyoke pazarının karşısında ülkenin fakirliği ile tezatlık yaratan beş yıldızlı otel Traders ve şatafatlı iş merkezi Sakura Tower var. Yangon için fazlasıyla gerçek ötesi duran bu iki yapının biraz ilerisinde, önü sabah akşam ana baba günü olan Hint sineması tüm canlılığıyla ben buradayım diyor. Yangon’un Bollywood’una hoşgeldiniz!

Bogyoke Caddesi’nin kalabalığı, limana doğru inen Sule Paya meydanında da devam ediyor. Meydanın tam ortasında, 46 m. yüksekliğinde, 2000 yıllık bir stupa (tapınak minaresi) etkileyici bir biçimde göğe yükseliyor. Bu bölge eski koloni binalarının en güzel örnekleriyle dolu. Ana caddeden ara sokaklara sapıldığında askeri barikatlarla karşılaşıyor insan ve Burma’nın kısa bir süre için unuttuğumuz politik gerçeği tekrar karşımıza çıkıyor.

Yangon’da gün doğumu ve gün batımlarında kalabalık gruplar halinde, ellerinde yemek kaplarıyla dolaşan, çıplak ayaklı Budist rahiplerin yarattığı mistik hava gerçekten çok etkileyici. Üzerlerine sardıkları bordo renkli kumaşlar ve yemek kapları dışında herhangi bir mülke sahip olmayan bu rahiplere duyulan saygı o kadar büyük ki, halk evlerinde pişen yemeklerini rahiplerle paylaşmak için gün doğumu ve batımı saatlerinde kapıların önünde bekleşiyor.

Yangon’da her güneydoğu Asya şehrinde olduğu gibi irili ufaklı sayısız tapınak var, ancak bir tanesi var ki şehrin her noktasından insanın gözünü alıyor. Shwedagon tapınağının altın kaplamalı, 100 m. yüksekliğindeki stupası kızgın güneşin altında pırıl pırıl parlıyor. Shwedagon Paya aslında Yangon içinde başka bir şehir gibi. İçinde 8 bin altın plaka, 5 bin elmas ve 2 binin üzerinde farklı değerli taşı barındıran bu dev tapınak kompleksinde, 82 ayrı ibadethane var. Tapınak deyince, içinde sadece dua eden insanların bulunduğu bir yer gözünüzün önüne getiriyorsanız yanılıyorsunuz. Shwedagon tapınağında insanlar resmen yaşıyor. İbadethanelerin içinde piknik yapan aileler mi istersiniz, duvar diplerinde uyuyan insanlar mı, işte hepsi burada.

Yangon’da düzenli ve pratik bir toplu taşımacılık sistemi yok. İçlerinden insan taşan 50-60 yaşındaki eski otobüslere binmeyi gözünüz yemiyorsa, ikinci alternatif, en yenisi 10 yaşındaki klimasız taksiler. Ancak, şehrin aralara sıkışmış küçük sokaklarını gezmek, bir aracın içinden kolay fark edemeyeceğiniz detayları keşfetmek istiyorsanız yürümelisiniz. Bu yürüyüşler esnasında Burma’nın sıcak insanları sizi çay içmeye sohbet etmeye çağırabilirler. Sütlü ve bol şekerli çayları yudumlarken, aynı dili konuşamasanız da, Burma insanı sizi soru yağmuruna tutacak, gözleri ışıl ışıl parlayan bir sürü küçük çocuk da etrafınızı saracaktır. Yangon’un sokaklarında zaman uçacak ve siz de tüm Yangonlular gibi zamanı unutacaksınız.

Asya’nın bir çok şehri için “zamanın durduğu yer” deyimi kullanılır. Yangon için ise “zamanın unutulduğu şehir” demeli.

Yangon Rehberi

İklim

Yangon’un muson mevsimi mayıs ortalarından ekime kadar sürer. Kuru kalmak istiyorsanız, kasım ile nisan arasında Yangon’a gelmelisiniz.
Para

Burma’nın para birimi “kyat” ancak dolar neredeyse ülkenin gerçek para birimi niteliğinde
(1 USD = 650 Kyat). Ayrıca, ülkeye giriş yapan yabancıların sınırda 200 dolar bozdurarak FEC (Foreign Exchange Currency /1USD = 1FEC) denen ayrı bir para birimini zorunlu olarak almaları isteniyor. Üç para birimli karışık bir sistem, ama insan alışıyor.

Vize

Burma, ya da yeni ismiyle Myanmar için vize almak gerekiyor. Tur ile seyahat edeceklerin vize işlemleri, solo seyahat edeceklere göre daha kolay hallediliyor. Burma’nın Türkiye’de herhangi bir diplomatik temsilciliği bulunmuyor, bu sebeple vizeyi Bangkok’dan temin etmek en kolay seçenek.

Tekefon/Internet

Haberleşme konusunda dünyanın en zor ülkesine hoşgeldiniz! Sokaklarda ankesörlü telefon olmadığından, telefon etmek için postanelere gitmeniz gerekecek. Cep telefonunuzun çalışacağını düşünmeyin! Internet devlet kontrolünde olduğundan, e-mail atmakta bile zorlanabilirsiniz. Burma’nın uluslararası telefon kodu 95.

Nasıl gidilir?

Burma’ya gitmek pek öyle kolay değil. Hindistan, Çin, Hangkong, Singapur, Tayland, Kamboçya, Bangladeş ve Vietnam dışındaki ülkelerden Yangon’a direkt uçuş olmadığından, öncelikle bu ülkelerden birine uçmanız gerekecek. THY, Malezya Havayolları, Gulf Air, Qatar Airways, Emirates, Singapur Airlines, Cathay Pacific gibi uçak şirketleri ile bu ülkelere ulaşabilirsiniz.

Nerede kalınır?

Yangon’da irili ufaklı, her zevke ve bütçeye göre otel, ya da guesthouse bulmak mümkün.
Strand Hotel: Şık bir koloni binası. 5 yıldızlı hizmet arayanlar için. 92 Strand Road. Tel: +95 12 43377. Traders Hotel: Çok merkezi. Konfor arayanlar için. 223 Sule Paya Pagoda Road. Tel: +95 12 42828. Savoy Hotel: Shwedagon tapınağına çok yakın, 4 yıldızlı bir otel. 129 Dhammazedi Road. Tel: +95 15 26289. Motherland 2 Guesthouse: Gezginler için şehirdeki en iyi seçenek. 433 Lower Pazundaung Road. Winner Inn: Sessizlik arayanlar için iyi bir tercih. Ancak, merkeze biraz uzak. 42 Thanlwin Road. Tel: +95 15 31205.

Nerede yenir?

Ülkenin kuzeyinde bulunan Shan eyaletinin mutfağı ülkenin en iyi yemeklerini sunuyor. Yangon’da Shan yemeği yemek için en iyi adres 999 Shan Noddle Restaurant (34th Street). Bunun dışında 1st street’deki Aung Thu Kha, Burma mutfağının çeşitli örneklerini sunuyor. Hint ve Bangladeş lokantaları şehrin neredeyse her köşesinde karşınıza çıkacak. Anawrahta Street’deki New Delhi ve Shwe Htoo lokantaları çok başarılı kuzey Hindistan yemekleri yapıyorlar. Baharat ve acı konusunda hassassanız, garsonu muhakkak uyarın! Eğer canınız Thai çekerse Shwebontha Street’deki APK Thai Food’u deneyin. Yangon’da uluslararası fast food zincirlerini bulamayacaksınız. Keza, büyük otellerin kafeleri dışında şık kafe arıyorsanız, maalesef bu konuda da şansınız yok. Ancak, şehrin en iyi kafesi olarak bilinen, çay bahçesi görünümündeki Sei Taing Kya Tea Shop’da Burma çay kültürünü kesinlikle yaşayın, pişman olmayacaksınız.

Aklınızda Bulunsun

Burma hızla dışa açılmakla beraber, hala ATM bankamatik makinalarının olmama ihtimali yüksek. Yanınızda muhakkak yeterli miktarda nakit dolar, ya da seyahat çeki bulundurun. Büyük oteller dışında kredi kartı kabul edilmiyor.
Yangon, Güneydoğu Asya’nın en güvenli şehirlerinden biri olmakla beraber gece geç saatlerde ana caddeler dışında pek dolaşmamanızı öneririm. Az da olsa, hırsızlık ve soygun vakaları mevcut.
Ülkenin diktatörlük sistemi ile yönetildiğini dikkate alarak, sorumlu hareket etmek gerekiyor. Halk ile politika konuşmanın onları tehlikeye atacağını unutmayın.
Ne yaparsanız yapın, harcayacağınız paranın belli bir bölümü siz fark etmeseniz de diktanın kasasına girecek. Ancak, halkın işlettiği otel, pansiyon, restoran ve taksi işletmelerini tercih ederek, bu olumsuzluğu bir nebze olsun azaltabilirsiniz.

AH BENİM GÜZEL BİSİKLETİM!

2005-08-19T12:03:00.000+03:00

Lance Armstrong’a özenmiş, sanki “Tour de France”ın en önemli etabındaymış gibi pedal çeviriyorum. Lance Armstrong kanseri yenip, dünyanın en önemli bisiklet turunu yedinci defa kazandı geçen ay. Bu muazzam azmi ve başarıyı düşünüyorum. Düşündükçe pedala daha da yükleniyorum. Çizgiler önümde uzayıp gidiyor; kah uzun, kah kısa, kimi zaman kesik kesik...

Oxford’da 120 bin bisiklet olduğu söyleniyor. Bana kalırsa daha fazla bisiklet var. Bu şehirde insanlar iki tekerleğin üzerinde yaşıyorlar sanki. Yaşlı teyzeler, amcalar, öğrenciler, çalışanlar, zenginler, fakirler, profesörler, doktorlar, alkolikler, rahibeler, bebeler... herkes bisiklet üzerinde. Ulaşım şekillerinin tek olmadığı o kadar benimsenmiş ki, bir aklı ileri çıkıp da bisiklet üzerindeki insanları taciz etmeye kalmıyor, kornaya dibine kadar abanıp sizi yoldan çıkarmaya çalışmıyor. Her caddede, her sokakta bisikletler için ayrılmış yollar var. Planlamacılar üşenmemişler, ana caddelerdeki bisiklet şeritlerini yeşile bile boyamışlar. Yol üzerindeki her araç, cüssesi ne olursa olsun, birbirine saygı gösteriyor. Araba, kamyon, otobüs hangi kurallara uyuyorsa, bisikletli de aynı kurallara riayet ediyor.

Bisikletle yaşamayı unutmuşum. Oysa ki küçükken, her çocuk gibi bisiklet benim de her şeyimdi. Bahar gelip de havalar ısınmaya dursun, hemen bisikletler kış uykusuna yatırıldıkları depolardan, balkonlardan çıkartılır, sonbahar bitip de yağmurlar başlayana kadar benliğimizin bir parçası olurdu.

İlk bisikletim ağabeyimden bana intikal eden turuncu renkli, bir “Hüdaverdi” idi. Bisiklete binmeyi o “Hüdaverdi”de öğrendim. İlk düşmelerimi, kazalarımı yine bu bisiklette yaşadım. Çok sevdim ilk bisikletimi. Ancak, bu ilk göz ağrısı “Hüdaverdi”nin lastikleri hep başımı ağrıttı. Her allahın günü ya lastik iner, ya da patlardı. O zamanlar lastik tamiri başlı başına bir işti. Babamı yamalarla az uğraştırmadık. İşe yaramayan “404” yapıştırıcılarla, lastik yamaları iki gün zor idare ederdi. Levent Cami’nin altında bir bisiklet tamircisi vardı, ismi “İsmail” idi galiba. Eninde sonunda bisiklet oraya gider elden geçerdi. Lastikleri iflah olmayan “Hüdaverdi”, bir kaç sene sonra, mahallenin çocuklarından birine hibe edildi. Bu arada boyum biraz uzamış olacak ki, bana o zamanlar kocaman gözüken, yine ağabeyime ait “Kaptan” marka bisiklet bana verildi. “Kaptan”a geçiş, Anadol marka arabadan Mercedes’e terfi etmek gibi bir şeydi. “Kaptan”ım koyu yeşil renkli, hantal, ama döneminin iyi bisikletlerindendi. Bu bisiklete epeyce bindim.

1980’lerde, bugün Tansaş’ın karşısına denk düşen, Nispetiye Caddesi’nin girişindeki apartmanların birinin altındaki koca depoda, Babür Bey tarafından, sanırsam o dönem için ilk sayılabilecek, modern bir eskici açılmıştı. Mobilyadan, oyuncağa, buzdolabından, ayakkabıya kadar akla gelebilecek her şeyin satıldığı “Anılar” isimli bu eskiciden, babam, ağabeyimle bana elden düşme birer bisiklet aldı. İşte benim bisikletli yıllarımın en önemli dönemeci babamın aldığı bu iki bisiklet oldu. Ağabeyime, İngiliz malı “Vindec” marka, lastikleri Kate Moss’un bacakları gibi ince ve güzel bir yarış bisikleti, bana ise yine İngiliz yapımı 3 vitesli, ön tekerleği arka tekerleğinden küçük “Chopper” marka bir bisiklet düştü. O dönemde her çocuğun ağzının suyunu akıtan “Polo” marka bisikletlere rakip olarak “Chopper”ım ile mahallede epey sükse yaptım.

“Chopper” küçük ön tekerleği sebebiyle dengesiz bir bisikletti. En hasarlı kazalarım bu bisiklette gerçekleşti. Kısa bir süre sonra bozulan vitesi, eşek ölüsü kadar ağır üçüncü viteste sıkışıp kalınca “Chopper” zevkten çok eziyet vermeye başladı. Ben de, 80’lerde büyümüş her Türk çocuğu gibi, piyasayı kasıp kavuran, efsane “Pinokyo” marka bisiklete sahip olmak için annemin babamın başının etini az yemedim. Adı büyük, ama kendisi aslında bir halta benzemeyen “Pinokyo”ya sahip olma girişimlerim sonuçsuz kalınca ağabeyimin yarış bisikletine göz diktim. Ayaklarım, pedallara doğru düzgün yetişmiyordu, ama olsun. Bir yaz geçip boyum biraz atınca, ağabeyimin “Vindec”i bana bisiklete binmenin gerçek keyfini yaşattı. İlk defa, bu bisiklet ile mahallenin dışına çıkıp başka semtlere uzandım. Annemin haberi olmadan yapılan bu küçük kaçamaklara, şimdi Paris sokaklarında pedal çeviren sevgili dostum Emre Ülker de metalik mavi renkli yarış bisikletiyle katılıp, beni yalnız bırakmadı. Bu zevkli bisiklet turları kimi zaman Boyacıköy’e, hatta İstinye’ye kadar uzandı. İETT otobüslerinden kaçarken, bolca mazgal çukuruna düştüğümüz bu maceralar, İstanbul’un kalabalıklaşması ile beraber artan trafiği ve sürücülerin hayatımıza kastedecek kadar ileriye giden tacizleri sebebiyle geçen yıllarla beraber son buldu. Yaşımız büyüdükçe ve şehir de şehirlikten çıktıkça, bisiklet adları hafızalarımızdan birer birer silinmeye başladı. BMX, Pinokyo, Polo, Hüdaverdi, Kaptan... “Bisiklet” kültürü unutuldu gitti ve “bisiklet” denen vasıta Belgrad Ormanı’nda, ya da yazlıkta binilen bir zayıflama aracı olarak tarihteki yeni yerini aldı.

Çizgiler uzayıp gidiyor. Kimi ip gibi uzun, kimi kesik kesik... Sola dönerken elimi kaldırıp diğer sürücüleri uyarıyorum. Karşıdan gelen arabayı kullanan beyefendi, durup nazikçe bana yol veriyor. Lance Armstrong’u düşünüyorum; ilk bisikletim “Hüdaverdi”yi düşünüyorum; İstanbul’u düşünüyorum... Kuzeyden esen serin rüzgar vücudumu yalıyor. Hayat çizgilerle beraber akıp gidiyor, geçiyor. Pedala yükleniyorum, kendi “Tour de France”ımı kazanmak istercesine... Bisiklet asfaltın üzerinde kayıp gidiyor. Petrol fiyatları artmış, kimin umurunda... Ah benim güzel bisikletim!

Alim Erginoğlu (Oxford, 18 Ağustos 2005)

KARIA - Ege'de bir Anadolu Uygarlığı

2005-07-23T16:15:00.000+03:00

"Batının gerek dil, gerek araştırma, gerekse yayıncılık yönündeki üstünlüğü nedeniyle, Anadolu'nun yüzyıllardır hep Hellenlerin bir uzantısı olarak sunulmaya çalışıldığı bir durumda, artık konuya daha tarafsız ve gerçekçi bakmalıyız." diyor, Karia Ege'de bir Anadolu Uygarlığı kitabının değerli yazarı Canan Küçükeren.

Her gezginin, her tarih ve Anadolu aşığının baş ucunda bulunması gereken bu önemli eserin Türkçe'nin yanı sıra İngilizce olarak da basılmış olması da büyük bir şans.

Bizlerle bu güzel çalışmayı paylaştığı için Canan Küçükeren'e teşekkür ediyor, kitap yazıp yayınlatmanın ne zor bir iş olduğunu bilen biri olarak emeğinin karşısında saygıyla eğiliyorum.

KARIA - Ege'de bir Anadolu Uygarlığı (Ekin Grubu/Temmuz 2005)

2005-06-10T23:49:00.000+03:00

Fransız edepsizliği (Episode 2)...

2005-06-10T19:53:00.000+03:00

PARIS - MAYIS 2005 Fransız edepsizliği...

KIYISINDAN POLITIKA VE BITMEYEN EFSANELER...

2005-06-09T00:06:00.000+03:00

Gezgin her ne kadar "dünya vatandaşı" olduğunu iddia etse de, kaçınılmaz olarak geldiği ülkenin adını her yere beraberinde taşır. Dünyanın herhangi bir köşesinde, tanrının unuttuğu bir köyde, konakladığınız pansiyondaki küçük odanızın kapısını kapattığınızda arkanızdan zikredilecek olan isminiz değil, hiç kuşkusuz geldiğiniz ülkedir. "Bu odayı bir Türk tuttu", "Yan odada bir İngiliz kalıyor" veya "Şurada oturan Japon var ya..." cümlelerini her zaman, her köşede duyarsınız. Gezginin ismi öğrenildiğinde o çoktan başka diyarlara yelken açmıştır. "Dün burada kalan Türk, neydi ismi, her neyse, kuzeye doğru yola çıktı"...

Gezginin nereli olduğu öğrenildiğinde, kısa süre zarfında, bellekteki o ülkeye ait imaj kaçınılmaz olarak dışa vurur. Siz her ne kadar bitmek bilmeyen dış politika sohbetlerinden kaçsanız da, sonu gelmeyen yorumlar ve ülkeniz hakkında ağızdan ağıza yayılan kimi doğru, kimi ise efsane sayılabilecek bir sürü ıvır zıvır ile karşı karşıya kalırsınız. Vietnam'a da gitseniz, Tanzanya'ya da bu durum kaçınılmazdır.

Eğer "Türk" iseniz, işiniz diğer ülke vatandaşı gezginlere göre biraz daha zordur çünkü ne hikmetse Sri Lankalı'nın bile ülkeniz hakkında söyleyeceği bir şey vardır. Duyduklarınız karşısında, kimi zaman öfkeden kudurup, kimi zaman da kulaklarınıza inanamayıp kahkalara boğulabilirsiniz.

Türk gezgini Avrupalı gezginlerin çoğunlukta olduğu ortamlarda, genellikle, Türkiye'nin iç ve dış politika yorumlarına muhattap olur. Fransız size hiç kuşkusuz Ermeni meselesini hatırlatacaktır. Siz de ona Cezayir'i hatırlattığınızda ortam gerilir. Ha tabii, Fransız Cezayir'de ülkesinin çıkarlarını korumuştur, aynı Indochina'da yaptığı gibi! Belçikalı, adaletten ve hukukun üstünlüğünden bahsettiğinde, Özdemir Sabancı'nın katilinin anımsatırsınız. Belçikalı böyle bir şeyin mümkün olmadığını söyleyecektir. Belçikalı'ya bir bira ısmarlayıp onu, lager'i ile başbaşa bırakmanız en sağlıklı olanıdır. Kimi İngilizler dünyanın en büyük hatasını yapıp Kıbrıs sorununda sizi sıkıştırmaya çalışırlar. İngiliz'e söylenecek pek bir şey yoktur. 16, 17, 18 ve 19 yy.'a ilişkin tarih kitaplarından birini okumasını tavsiye etmek en doğrusudur.

Efsaneler hiç kuşkusuz en eğlenceli olanlarıdır. Batıda Türk erkeklerinin 4 kadın alabileceğine inanlar vardır. Her ne kadar, zamanında bir kaç milletvekilimiz imam nikahlı karılarıyla gazetelere manşet olsalarda, babanızın Arap şeyhi olmadığını anlatmanız epey vakit alacaktır.

Bir diğer efsane ise develerdir. En son deveyi Gülhane Parkı'nda görmüş olsanız da evinizden işinize deveyle mi gittiğinizi soracak gezegendaşlarınız olacaktır. Klasik bir söylemle "çift hörgüçlü, limuzin" bir deveye sahip olduğunuzu söylediğinizde, espirinizin anlaşıldığından emin olmayı ihmal etmeyin.

Adres değiş tokuşu yaptığınız bir İspanyol gezginin "ismini bir de kendi dilinde yazar mısın?" demesi ile büyük Atatürk'ü anmanız arasındaki zaman dilimi 2 saniyedir. İspanyol'a, Türk devrimlerini mi anlatacağınıza, yoksa entellektüel birikiminin Fas'tan öteye gidememiş olduğunu mu söyleyeceğinize karar vermeniz ise bilemediniz 5 saniye sürer.

Sri Lanka'nın Galle şehrinin müslüman bölgelerinde gezerken, altınızda şort olduğu için "dinen zayıf" olduğunuzu düşünecekler olacağı gibi, sadece İstanbul'da yaşadığınız için hangi halifenin soyundan geldiğinizi soracak, din kardeşleriniz de olabilir.

Avrupa Birliği (AB) ile süre gelen 43 yıllık nişan dönemi bir türlü evlilikle sonuçlanmasa da Asya'nın belli ülkelerinde Türkiye'nin AB üyesi olduğunu düşünenler olduğunu görüp havaya girebilirsiniz. Ancak AB'nin referandum dönemlerinde Paris'e yolunuz düşerse, "Türkleri AB'de görmek istemiyorsanız, AB anayasasına HAYIR" şeklinde posterler görüp moraliniz bozulabilir.

Dünyada herkesin tenceresinin dibi birbirinden kara olsa da, size "Türk" olduğunuzu hatırlatacak insanlar olacaktır. Zordur "Türk" gezgin olmak. Mücadele ister her adım.

Acaba diyorum, her şeyi devletten beklemeyip de bir t-shirt mü yaptırsam ve bütün seyahatlarimde o t-shirt'ü giyip dolaşsam...

I AM TURKISH

I DON'T WRITE OR SPEAK ARABIC

MY FATHER DOESN'T HAVE 4 WIVES, ONLY MY MUM

I DON'T RIDE A CAMEL

I DRIVE PEUGEOT, FORD OR VW AS YOU DO

I KISS YOU

2005-06-08T09:51:00.000+03:00

EUROLINES LONDRA - PARIS OTOBUSU

LONDRA'DAN PARIS'E 26 POUND

2005-06-03T18:05:00.000+03:00

LONDRA’DAN PARIS’E 26 POUNDS

OGRENCIYKEN HEPIMIZIN RUYASI, YAZ TATILI GELDIGINDE BIR INTERRAIL BILETI ALIP AVRUPA’YI GEZMEKTI. KAGIT UZERINDE UCUZ VE HEYECAN VERICI GOZUKEN BU SEYAHATI, BEN DE DAHIL, CEVREMDE GERCEKLESTIREBILEN OLMADI. O DONEMDE GIDILECEK HER ULKE ICIN ALINMASI GEREKEN VIZELER MI ELIMIZI AYAGIMIZI BAGLADI, YOKSA 1980’LI VE 90’LI YILLARDA YASADIGIMIZ EKONOMIK DALGALANMALARIN ETKISIYLE PARAYI MI DENKLESTIREMEDIK BILEMIYORUM, AMA INTERRAIL HAYALI ZAMAN ICINDE UCUP GITTI.

YAS 30’U GECINCE INTERRAIL EKONOMIK CAZIBESI KAYBETTI. TURIZM SEKTORUNUN HIZLA GELISMESI VE HAVAYOLU SIRKETLERININ MUSTERILERINE SUNDUKLARI CAZIP PROMOSYONLAR ILE KARADAN SEYAHAT ETMEYI TAM UNUTMUSKEN, “EUROLINES” ISMI BIR ANDA UCUZ VE ILGINC BIR SEYAHAT SECENEGINI KARSIMA LONDRA’DA CIKARDI.

LONDRA ILE PARIS ARASINI, OTOBUSLE, GIDIS DONUS 26 POUND’A GERCEKLESTIREBILECEGIMI DUYUNCA BEN DE SIZIN GIBI “HADI CANIM” DEDIM. BULUTLARIN GUNESIN YUZUNU GOSTERMESINE IZIN VERMEDIGI BIR LONDRA SABAHINDA, VICTORIA OTOBUS GARI’NA GELENE KADAR BU “HADI CANIM” DUYGUSU SURDU. OLDUKCA MODERN VE KONFORLU OTOBUSUMUZUN KOLTUKLARINA KURULUP PARIS’E DOGRU YOLA CIKTIGIMDA, YILLARCA NEDEN BOYLE BIR SECENEGI DUSUNEMEMIS OLDUGUMA HAYIFLANIP DURDUM.

EUROLINES, LONDRA’DAN DUBLIN’E, FRANKFURT’DAN SOFYA’YA, VIYANA’DAN RIGA’YA, HATTA AVRUPA ILE SINIRLI KALMAYIP KAZANBLANKA’YA KADAR UZANAN, AVRUPALI OTOBUS FIRMALARININ OLUSTURDUKLARI BIR KONSORSIYUM.

PORTEKIZLI SOFORUMUZUN KULLANDIGI, ISPANYOL PLAKALI OTOBUSUMUZ LONDRA’NIN KOZMOPOLIT GUNEY MAHALLELERINDEN GECEREK, MANS DENIZI KIYISINDAKI DOVER SEHRINE DOGRU SAAT 11.00’DE HAREKET ETTI. LONDRA’DAN CIKTIKTAN SONRA GOZ ALABILDIGINE UZANAN YEMYESIL DUZLUKLERI ASIP, 3 SAATTE DOVER’IN BEYAZ KAYALARDAN OLUSAN SERT YAMACLARINA VARDIK. DOVER ONEMLI BIR TICARI LIMAN OLMASI SEBEBIYLE TIR VE KAMYONLARIN ISTILA ETTIGI BIR NOKTA. LIMANIN INSANI SASKINA CEVIREN BUYUKLUGU YANINDA, SAHIL BOYUNCA UZAYIP GIDEN SIRIN DOVER SEHRI KAYBOLUP GITMIS. SEHRIN FRANSA’YA FIZIKI OLARAK YAKIN OLMASI BURADA YASAYANLAR ICIN TALIH MI, YOKSA TALIHSIZLIK MI BILEMIYORUM, AMA DOVER BIZIM ESKIHISAR YA DA TOPCULAR ILE AYNI KADERI PAYLASIYOR GIBI.

AKILLI FRANSIZ POLISI, PASAPORT KONTROLU ICIN INSANLARIN FRANSA TOPARAKLARINA, YANI CALAIS SEHRINE AYAK BASMASINI BEKLEMEDEN BU ISI DOVER’DA COZME YOLUNA GITMIS. ELINDE TUTTUGU, AHI GITMIS VAHI KALMIS TURK PASAPORTUMU EVIRIP CEVIREN FRANSIZ POLISI, SASILACAK BIR BICIMDE TEK BIR SUAL SORMADAN PASAPORTUMA DAMGAYI BASIYOR.

DOVER ILE CALAIS ARASINDA BUYUK FERIBOTLAR VIZIR VIZIR ISLIYORLAR. MANS DENIZI HEPIMIZIN FILMLERDEN HATIRLADIGI HALINE SADIK KALACAK BICIMDE GRI VE TATSIZ. 1,5 SAAT SONRA NORMANDIYA KIYILARI BIZI SELAMLIYOR.

DOGUSUNA DOGRU BICIMSIZCE UZANAN TOPLU KONUTLARI ILE CALAIS, INSANI HAYAL KIRIKLIGINA UGRATIYOR. OYSA KI, FRANSA’NIN AGIZLARDAN DUSMEYEN ROMANTIZMINI DAHA ILK ADIMDA HISSEDECEGINI SANIYOR INSANOGLU. CALAIS’DE NE SARAP, NE DE ROMANTIZ VAR.

CALAIS’DEN SONRA, NEREDEYSE PARIS’E KADAR TEK TUK BIR KAC KASABADAN BASKA BIR YERLESIM YOK GIBI. ANCAK, YOL BOYUNCA UZAYIP GIDEN TARLALAR INSANIN RUHUNU HUZUR ILE DOLDURUYOR. CALAIS ILE PARIS ARASI, 4 SAATE YAKIN SURUYOR. SAYET, KAMYON TRAFIGI OLMASA, BU YOL DAHA DA KISA SURECEK GIBI.

AKSAM SAAT 20.00 SULARINDA, PARIS’IN KUZEY MAHALLERINE VARDIK. DOGRUSUNU ISTERSENIZ LONDRA’DAN PARIS’E GITMEK, ISTANBUL’DAN IZMIR’E GITMEKTEN DAHA AZ YORUCU.

TREN FIYATLARININ ESKISI KADAR UCUZ OLMADIGI DUSUNULDUGUNDE EUROLINES GEZGINLER ICIN COK IYI BIR ULASIM ALTERNATIFI SUNUYOR. FIRMA, 15, 30 VE 40 GUN ICIN GECERLI OLMAK UZERE, AVRUPA’DA 35 NOKTAYA ACIK OTOBUS BILETLERI DE SAGLIYOR. AVRUPA’DA UCUZ GEZMENIN KOLAY OLMADIGI GOZ ONUNE ALINDIGINDA, LONDRA/PARIS/LONDRA ICIN 26 POUND ODEMEK INSANA GELECEKTEKI GEZILER ICIN UMUT VERIYOR.

IYI YOLCULUKLAR…

TURKLER'IN KAPISINDA BEKLEMEK!

2005-04-04T11:40:00.000+03:00

TURKLER'IN KAPISINDA BEKLEMEK

Turkler, Avrupa kapilarinda iceriye alinmayi beklerken Londra'da bu durumla taban tabana zit bir manzara ile karsilasmanin, yani Avrupalilarin "Turkler"in kapisinda bekledigini gormenin garip bir duygu oldugunu itiraf etmeliyim.

Royal Academy of Arts'in avlusundan Piccadilly Caddesi'ne dogru tasan kozmopolit bir kalabalik var. Bu insanlar 22 Ocak'ta acilan "Turkler" sergisini gorebilmek, iceriye girebilmek icin, soguk mu soguk bir Londra gununde beklesiyorlar. Iki bucuk aydir acik olan bu serginin son haftasinda popularitesini yitirmis olacagini dusunmustum. Yanildigim icin seviniyorum. Ayrica, Ingiliz dostlari dinleyip bir kac gun onceden bilet rezervasyonu yaptirmis oldugumuz icin de sansliyiz.

Royal Academy'nin merdivenlerini agir agir cikip iceriye girdigimizde, sergiyi gezmenin o kadar da kolay olmayacagina kanaat getiriyorum. Korkunc bir kalabalik var iceride de. Binbir milletten, her yasta insanla beraber, buyuk bir heycanla, bizi bekleyen Turklerin buyulu dunyasina adim atiyoruz. Los bir salon, Turk boylarinin gizemli tarihiyle bizi karsiliyor. Altaylar, Uygurlar'dan baslayan Selcuklar'dan Osmanlilar'a kadar uzanan essis bir yolculuk bu. Her salonda baska bir heycan baska bir cosku var. Kimi elinde eskiz defteri bir koseye oturmus Muhammed Siyah Qalam'in cizgilerinin defterine isliyor. Baska bir salonda, yasli bir sanat tarihi profesoru ogrencilerine, karsisinda duran ihtisamli Selcuk kapisinin uzerindeki geometrik cizimleri anlatiyor. Kucuk bir cocuk, heyecanla annesine kiliclari, oklari gosteriyor. Ben hem serginin buyulu dunyasini, hem de insanlarin suratlarindaki coskuyu seyrediyorum.

Sergi sonrasi Londra sokaklarinda gururla dolasiyorum. Ah biri sorsa da, Turk oldugumu soylesem, ona sergiyi gorup gormedigini sorsam; icimden bu geciyor.

Herkes sergiden buyuk bir keyifle bahsediyor Avrupa'nin bu yakasinda. Ancak, biz Turkler bunda da elestirecek bir nokta buluyoruz. Kimi, "Neden sergi sadece 1600'e kadar Turk tarihini kapsiyor? Neden 1923'e kadar gitmemis?" diye soruyor, elestiriyor. "Turkler" sergisini sadece elestirmek icin elestirmek gibi geliyor bu yaklasim bana, ama madem boyle bir fikir var, bu da ayri bir proje olarak ileride gerceklestirilebilir; "Modern Turkler Sergisi".

Sergiye sponsor olan sirketleri, gruplari da kutlamak lazim. Iste kendimizi tanitmanin, hem de en iyi sekilde tanitmanin yolu bu. Bravo bu sergiyi hazirlayanlara!

3 KURUSLUK DUNYADAN HAVAALANI NOTLARI

2005-04-01T14:47:00.000+03:00

3 KURUSLUK DUNYADAN HAVAALANI NOTLARI

Yine yollara dustum, ama bu sefer yolculuk "Hanimkoy"e yani Oxford'a...

Cok seyahat eden dostlar, bir acik gozluk yapip, havaalaninin

gidis degil de gelis katindan giris yaparsam kalabalik guvenlik kontrolununden kurtulabilecegimi soylemislerdi. Ben de "cin" dostlari dinleyip oyle yaptim. Gercekten de denildigi gibi iki saniyede bavullarimla beraber kontrolden gectim ve hemencecik ust kata cikan yuruyen merdivenlere yoneldim. "Ha ha ne guzel kalabaligi atlattim" diye kendi kendime sevinirken, yuruyen merdivenlerin bitiminde bekleyen guvenlik nazik bir sekilde, disariya cikip tekrar giris yapmami rica etti. Guvenligi Ally McBeal vari bir bicimde bir iki dakika neden nicinlerimle bogduktan sonra boynum bukuk bir vaziyette, kan ter icinde tekrar disariya cikip, havaalaninin "gidis" katindaki uzun kontrol kuyruguna girdim. Akillik edecegiz derken cok daha fazla vakit kaybetmis oldum boylece. Siz siz olun dostlarinizi dinleyip benim yaptigimi yapmayin. Kisacasi adam gibi "gidis" bolumunun kuyruguna girin.

Havaalani maceralari bitmez. Benimki de pek bitecek cinsten degildi. British Airways'in check-in sirasinda beklerken iki gorevli yanima yaklasip rutin bir arama icin bavullarimla ilerdeki bir odaya tesrifimi rica ettiler. Sunu soylemeliyim ki, son 6 British Airways ucusumda istinasiz bu sekilde arandim. Her seferinde aranmanin verdigi paranoya ile her ucusumda aranmamin ozel bir nedeni oldugu ve bunun benimle paylasilmasi gerektigi vs. vs. edebiyatindan sonra her zaman oldugu gibi bunun "random" bir seleksiyon oldugu (Turkce meali tesadufi secim olsa gerek) cevabini alip arama odasina girdim. Bavullarim aramadan cok masaj hareketleriyle yoklandiktan sonra check-in engelini de zor da olsa astim.

Dusunuyorum da bu random seleksiyon ile son 7 ucusta aranma olasiligi matematiksel olarak nedir? Madem olasilik isine giristik, matematikten anlayanlar su üç olasiligi da hesaplasinlar bir zahmet:

Sayisal loto'da 6 tutturma olasiligi?
Tour de France'i 6 kez ust uste kazanma olasiligi?
4 senede 3 kez kansere yakalanma olasiligi?

Benim oldugum yerde macera bitmez. Daha yeni basladik durun. Check-in'i atlattiktan sonra solugu hemen pasaport kuyrugunda aldim. Polis, pasaporttaki saclari itina ilen taranmis efendi resmim ile kemoterapiden orangutan'a donmus halimi epey bir karsilastirdiktan sonra "yurtdisi cikis pulu"nu almamis oldugumu soyledi. Oysaki gecen yurtdisina cikista, oturma ve calisma izinli Ingiliz vizem beni bu harctan muaf tutmustu ve pasalar gibi ulkemden cikis yapmistim. Polis vizemin normal vizeden farki olmadigini soyleyip, beni daha yuksek rutbeli baska bir memura postaladi. Derdimi bir de ona anlatmayi denedim. "Esinin Turk vatandasi oldugunu belge ile kanitlarsan bu harctan muaf bir bicimde cikabilirsin" dedi yeni memur. Guzel ama esimin hic bir belgesi yanimda degil ki... Hem bunun konu ile ne alakasi var? Baktim bu memur ile birbirimizi anlamiyoruz solugu bir komiserin odasinda aldim. Ben anlattim adam dinledi, adam anlatti ben dinledim. Resmi Gazete'de yayinlanmis yonetmeligi bildigimden kendimden eminim ama polis,bu vizenin uzerinde "calisma ve oturma izni vardir" diye yazmiyor seklinde usteliyor. Yapacak bir sey yok, ucak kacti kacacak ve ben caki gibi "oturma izinli" vizemle 70 YTL vermek zorunda kaliyorum.

Bu 70YTL'lik cikis fonu harcina oldum olasi hic isinamadim. Bu vergi bana hep iki yuzlu geldi. Yurtdisina cikanlari cezalandiran kendi insaninin serbest dolasimina bu sekilde kota koyan (aynen Istanbul'da oturup da her allahin gunu kopruye para veren bizlerin cezalandirilisi gibi), ama Avrupa Birligi'ni serbest dolasim sistemine bizi dahil etmiyor diye elestiren bir anlayis...

Ucaga guc bela yetistikten sonra uzun bir sure koltugumda soluklandim. Hostes gulumseyerek ne icmek istedigimi sordu.

"Kirmizi sarap... duble olsun!".

KITAP TANITIMI VE SOHBET TOPLANTISI ADRESI

2005-04-01T14:37:00.000+03:00

KITABIMI VE GUNEYDOGU ASYA EKSPEDISYONUMUZU ANLATACAGIM SOHBET TOPLANTISI 12 NISAN'DA ISTANBUL REHBERLE ODASINDA GERCEKLESECEK. ISTANBUL REHBERLER ODASI'NIN ADRESI: SOGANCI SOK. NO. 7/6 KAT.3 CIHANGIR TAKSIM (ALMAN HASTANESI'NDEN SONRAKI ILK SOKAK - ESKI BILSAK). IRO YONETIMI KATILACAKLARIN 0 212 2920520'YI ARAYARAK REZERVASYON YAPTIRMASINI RICA EDIYOR.

SOHBET TOPLANTISI VE DIA GOSTERISI

2005-03-12T15:28:00.000+02:00

12 Nisan 2005 Salı-“Güneydoğu Asya Yollarında 194 Gün”- Dia Gösterisi - TUREB ISTANBUL REHBERLER ODASI
“Bir Türk, Bir İngiliz ve 3 Kuruşluk Dünyadan Notlar” kitabının yazarı Alim Erginoğlu ile sohbet toplantısı ve dia gösterisi

...Oysa ki, gitmek, hem de çok uzaklara gitmektir hep, hergün, her saat, belki de her dakika düşlediğimiz. Ancak, büyük şehir yaşantısının bize biçtiği eğreti giysinin içindeyken düşleri kovalayacak gücü bulamayız. Uzak diyarların hayali, ofisteki bilgisayarımızda bir ekran koruyucu, televizyonumuzun ekranındaki bir belgesel, ya da geçen yıl bir vesileyle tanıştığımız İngiliz “John”un sırt çantasıyla çıktığı dünya turundan bize yolladığı egzotik kartta kalır.” Hakikaten düşten öteye gidemez mi, bir insanın yanına ellibeş litrelik bir sırt çantası alarak, bir kaç parça eşya ile uzak diyarlara yelken açması? O kadar imkansız mıdır bu? Ya da piyangodan çıkacak bir büyük ikramiyeye mi bağlıdır her şey? Yaşadıkları talihsiz bir olay sonrasında, Rahmi Koç’un dünya turuna çıktığı teknede iş bulmayı, emekliliği, ya da piyangodan çıkacak büyük ikramiyeyi beklemeden 55 litrelik bir çantayla Güneydoğu Asya’nın tozlu yollarına düşen Alim Erginoglu ile eşi Rachel’ın, Istanbul’da geçmişte başlayan ve sonrasında Laos, Myanmar, Burma, Kamboçya, Vietnam, Hongkong, Tayland, Malezya, Singapur, Brunei Sultanlığı ve Borneo Adası’nda; kimi zaman yağmur ormanında, kimi zaman dağlarda, kimi zaman da binbir kokunun insanı alıp götürdüğü şehirlerde devam eden, 194 günlük acı-tatlı hikayeleri “Bir Türk, Bir İngiliz ve 3 Kuruşluk Dünyadan Notlar”. Kaçmayı, gitmeyi hayal ediyorsanız ve hayatın bitmeyen bir içsel yolculuk olduğuna inananlardansanız ne duruyorsunuz, işte bu sizin hikayeniz. İyi yolculuklar...

(Bir Türk, Bir İngiliz ve Üç Kuruşluk Dünyadan Notlar – Alim Erginoğlu – An Yayıncılık Şubat 2005)
Saat : 18:00
Yer : İRO Konferans SalonuNot : Salonumuz yaklaşık 60 kişiliktir. Salon dolu olduğu durumlarda etkinliğe katılamama durumuyla karşılaşmamanız veya geciktiğiniz takdirde yerinizi kaybetmemeniz için mutlaka telefon veya e-postayla (Tel: 0212 292 05 20, e-posta: iro@tureb.org.tr) rezervasyon yaptırmanızda ve etkinlik saatinden önce hazır olmanızda yarar vardır.

2005-03-03T18:58:00.000+02:00

ÇIKTI!

KİTAPÇILARDA!

KINABALU - BORNEO

2005-02-03T17:44:00.000+02:00

KINABALU

Anakara Malezya’nin Singapur kiyisindaki sinir sehri Johor Bahru havaalaninin bir kosesinde, uzerinde binlerce kilometrenin tozu duran sirt cantama yaslanmis Borneo’yu hayal etmeye calisirken, aklimin ucunda Kinabalu Dagi’na tirmanmak gibi bir dusunce yoktu. Rachel’in da... Tek istegimiz, yagmur ormanlarinda dolasmak; yillardir belgesellerde seyrettigimiz bitkileri, bocekleri hayvan turlerini ve de sadece Borneo ve Sumatra adalarinda yasayan “orangutan”lari dogal ortamlarinda gorebilmekti hepsi bu. Nereden bilebilirdik, Borneo’nun incisinin herkes gibi bizi de kendisine cagiracagini?

Gecenin kor karanliginda ucagimiz Guney Cin Denizi’ni bir uctan bir uca katedip Borneo’nun en uc noktasindaki Sabah eyaletinin baskenti Kota Kinabalu’ya indi. Kalabalik terminal binasindan cikarcikmaz binlerce bocegin istirak ettigi bir senfoninin buyusu ile bir sure oldugumuz yerde kalakaldik. Borneo’daydik iste!

Kota Kinabalu sehri sabah olunca kendini gosterdi. Yagmur ormanlari icinde geleneksel yerli evlerinin agirlikta oldugu, kasaba havasinda bir sehir beklerken, karsimda yuksek beton bloklari, buyuk otelleri ve is merkezlerini gorunce saskinliga ugradim. Kaldigimiz evin sahibesi Lucy hayretimi farketmis olacak ki, yanima yaklasti ve “Sen de digerleri gibi gercek Borneo’yu burada ariyorsan bulamazsin. Borneo’yu bulmak icin Kinabalu’ya gitmeli, yolculuguna oradan baslamalisin” dedi. Avusturalyali, Alman, Yeni Zellandali, Japon; tanistigimiz butun gezginler Kinabalu’yu konusuyor, Kinabalu’ya gitme hazirligi yapiyorlardi. Benim “kiwi”ler diye takildigim Yeni Zellandalilar sirf Kinabalu’ya tirmanmak icin ta Auckland’dan buraya kadar gelmislerdi. 55’ine yeni basmis Japon Minoru da Kyoto’dan...

Kinabalu Dagi 4100 m ile Himalayalar ve Papua Yeni Gine arasindaki en yuksek nokta olmakla beraber, Kinabalu’ya “bir dag” deyip gecmek haksizlik olur. Kinabalu, kuzey Borneo’nun en buyuk ve en onemli milli parklarindan biri. 754 km2’lik alan, Borneo’da kaydedilmis butun memelilere ve 280’den fazla kus turune ev sahipligi yapiyor. Flora acisindan da botanik bir cennet olarak bilinen milli parkta binlerce bitki turu var. Dunyada sadece bu bolgede gozuken, surahi bicimindeki “pitcher plant”i ve de dunyanin en buyuk cicegi olarak bilinen “rafflesia”yi gormek icin binlerce gezgin Kinabalu’ya akin ediyor.

Kiwiler, iki Ingiliz ve bir Avustralyalidan olusan 7 kisilik ekibimiz ile sabahin ilk isiklariyla Kota Kinabalu’dan ayrildik. Doguya dogru yapilan 2 saatlik bir otobus yolculugundan sonra, yesil bir denizin icerisinden tum hasmetiyle goge yukselen granit bir dev ile karsilastik. “Sanslisiniz, Kinabalu incisini her zaman gostermez” dedi otobusun gulec yuzlu soforu.

Kinabalu Dagi dunyanin tirmanmasi en kolay daglarindan biri olarak biliniyor. Her yil 180.000 kisinin daga tirmandigi ve ancak tirmananlarin %10’unun zirve yaptigini anlatti rehberimiz. Kolay gozukmekle beraber 8.72 km’lik bir parkur var onumuzde.

Mahmutpasa’yi aratmayacak bir insan kalabaligin arasinda, tropik yagmur ormaninin icinde tirmanisimiz basladi. 1500 m irtifaya kadar olan bolum yilanlarin, akreplerin, dev bitkilerin ve kanimizi emen sivrisineklerin taciziyle gecti. Buna bir de yuksek nem eklenince ilk sikintilar basladi. 2000 m’ye yakin yogun bir sis bulutunun icine girdik. Sis yetmezmis gibi korkunc bir yagmur yedik. 2000 m’yi gecince bitki ortusu degismeye basladi ve tropik orman yerini diken yaprakli, bodur makimsi bitkilere birakti.

2500 m’de yorgunluk alametleri basladi. Diz agrilari, kramplar derken irtifa sikintilari da yavas yavas ortaya cikti. Biz kayalarin ustunde baygin vaziyette dinlenirken, sirtlarinda en az 30 kg erzak tasiyan yerli hamallar yanimizdan firtina gibi gecmezler mi!

Herseye ragmen inanilmaz bir manzara vardi. Bulutlar insani mest eden bir dans gosterisi sergiliyorlardi. Altimizda goz alabildigine uzanan bir yagmur ormani, yesil bir deniz gibi uzaniyordu. Cennet bu olmali...

3000 m’ye dogru hava serinlemeye basladi. Bir gun icerisinde deniz seviyesinden bu yukseklige tirmandigimiz icin bas agrisi ve mide bulantisi gibi sikintilar cekmeye basladik. Amatorlugun verdigi cesaretle aklimatizasyon yapma geregi duymamistik. Oysa ki, bir kac gun onceden milli parka giris yapmali ve merkez kampta irtifaya alismaliydik.

8 saatlik bir tirmanistan sonra, harap ve bitap dusmus bir vaziyette, gece konaklayacagimiz 3272 m’deki Laban Rata kampina vardik. Kayalarin uzerine oturtulmus iki kampli kamp binasinin nasil yapildigini, bu malzemenin buraya nasil tasindigini idrak etmek zor.

Kampta dunyanin cesitli ulkelerinden insanlar zirve yapmak icin bekliyorlardi. Insanlarin yanlarinda getirdikleri kaz tuyu montlar, eldivenler, polar basliklar, tirmanis botlarini gorunce “herhalde zirve yaparken donacagiz” demekten kendimizi alamadik cunku yanimizda Lucy’den temin ettigimiz birer baslik ve eldiven disinda kalin denebilecek bir giysimiz yoktu.

Irtifanin getirdigi uyku sorunu sebebiyle, dogru duzgun uyuyamadan 01.30’da zirve icin tekrar ayaklandik. Amac gun doğarken zirvede olabilmek ve o essiz manzarayi gorebilmek.

Disarida korkunc bir soguk vardi. Oyle ki, bir an icin donacagimi zannettim. Elimizde fenerler, onumuzde rehberimiz, granit bir zemin uzerinde tirmanisa basladik. Sagimizda solumuzda oyle tehlikeli yarlar vardi ki korkmamak elde degil.

Yukseldikce oksijen seviyesi azaldi ve nefes almak zorlasti. Astim, kalp ve damar hastaliklari sorunu olanlarin bu tirmanisi yapmamalari tavsiye ediliyor. Gercekten Laban Rata’dan sonra kosullar cok cetin. Yanlarindan gectigimiz bir cok ekip yola devam edemeyeceklerini anlayip, kampa geri donmeye karar verdiler.

Zifiri karanlikta onumuzu gormek neredeyse mumkun degildi. Zirveye daha ne kadar yolumuz var, onu da anlamak zordu. Her on adimda bir durup soluklanmaya basladik. Adimlarimiz o kadar yavasladi ki, ayda yuruyen astronotlar gibiydik. Derin nefes almak istememize ragmen olmuyordu. Soguk ve sert ruzgar da siddetini arttirdi. Icimden bir ses devam edemeyecegimi soylese de, devam etmeliydim. Nasuh Mahruki’nin Everest tirmanisini dusunup, her adimda kendisini takdir edip durdum.

Saat 04.45. Zirve siyah bir siluet halinde onumuzde duruyordu. Burasi “Low’s Peak”. 1851 yilinda Sir Hugh Low ilk tirmanisi gerceklestirmis. 152 yil sonra biz 3900 m’de cakildik kaldik. Yurumek de ne demek, emekliyoruz.

Son metrelere geldik. Zirve onumuzde. Insani urkuten deli bir manzara var cevremizde. Sanki baska bir gezegendeyiz. Ben iyice fena hissetmeye basladim. “Basarmaliyim”... Zirve onumde, elimi atsam tutacagim sanki.

Nasil oldu, nasil becerdim bilemiyorum, ama zirvede buldum kendimi. Rachel ile sevincten birbirimize sariliyoruz. Herkes birbirini kutluyor. Cigliklar... Harika bir gun dogumu. Dunyanin butun renkleri duygulara karisiyor. Yasadigimizi hissediyoruz. Borneo’da olmak iste bu olmali...

Iklim

Borneo tropik iklim kusaginda. Her mevsim yagmur kacinilmaz olmakla beraber Kasim ile Mart aylarindaki musonsuz donemler seyahat icin en uygunu.

Para

1 USD = 3,8 Ringit. Borneo’nun her yerinde dolar bozan bir yer bulmak mumkun.

Nasil gidilir

Istanbul ve Kuala Lumpur arasinda THY, Malezya Havayollari, Gulf Air, Emirates ve Singapur Hayavollari aktarmali olarak ucus yapiyorlar. Donemsel olarak ucus planlari degisebildiginden gitmeden once bu havayollarina danisilmali. Malezya Havayollari ve Air Asia’nin, Kuala Lumpur ve Johor Bahru’dan hergun Kota Kinabalu’ya duzenli seferleri var.

Vize

Malezya, Turk vatandaslarindan vize talep etmiyor.

Telefon ve internet

Malezya’nın cok gelişmiş bir telefon ve internet ağı var. Bu sebeple ülkenin her noktasından ki, buna Borneo’da dahil, rahatlıkla dünyanın her yeriyle haberleşebilirsiniz. Malezya’nın uluslararası telefon kodu (+) 60. Eğer Malezya’dan yurtdışı arama yapacaksanız önce 007, daha sonra da arayacağınız ülkenin kodunu girmeniz gerekli.

Nerede kalinir

Eko turizmin gelismesi ile beraber, Sabah eyaletinde her gun yeni bir tesis aciliyor. Ozellikle, Kota Kinabalu ve Kinabalu Milli Parki cevresinde her butceye uygun otel veya pansiyon bulmak mumkun.
Backpacker Lodge: Solo seyahat eden gezginlerin tercihi, oldukca ucuz bir secenek. Lot 25, Larong Dewan, Australia Place. Tel. 261495
Mandarin Hotel: Şehrin merkezinde, konforlu bir otel. Ayrıca rakiplerine göre uygun fiyat seçenekleri sunuyor. 138 JI, Gaya Str. Tel. 225222
Hotel Shangri La: Ülkenin en tanınmış otel zincirlerinden biri. İyi hizmet ve konfor arayanlar için. 75 Bandara Berjaya. Tel. 212800
Jesselton Hotel: Lüks, butik otel arayanlar icin. 69 JI Gaya Str. Tel. 223333, www.jesseltonhotel.com
Hyatt Regency Kinabalu: Kota Kinabalu’nun merkezinde, konfor arayanlar icin. JI Datuk Sallen Sulong, Tel. 221254, www.kinabaluregencyhyatt.com

Nerede yenir

Kota Kinabalu, yemek konusunda Borneo’daki en şanslı şehir. Ancak, çok lüks ve iyi görünümlü restoranlar arıyorsanız, bir iki istisna dışında hayal kırıklığına uğrayacağınızı söylemeliyim. Kota Kinabalu’da lezzetli yemek istiyorsanız, her sokakta ve köşebaşında karşınıza çıkacak Çinlilerin işlettiği “kedai kopi” denen basit ama lezzet konusunda başınızı döndürecek lokantaları muhakkak denemelisiniz. Ayrıca bu lokantalarda çok iyi deniz mahsulü seçenekleri ile karşılaşacaksınız. Malay yemeği istiyorsanız, Segema ve Sinsura alışveriş komplekslerinin içinde sayısız küçük yemek standı bulacaksınız. Yemek ile içki içmek istiyorsanız Malay lokantaları bu konuda biraz tutucudur, içki servisi vermiyor olabilirler. Hint yemeği seviyorsanız. Api - Api Center’daki Jothy’s Banana Leaf Restaurant’da, roti’den köri’ye çeşitli Hint lezzetlerini muz yaprağı üzerinde deniyebilirsiniz. Ben yine de en lüks yerde yemek yiyeceğim diye hala ısrar ediyorsanız, o zaman yönünüzü Jesselton Hotel’deki Gardenia Restaurant’a çevirin.

Aklinizda bulunsun

Unlu, Sepilok orangutan rehabilitasyon merkezini muhakka ziyaret edin ve soyu tehlikede olan bu guzel canlilari dogal ortaminda gorun.
Milli parklara girmeden once gerekli izinlerinizi almayi unutmayin. Bu konuda turist enformasyon ofisleri size yardimci olacaktir.
Vize almayi becerebilirseniz, dunyanin en zengin sultanin yasadigi Brunei Sultanligi’na Labuan adasi uzerinden deniz otobusu ile gecebilirsiniz.
Borneo’nun Filipinler’e yakin ucundaki Sipadan adasi dunyanin en onemli scuba dalis merkezlerinden biri. Zamaniniz ve butceniz uygunsa muhakkak gidin. Kendinizi Maldivler’deymis gibi hissedeceksiniz.
Kinabatangan Nehri’nin iclerinde, yagmur ormanindaki safari kamplarina katilin. BBC, Discovery veya National Geographics Channel’in belgesel yapimcilari ile karsilasabilirsiniz.

2004-10-17T07:10:00.000+03:00

"The Gate"de Alim Erginoglu'ndan:
Oxford'da Yurumek...

SIRT ÇANTAMDAKİ SRİ LANKA

2004-10-01T01:52:00.000+03:00

SIRT ÇANTAMDAKİ SRİ LANKA

“Düşlerimizle yaşamalıyız elbet, ama onların peşinden koşmadıktan sonra düşler ne işe yarar” gibi edebi cümlelerin arkasına sığınarak, büyük şehir yaşamının bizim için biçmiş olduğu, üzerimize bol gelen giysisinin içinde, oyunu kurallarına göre oynamanın rahatlığı içinde yaşar dururuz. Oysa ki, gitmek, hem de çok uzaklara gitmektir hep, hergün, her saat, belki de her dakika düşlediğimiz. Ancak, o üzerimizdeki eğreti giysinin içindeyken düşleri kovalayacak gücü bulamayız. Uzak diyarların düşleri, ofisteki bilgisayarımızda bir ekran koruyucu, televizyonumuzun ekranındaki bir belgesel, ya da geçen yıl bir vesileyle tanıştığımız İngiliz “John”un sırt çantasıyla çıktığı dünya turundan bize yolladığı egzotik kartta kalır.

Hakikaten düşten öteye gidemez mi, bir insanın yanına ellibeş litrelik bir sırt çantası alarak, bir kaç parça eşya ile uzak diyarlara yelken açması? O kadar imkansız mıdır bu? Ön yargıları bir köşeye bırakıp, Londra’dan, Paris’ten ya da Viyana’dan öteye gitmek, gidebilmek çok mu zordur?

Batıya gitmek her zaman için bende garip bir sıkıntı yaratmıştır. Bitmek tükenmek bilmeyen vize kuyruklarında beklemekle başlayan bu sıkıntı, batının insana sağladığı nimetlerin keyfini sürerken daha da artar. Gidilen her şehir birbirine benzemeye başlar. Yenilen yemek, içilen içki, binilen araçlar, çevre düzeni, mimari, ve niceleri bir süre sonra insanı şaşırtmaktan uzaklaşır ve her şey monotonlaşır. Kokular ve tatlar sıradanlaşır. Oysa doğu, yani Asya öyle değildir. Alıştığımız, doğru bildiğimiz her şey bu diyarda gerçekliğini yitirir. Kimse vize için banka hesap cüzdanınızı, tapu bilgilerinizi istemez. Seyahat etmenin özgürlüğünü ironik bir biçimde burada daha çok hissedersiniz. Asya sizi şaşırtmak için her kilometrede elinden geleni yapar. “Sıkıntı” ya da “monotonluk” kelimeleri bu coğrafyanın lügatında yoktur. Neresine giderseniz gidin, Asya binbir kokunun ve binbir tadın toprağıdır. Asya, bir kere gidildi mi, yollarının tozu bir kez yutuldu mu, vazgeçilmez bir tutku haline gelir ve gezgin her ülkesine döndüğünde Asya onu sıcak kollarına tekrar çağırır.

Asya yollarının tozunu 194 gün yuttuktan kısa bir süre sonra, kalbimiz ayrılığa fazla dayanamadı ve güney Asya’nın en son noktası olan, Hindistan’ın gölgesinde kaldığı için Türk gezginleri tarafından pek gidilmeyen, Sri Lanka’ya doğru yelken açmaya karar verdik. Bir kaç haftalık bir araştırmanın ve bütçe planının ardından herşeyimiz hazırdı. Gulf Air’den 532 $’a, Istanbul, Bahreyn, Abu Dhabi, Colombo, Abu Dhabi, Muscat, Bahreyn, Istanbul parkurunu kapsayan, 7 uçuşluk bir bilet temin ettik. Yeme, içme, konaklama ve lokal ulaşım dahil, günlük kişi başı maksimum 20$ dolarlık bir bütçe oluşturduk. Yıllar evvel tatile çıkarken yanımızda düzinelerce gömlek, bolca t-shirt ve azımsanmayacak sayıda ayakkabıyı olurdu. Oysa ki şimdi, Rachel ve ben, yirmi gün bizi idare edecek eşyayı ellibeş litrelik bir çantaya sığdırmıştık. İlk yardım seti, bir iki t-shirt, gömlek, şort, sandalet, çakı, el feneri, asma kilit, defter ve kalemlerimiz...

Gecenin karanlığında, Portekizli, Hollandalı ve İngiliz denizcilerin yüzlerce yıl önce yelken açtığı, dalgalarında boğuştuğu Hint Okyanusu’nun üzerinde koca bir uçağın içinde, Sri Lanka’ya doğru ilerliyorduk. Seylan çayı, kriket ve küçüklüğümden beri haberlerde ara ara kendini gösteren Tamiller ve onlarca kişinin hayatını kaybettiği iç savaş haberleri... İşte Sri Lanka hakkında tüm düşünebildiklerim bunlardı. Ne kadar araştırmış, ne kadar okumuş olsam da, karşıma çıkacakların, yaşayacaklarımın kafamda kurduğum Sri Lanka ile örtüşmeyeceğini gayet iyi bilerek gözlerimi kapadım.

COLOMBO

Sabahın ilk ışıkları ile birlikte, Hindistan Yarımadası’nın güneydoğu ucundaki, gözyaşı damlasına benzeyen Sri Lanka adasının başkenti Colombo’ya indik. Tamil Kaplanları’nın 2001 yılında Katunayake Havaalanı’na düzenledikleri saldırının izleri çoktan silinmişti, ama Sri Lankan Havayolları’nın parçalara ayrılmış alevler içindeki yepyeni Airbus uçaklarının gazetelerdeki fotoğrafları hala belleklerimizdeydi. 2002 yılında Norveçli arabulucuların girişimleriyle sağlanan ateşkes sanki hiç olmamışcasına, havaalanının her köşesinde otomatik tüfeğiyle nöbet tutan bir asker vardı. Bu savaş havası, havaalanından dışarıya adımımızı atınca son bulur diye bekliyorduk, ama sardalya kutusuna benzeyen, içi ağzına kadar dolu halk otobüsü ile şehir merkezine giden 40 km.’lik tozlu yol boyunca ilerlerken, kum torbalarıyla çevrilmiş bir sürü askeri kontrol noktasından geçtik. Herşeye rağmen, bembeyaz dişlerini göstererek bizlere her fırsatta gülümseyen, yardım etmeye çalışan insanların gözleri, yaşanan bütün acıları geride bıraktıklarını anlatırcasına parlıyordu.

Sırt çantası ile kendini Colombo’nun kalbi Pettah’da bulan gezgin ne yapar? Tabii ki, Hilton Hotel’in yolunu tutmaz. Bütçe ile gezen gezginlerin tercih ettiği hostel, guesthouse tarzı küçük bir yer bulmak için üç tekerlekli, “tuktuk” olarak adlandırılan motorsiklet taksilerin sürücülerinden birine, sıkı bir pazarlıktan sonra kendimizi teslim ettik. Colombo’nun güneyindeki, Kollupitiya bölgesinin sakin mahallelerinden birinde Mrs. Nanayakara’nın koloni döneminden kalma, eski eşyalarla dolu, tek katlı bahçeli evinde 1700 rupi’ye (1 $=99,5 rupi) fanlı bir oda tuttuk. Bir Türk’ün sırt çantasıyla ülkelerini geziyor olması onları ne kadar şaşırttıysa, ailenin dört yıl önce Istanbul’u ziyaret ettiklerini öğrenmemiz de bizi epey şaşırttı. Kapalıçarşı’da bir muzip halıcının Bay Nanayakara’ya, “karını bize bırakırsan, sana 500 deve veririz” demesine epey güldük. Ülkemizin mehşur develeri burada da bizim peşimizi bırakmadılar!

Yollarda vızır vızır işleyen rengarenk tuktukların, çiçeklerle süslenmiş eski otobüslerin, koloni döneminden kalmış eski binaların, buram buram köri kokusunun yayıldığı küçük lokantaların, sarileri ile salına salına yürüyen alımlı kadınların, masaörtüsüne benzer peştemalları ile gezen adamların, şemsiyenin altında gizlice öpüşen çiftlerin, gözleri pırıl pırıl parlayan, sizi her görüşlerinde “hello” diye bağırıp gülümseyen çocukların ve okyanustan esen rüzgarla insana kanatlanıyormuş hissini veren hindistan cevizi ağaçlarının şehri Colombo. Okyanus kıyısındaki şehrin kalbi sayılan Galle Road’da, her akşamüstü gün batımını festival havasında izleyen halkın arasına karışmadan, Pettah’ın kalabalık dar sokaklarında meyve satıcılarından bir coconut ya da ananas almadan bu şehri terketmek olmaz. Biz de öyle yaptık ve Colombo’nun sokaklarında kah kaybolduk, kah kendimizi kaybettik.

Bütün büyük şehirler, tüm güzelliklerine rağmen bir süre sonra insana “git” diyor. Biz de bu sesi dinleyerek Colombo’nun iğne atsan yere düşmez tren istasyonundan, ikinci sınıf bir vagona atlayıp güneye Galle şehrine doğru yola çıktık. Dünyanın en etkileyici tren yolu hattı bu olsa gerek; bir tarafta bembeyaz kumsalları ve turkuaz rengiyle Hint Okyanusu, diğer tarafta ise yeşilin bütün tonlarını içinde barındıran ormanların içine serpilmiş ahşap köy evleri.

1920’lerden kalmış gibi gözükse de, kalabalık olsa da, ülkedeki en kolay ve ucuz ulaşım aracı tartışmasız tren. Colombo Galle ikinci sınıf tren bileti için adambaşı 90 rupi ödedik ki, bu 1 $’dan az bir paraya tekabül eder. Tren yolu hattı ülkenin genelinde yaygın olsa da, trenin gitmediği, otobüs ya da dolmuş türü minibüslerle seyahat gerektiren parkurlar haliyle var. Şunu söylemek gerekir ki, Sri Lanka yollarında seyahat eden bir adamın kalbi sağlam, vücudu da sıcağa dayanıklı olmalı. Kimi zaman, 40 derece sıcakta klimasız, içi ağzına kadar eşya ve insan dolu minibüslerle hoplaya zıplaya saatlerce gitmek hiç öyle kolay değil. Fakat, sırtında çanta, boynunda fotoğraf makinası ile yol kateden gezginin, ülkedeki gerçek şartları tecrübe etmesi için de bundan iyi bir fırsat olamaz.

GALLE’DE...

Sessiz ve huzurlu Galle tren istasyonunun kapısından çıkınca, insan kendisini kişiliksiz beton binaların ve iğne atsan yere düşmeyecek kadar kalabalık bir otobüs terminalinin ortasında bulacağını düşünmüyor. Üzerimize çullanan turist simsarlarının bitmek tükemek bitmeyen tekliflerini otomatik olarak reddeden benliğim, Arap denizcilerin, Portekizli kaşiflerin, sonrasında da Hollandalı ve İngiliz sömürgecilerin derin izler bıraktiği surları aradı durdu. Etrafımı çeviren dilencileri, çantamı sırtım almaya çalışan tuktukçuları ve önümden salına salına geçen ineği önemsemeden, okyanustan esen tatlı rüzgara doğru koştum. Hindistan cevizi ağaçlarının arkasında, tuzlu su ve nemden rengi siyaha dönmüş şehrin koca surlarını görünce rahatladım, derin bir huzur duydum.

Şehir surlarının kuzey girişine bakan, ibadethaneden daha fazla itibar gördüğü aşikar, kriket stadyumunun yanından yürüyüp eski Galle’ye girdik. 1669 tarihini taşıyan, Verenigde Oostindische Compagnie (VOC) – Hollanda Doğu Hint Şirketi - armadasının asılı olduğu kapı sanki görünmez bir zaman çizgisiydi. 2004’ü geride bırakıp 1600’lere, 1700’lere doğru yolculuğumuza başladık.

Okyanusa doğru giden Lighthouse Street ve Church Street arasına sıkışmış daracık sokaklara bakan büyük pencereli, ahşap panjurlu, geniş verandalı ve ekseriyetle iç avlusu bulunan, Avrupa mimarisi ile güney Asya mimarisinin karışımı evlere hayran olmamak mümkün değil. Bu evlerin büyük bir çoğunluğu Hollanda idaresi sırasında inşa edilmiş. Hollandalılar’dan önce buraya gelen Portekizliler’e ait yapı, surların bir kısmını saymazsak yok denecek kadar az. 1796’da Galle’yi ele geçiren İngilizler, Hollanda yapılarını korumuşlar, hatta aynı mimari stili devam ettirerek sonradan yapılan evleri de mevcut dokuya uydurmuşlar. İngiliz müstemlekesi sırasında, “layd”ler ve paralı tüccarlar için inşa edilmiş lüks otellerden bazıları eski tarzlarını devam ettirmek suretiyle, zengin turistlere hala hizmet etmekteler. Dar bütçeyle gezen gezginin, oda fiyatı 300’dan fazla olan Lighthouse ve The Dutch House otellerinin etkileyici görüntülerini dışarıdan seyretmekten başka çaresi yok.

Her ne kadar Galle, UNESCO’nun World Heritage listesinde olup çeşitli kuruluşlardan destek alsa da, bir çok yapı kendi kaderine terkedilmiş durumda. Evlerini ayakta tutabilmek için gelire ihtiyacı olan halkın bir kısmı, artan turist sayısıyla beraber evlerinin bir kısmını pansiyona çevirmişler. Bu sayede çok cüzzi fiyatlara, eski Galle evlerinden birinde, hem de aile yaşantısını tecrübe ederek kalmak mümkün. Sırtımdaki çantaya iliştirdiğim küçük ayyıldızlı bayrağımı gören yaşlı bir müslüman “Osmanlı gel bakalım” diyerek, bize evinin iç avluya bakan yüksek tavanlı odalarından birini, iyi bir indirimle, 500 rupi’ye kiraladı. Hatırı sayılır bir müslüman nüfusuna sahip Galle’de bir Türk’ün dolaştığını duyan ahali ile ev sahibimiz Abdullah sayesinde kısa sürede kaynaştık. Kapılarında geniş bir ay ve koca bir yıldız bulunan, bir çok müslüman evine girip çıktık. “Ben Abdülaziz”, “Ben Fazıl”, “Ben Mecid”, “Ben Muhammed”... Galle’de tanıştırıldığım her müslüman, bana halifenin soyundan gelip gelmediğimi sordu. Şaşkınlığı üzerimden atamamışken, kimi de şu anki Osmanlı padişahının kim olduğunu öğrenmek için beni soru yağmuruna tuttu. Türkiye hakkında daha bilgili olanlarla büyük Ata’mızı Galle’de anmış olduk.

Seylan çayları geldi, Seylan çayları gitti ve biz sohbete dalmış güneşi batırırken, sokakların ölü havası da kayboldu. Yüksek burçların üzeri kalabalıklaşmaya başladı. Çocukların bir kısmı rengarenk uçurtmalarını gökyüzüne bırakırken, burçların arasına sıkışmış toprak sahada başka bir grup çocuk da, ayakları çıplak vaziyette kriket oynuyorlardı. Sokak lambaları birer ikişer yanmaya başlayıp dünya kendini turuncuya teslim ederken, biz de kalabalığın peşine takılıp denize bakan surların en yüksek noktasından deniz fenerine doğru, hindistan cevizi ağaçlarının hışırtılarını dinleye dinleye kendimizi geceye bıraktık. Nice savaşlara tanıklık etmiş bu surlar koloni döneminde sadece denizden gelen saldırılara karşı bir koruma olarak değil, aynı zamanda 16.yy’da Avrupalılar için önemli ticari değeri olan “musk yağı” üretiminde de kullanılmış. Surların güney bölümünde kurulan kanalizasyon depolarında üremesi sağlanan bir tür fareden elde edilen musk yağları gemilerle kıta Avrupa’sına taşınıp o dönemim kozmetik üretiminde ana madde olarak önemli bir yer tutmuş.

KUM, DENİZ GÜNEŞ...

Galle’nin tarihi dokusundan bir süre uzaklaşıp, kıyı şeridi boyunca dolmuş minibüsler ile doğuya doğru devam edip, balıkçılıkla geçinen küçük köylerin sıra sıra dizildiği Mirissa vardık. Mirissa, geniş bir koyun içine saklanmış küçük, cennet gibi bir kasaba. Sri Lanka’ya gelen yabancılar deniz ve güneşin tadını çıkarmak için genellikle Galle’nin batısında kalan Hikkaduwa ve Unawatuna’nın kalabalık ve yozlaşmış sahillerine akın ettiklerinden, Mirissa bir iki guesthouse dışında turizmden nashibini almamış. Sahilde dalgaların sesini dinleye dinleye uyuyabileceğimiz, tahtadan yapılmış küçük bir bungalowa 900 rupi verip, hemencecik kendimizi Hint Okyanusu’nun ılık sularına bıraktık. Dalgalarla bir süre oynadıktan sonra Hint Okyanusu’nda yüzmenin, Ege’de yüzmek gibi olmadığı aklımıza gelip irkildik. Evet, tabii ki aklımıza köpekbalıkları geldi ve özellikle de, “büyük beyaz”... Köpekbalığına ayrı ama, Sri Lanka’da yüzmenin en büyük tehlikesi kesinlikle ani akıntılar. Her sene yüzlerce kişinin sadece akıntılar sebebiyle hayatını kaybettiğini anlattı balıkçı Jayawada. “Köpekbalıkları ise ancak turist sezonu bitince gelirler.” demesine herhalde inanmamızı beklemiyordu!

Bir adada olup da deniz ürünlerini tatmamak olmaz. Tahta çubuklara geçirilerek, odun ateşinde ızgara edilen, köriye bulanmış dev karidesler ve kalamarların tadına doymak mümkün değil. Izgaranın yanı sıra balıklar ve deniz böcekleri fırına verilerek, köri ve sebze ile de pişiriliyor. Bunların bir kısmı o kadar acı ki, dikkat edilmezse insan baygınlık bile geçirebilir. Deniz ürünleri geleneksel olarak haşlanmış pirinç ile servis ediliyor.

Sri Lanka’nın balıkçılarının alışılmışın dışında bir balık avlama yöntemleri var. Gelgitler neticesinde denizin çekilmesiyle, üzerinde bir kişinin oturabileceği kadar çıkıntısı olan dar bir kalasın kuma dikilmesi sonucunda hazırlanan basit bir balıkçı seti bu. Denizin tekrar yükselmesi ile beraber, balıkçılar bu setlerin üzerlerine iki büklüm oturarak mercan kayalıklarına gelen balıkları avlıyorlar. Balıkçıların nasıl bu kadar uzun süre o dar kalasın üzerinde kalabiliyor olmasına şaşmamak elde değil!

FİLLER, BAHARAT ve KÖRİ

Sri Lanka’nın güneyine inen tren yolu ağı Matara şehrinde son buluyor. Ülkenin iç kesimlerine gitmek için, ya ekspres treni yakalayıp 3 saatlik bir yolculukla tekrar Colombo’ya dönmek, ya da Matara’dan minibüsle yaklaşık 8 saat süren kabus bir kara yolculuğu yapmak gerekiyor. Yerlilerle konuşup, onların tavsiyesini aldıktan Colombo üzerinden Kandy’ye giden trene binmeye karar verdik. Matara’dan Colombo’ya kadar olan bölümde vagonlar tenhaydı, ancak Colombo’ya varınca ortalık mahşer yerine döndü. Vagonlar o kadar doldu ki, Colombo istasyonunda beklerken sıcak ve kalabalıktan bir ara nefes alamaz hale geldik. Bu sıkıntılı hava içerisinde tren hareket etti, ama bir kaç metre gitmişken ani bir frenle durdu. Ardından yeri göğü inleten bir kadın çığlığı duyuldu ve istasyonda bekleyen insanlar vagonun altına doğru bir hamle yaptılar. Sri Lanka’da, sevmedikleri bir adamla zorla evlendirilmek isteyen kızların kendilerini trenlerin önüne atarak canlarına kıydıklarını duymuştuk. “Eyvah! Böyle bir trajediyle karşılaşmak varmış” diye Rachel ile panik halinde birbirimize bakakaldık. Tanrım, feci bir durumdu bu ve kadının feryadları hala devam ediyordu. Kısa bir süre sonra vagondaki insanlar gülmeye başladılar. Ortada gülünecek bir durum olmadığı kesindi, ama Sinhalese lisanını bilmediğimiz için ne olduğunu da soramıyorduk. Dehşete düşmüş bir halde sağa sola baktığımızı gören genç bir kız bize durumu biza sonunda izah etti. Alkollü bir adam ile karısı yanımızdaki vagonda kavgaya tutuşmuşlar bütün bu curcuna, kendini öldürmek isteyen bir kız değil, basit bir karı koca kavgasıymış. Kandy’ye yolculuğumuz traji-komik bir biçimde başlamış oldu.

1815’e kadar son Sinhalese Krallığı’nın başkentliğini yapan Kandy, deniz seviyesinden 500 metre yüksekte, şirin bir şehir. Çevresi yüksek ağaçlık tepelerle çevrili şehrin ortasında dar ve uzun bir göl mevcut. Gölün kuzeybatı yakası şehrin ticari merkezi. Bu merkez olmasa, insan Sri Lanka’nın en büyük ikinci şehrinde olduğunu anlamayacak. Dalada Vida Caddesi’nden tuttuğumuz bir tuktuk ile, diğer gezginlerin tavsiye ettiği, Walker’s Inn Guesthouse’a doğru tırmanmaya başladık. Yunanistan’ın Akropol Rallisi’ni aratmayacak kadar virajlı ve bozuk bir yoldan şehre kuşbakışı bakan bir tepedeki Walker’s Inn’e vardık. Kucağında bebeği ile evin hanımı Thusari bizi kapıda karşıladı. Akabinde diğer afacanlar da, yeni gelen yabancıları görmek üzere bir bir ortaya çıktılar. İşte Sri Lanka’da, bütçe mantığı ile gezmenin en güzel taraflarından biri bu; ailelerin evinde pansiyoner olarak kalarak gerçek Sri Lanka yaşantısının içinde olmak.

Kandy’nin kesinlikle atlanmaması gereken dört özelliği var. Bunlardan birincisi ve en önemli olanı, her yıl Ağustos ayının ilk haftasında dolunayda yapılan ve Güney Asya’nın en önemli Budist festivali olarak adlandırılan “Perahera”. Bu festival gümüş işlemeli, sırmalı kaftanlarla bezemiş fillerin; ellerinde harıl harıl yanan meşhaleler, kıvılcımlar saçan fırıldaklar ve yüzlerinde maskeleri ile kendilerini kulakları sağır eden davul seslerininin ritmine kaptırmış dansçıların; ipekten sarilere bürünmüş alımlı kadınların, turuncu giysilerinin içinde çıplak ayakla yürüyen rahiplerin festivali.

Kandy’nin en önemli ikinci özelliği, hayatın bir parçası olan filler. Öyle ki, şehrin dışına çıkıldığında yol kenarlarında salına salına yürüyen, ya da inşaatlarda vinç gibi çalışan filler görmek oldukça olağan manzaralar. Filler dinen kutsal olduğundan, bu canlıları gözetmek konusunda halk ve devlet büyük çaba sarfediyor. Thusari’nin kocası Seneka ile beraber, Kandy’nin 40 km batısındaki Kagalle’deki Pinnewala fil yetimhanesine gittik. Doğada çeşitli sebeplerle ailesini kaybetmiş, yaralanmış muhtaç filler burada bakılıp, besleniyor ve tekrar doğaya kazandırılıyor. Biberonla beslenen yavru filleri seyretmek, onlara dokunmak, kafalarını sevmek harika bir duygu.

Kandy’nin üçüncü önemli özelliği, ülkenin en kutsal mabetlerinden biri olan “Sri Dalada Maligawa”, yani “diş tapınağı”. İnanışa göre, Buda’nın cesedi yakıldıktan sonra bir rahip küllerin arasından Buda’nın dişlerinden birini alır ve saklar. İşte bu diş, bu olaydan yüzyıllar sonra, 4.yy.’da, gizlice Sri Lanka’ya getirilir. Anuradhapura şehrinde saklanan diş, Hindistan Sri Lanka arasında savaşlarla sebebiyle gidip gelir ve sonunda 1687’de inşa edilen bu tapınakta korumaya alınır. Günümüzde bu tapınağı ziyaret edenlerin bu dişi görmesi olası değil, çünkü diş bir tabutun içinde saklanmakta. Her ne kadar diş görülemese de, tapınağın büyülü havasını solumak için burada bir kaç saat geçirilmeli.

Ülkenin en iyi baharatlarının üretildiği ve çevresi baharat bahçeleriyle dolu bu şehrin atlanmaması gereken en önemli dördüncü özelliği ise tartışmasız köri ve köri yemekleri. Sri Lanka’nın hiç bir yerinde köri kullanılmadan yemek yapılmıyor olsa da, Kandy’nin köri yemekleri bir başka. Bizim sadece sarı bir tozdan ibaret olarak bildiğimiz köri’nin değişik renk ve lezzette onlarca çeşidi olduğunu görünce şaşırmamak elde değil. Hindistan mutfağından gelen “biryani”, “masala” gibi et yemekleri Sri Lanka mutfağında önemli yer tutsa da, sebze ağırlıklı yapılan köriler ülke mutfağının temelini teşkil ediyor. Dolayısıyla, mide rahatsızlıklarından çekinerek et yemeyenler, ya da vejeteryan olanlar için Sri Lanka mutfağı bir cennet. Sebzeli körilerden, mercimek, kabak, patlıcan, patates, fasulye, ıspanak ve bezelyeden yapılanları en basit lokantada bile bulmak mümkün. Bunlar, tepsi şeklinde olan ve tabak niyetine kullanılan muz yaprağında pilav ile servis ediliyorlar. Mango, jackfruit, yeşil muz ve kırmızı muz gibi meyvelerden yapılan köriler ise gerçekten kendine has lezzetler. Tabii ki, acıya her zaman dikkat! Kandy sokaklarında gezerken, bakliyat satıcılarının dükkanlarındaki çuvalların üzerindeki Türkçe yazıları görünce şaşırdık. Meğerse, ülkede en çok tüketilen köri yemeği, “dhal”ın hammaddesi olan mercimeğin büyük bir bölümü Türkiye’den ithal ediliyormuş.

“SUÇLU” ÇAY

Sri Lanka’nın tropik, nemli, bunaltıcı havasından kurtulmanın tek yolu Kandy’den trene atlayıp deniz seviyesinden 2000 m yükseklikteki Nuwara Eliya bölgesine gitmek. Kandy tren istasyonundan hiç sonu gelmeyecek gibi görünen bilet kuyruğunda en az 1 saat bekledikten sonra, 160 rupi’ye ikinci sınıf biletimizi aldık. Sri Lanka’da bir aracın saatinde geleceğini ya da kalkacağını düşünmek akıl sağlığı açısından zararlı. Sri Lanka’da saatler sadece süs olarak kullanıldığından, saat 08.30’da kalkması gereken bir trenin 10’da kalkması, ya da 2 saat sürmesi beklenen bir yolculuğun 6 saat sürmesi normal. Sırtında çanta, bütçe ile gezen gezginin baştan bunları kabul etmesi şart.

Satıcılarla, çalgıcılarla, dilencilerle ve yan kesicilerle dolu, koltukları tahtadan trenimiz, çay tarlalarının arasından kıvrıla kıvrıla ilerleyerek 4 saatte Nuwara Eliya’ya vardı. 35 derece sıcağa alışmış bedenimiz, 19-20 dereceye düşen sıcaklık karşısında zangır zangır titremeye başladı. Çantamızda giyilebilecek ne kadar giysi varsa üstümüze geçirdik.

Nuwara Eliya tren istasyonu şehrin 10 km dışında bir noktada. İki yabancının geldiğini gören taksi şöförleri bizi şehire götürmek için birbirleriyle kıyasıya bir yarışa giriştiler. Böyle durumlarda, paniğe kapılıp kendinizi taksi şöförlerinden birine hemen teslim ederseniz, astronomik bir parayı adama ödeyip, sonradan da pişman olmaya hazır olmanız gerekir. Oysa, ortalığın sakinleşmesini bekleyip, halkı takip ederseniz emin olun ki, ucuza bir dolmuş veya bir otobüsün kalktığını göreceksiniz. Taksi şöförlerinin 100 rupi istedikleri güzergahı 10 rupi’ye otobüsle aşarak, Nuwara Eliya’ya varmak meziyet değil, sadece sabır ve sakinlik işi, hepsi o kadar.

Nuwara Eliya, ülkenin en büyük çay üretiminin yapıldığı bölge. Ülke nüfusunun %18’ini oluşturan ve çay üretiminin erbabı olarak bilinen Tamiller, 19.yy’ın başında İngilizler tarafından çay tarlalarında çalıştırılmak üzere Güney Hindistan’dan Seylan adasına getirilmişler. Güney Hindistan’dan yıllar boyunca devam eden göç neticesinde bu halkın nüfusu iyice artmış. Sri Lanka’nın kuzey ve doğu bölgelerine yerleşen Tamiller ile ülkenin çoğunluğu oluşturan Sinhaleseler arasında din, dil ve çeşitli politik sebeplerden dolayı çıkan anlaşmazlıklar neticesinde, 1970’lerde bağımsızlık hareketine girişen Tamiller ile Sinhaleseler arasında silahlı çatışmalar başlamış ve ülke acı bir iç savaşa sürüklenmiş. Sohbet ettiğimiz Nuwara Eliyalı yaşlı bir Tamil çay satıcısı, “her şey bu bitki yüzünden, suçlu çay” deyip kahkahayı bastı. Sonra da yüzünü ciddileştirdi, “mesele bu çayı içenlerde”...

Nuwara Eliya’nın çevresi trekking meraklıları için bulunmaz bir cennet. Özellikle halk tarafından, ilk insan Adem Baba’nın dünyaya geldiği yer olarak inanılan “Adam’s Peak” hergün yüzlerce insanın ziyaret ettiği kutsal bir mekan ve trekking tutkunları için harika bir parkur. Bir dağın zirvesinde, büyük bir kaya üstünde bulunan 80-90 santim boyunda ve biçimi insanınkine benzer bir ayak izi, adada yaşayan her dine mensup insanlar için mukaddes bir adak yeri olarak kabul edilmiş. Müslümanlar, bu mekanı Hz. Adem’in cennetten kovulunca dünyaya ilk adım attığı yer olarak iddia ederler. Budistler, için bu ayak izi, Buda’nın Seylan’a ilk ziyaretin kalmıştır. Hindular için ise bu iz kendi tanrıları Siva’nın ayak izidir. Hıristiyanlar’a göre de Aziz Thomas’ın...

SIGIRIYA, POLONNARUWA ve ANURADHAPURA ÜÇGENİ

Sırt çantasıyla gezen gezgin için en zorlayıcı parkur kuşkusuz antik şehirlerin bulunduğu Sigiriya, Polonnaruwa ve Anudradhapura arasındaki parkurdur. Bunun birinci sebebi, bu bölgeleri gezmeden önce alınması şart olan 33 $’lık kombine bilettir. İki kişi günlük 28 $ ortalama ile gezerken, bir anda 66 $’lık bilet ödemesinin günlük ortalamamızı 35 $ çıkardığını söylemeliyim. Bu parkurun ikinci zorluğu ise, şehirler arasında toplu taşımacılık araçlarının azlığı ya da hiç olmamasıdır. Ayrıca, geniş bir alana yayılmış bu antik kentlerin rehbersiz gezilmesi de zordur. Kaldığımız guesthouse’da tanıştığımız Frankfurtlu gezgin, posta memuru Günther ile masrafları bölüşerek, arabası olan yerli bir rehber tutmaya karar verdik. Basketbolcu Michael Jordan’a benzeyen rehberimiz Mr. Aruma ile 2 günlük gezi için 3000 rupi’ye anlaştık ve antik kentleri gezmeye başladık.

Tamil kontrol noktasına oldukça yakın olan Anudradhapura antik şehri, hem doğal sebepler hem de iç savaş sebebiyle epey zarar görmüş. Dolayısıyla, ayakta kalabilmiş tarihi eser sayısı az. Burada, 55 metreye kadar yükselen kubbesi ile, 2200 yıllık Ruvanvelisya tapınağı Anudradhapura’daki en etkileyici eserlerden biri. Tapınağa girmeden önce ayakkabıları çıkartmak zorunluluğu olduğundan, güneşten aleve dönmüş geniş taşların üzerinde çıplak ayak yürürken neredeyse gözümüzden yaş gelecekti.

Anudradhapura’daki antik şehir makak maymunları tarafından istila edilmiş durumda. Bu maymunlar, öyle namusuz öyle aymazlar ki, bir anlık boşluğunuzdan faydalanıp çantanızı, fotoğraf makinanızı ya da şapkanızı üzerinizden alıp kaçabilirler. Bazı ıssız noktalarda ve özellikle kuzey kalıntılarının bulunduğu Kuttam Pokuna’daki tarihi yıkanma havuzlarının yanında bir maymunun 1 metre yanından geçmeden yürümek olası değil. Bu da epey stresli bir iş.

Polonnaruwa, Anuradhapura’dan daha dar bir alana yayılmış bir tarihi şehir, ancak burada da arabasız ya da bisiklet olmadan yıkıntıları ve tapınakları gezmek mümkün değil. Anuradhapura’da olduğu gibi burası da makak maymunlarından geçilmiyor. Ancak, Polonnaruwa’nın esas tehlikesi kobra yılanları. Bu sebeple, yıkıntılar arasındaki çalılıklarda gezerken çok dikkatli olmak gerekiyor.

Polonnaruwa antik şehrinin en etkileyici bölümü Gal Vihara isimli, üç ayrı kayaya oyulmuş dev Buda heykellerinin bulunduğu kutsal yer. Sri Lanka gezimiz boyunca yüzlerce Buda heykeli gördük, ama gerçekten bu heykeller hepsinden güzeldi. Antik şehirde yapılan kazılarda bulunan kıymetli eserler, şehir merkezindeki Topa Wewa gölünün kıyısındaki Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Bu müze ülkenin en iyi müzelerinden biri olarak adlediliyor. Bu müzeyi görmeden Polonnaruwa’dan ayrılmak söz konusu olmayacağından, uzunca bir süremizi bu müzeyi gezmek için ayırdık.

Antik şehirler arasındaki en çarpıcı yer kuşkusuz Sigiriya tepesi. Dümdüz bir platonun ortasında aniden 200 metre yükselen ve üzeri kesilmiş fotbol topunu andıran bir tepe bu. Saldırılardan korunmak amacıyla, Kral Kasyapa 5 yy.’da bu kayanın üzerine muazzam bir saray yaptırmış. Saray kalıntılarını görebilmek için, 35 derece sıcağın altında dik merdivenlerden kayaya tırmanmaya başladık. Zaman zaman bu tehlikeli tırmanış yükseklik korkumuzu tetiklese de, yukarıdaki harika manzarayı görmek için her şeye katlanılır. 45 dakikalık öldürücü tırmanışdan sonra saray yıkıntılarına vardık. Kral Kaspaya’nın sarayından geriye bir iki duvar ve yıkanma havuzundan başka bir şey kalmamış, ama buradan dünyanın manzarası insanı hislenmekten ağlatacak kadar şaheser. Ayağımızın altında göz alabildiğine uzayıp giden ormanlar, göller...

AYRILIK EN ZORU

Sri Lanka, tarihten, doğaya, denizden, yemeğe bütün gezginleri tatmin edebilecek özelliklere sahip bir ülke. Batıya, daha “medeni” olarak adlandırdığımız ülkelere gitmeye alışmış biz Türkler için doğuya gitmek, hele hele buraları sırt çantasıyla gezmek ne kadar imkansız gözükse de, sırt çantasıyla ve dar bütçeyle seyahat etmeyi düşünen Türk gezginleri için Sri Lanka bulunmaz bir cennet. Ucuz ulaşım, ucuz konaklama ve ucuz yeme içme sayesinde bir gezgin, kişiden kişiye değişmekle beraber, normal şartlarda günde 20$ harcayarak bu ülkeyi rahatlıkla gezebilir.

Ön yargıların aksine, Sri Lanka’da kendimizi dünyanın bir çok yerinden daha fazla güvende hissettik. Tehlikeli olabilecek bölgeler konusunda resmi kaynaklara danışarak seyahat planımızı yaptık. Misafirperver ve yardımsever Sri Lanka halkı her yerde, her koşulda bize destek oldu. Asya’nın diğer bölgeleriyle karşılaştırıldığında gezgin olarak belki de en az Sri Lanka’da rahatsız edildik.

Sayılı gün çabuk geçer derler, 20 gün bir çırpıda uçup gitti. Uçağımız günün ilk ışıklarıyla, gözyaşı adasını geride bırakırken, “elveda” değil de, “yeniden görüşmek üzere” diyordu yüreğimiz. Ayrılık zor, en zoru...

OXFORD'DA YÜRÜMEK

2004-09-30T13:49:00.000+03:00

Woodstock Road ile Banbury Road’un birleştiği noktada kendini usulca gizlemiş St. Giles kilisesinin, üstleri yosun tutmuş boynu bükük mezar taşlarının arasında durmuş, sabah güneşinin ulu ağaçlar arasında yaptığı ışık oyununu seyre dalmışken, yanımdan ordu halinde geçen yabancı turist grubunundan yükselen bir soru ile hayal aleminden çıktım. “Oxford Üniversitesi tam olarak nerede, acaba?”.

Eminim bir çok yabancının bu şehire adım attığında sorduğu ilk soru bu olmuştur. Hiç kuşkusuz Oxfordlular için fazlasıyla alay konusu olan bu sorunun cevabını bilmemek, öyle çok da utanılacak bir durum değildir. Oxford Üniversitesi, Oxford’un bütün caddelerinde, bütün sokaklarında, kısaca her yerdedir. Diğer bir değişle, Oxford Üniversitesi şehrin ta kendisidir. Öyle ki, irili ufaklı 39 fakülte, ya da yerel söyleyişle ‘college’, şehrin muhtelif yerlerine serpilmiştir. Tarihleri 50 ila 600 yıl eskiye dayanan bu ‘college’lerin bazıları kraliyet sarayı kadar şatafatlı ve büyük, bazıları ise emekli öğretmen Mr. Brown’un oturduğu bahçeli ev ile ayırt edilemeyecek kadar mütevazı ve küçüktür.

Dünya’nın bu en ünlü üniversite şehrini gezip görebilmenin, onu anlayabilmenin en keyifli yollarından biri yürümektir. Yürüyüşe başlamak için de en uygun nokta, “Oxford Üniversitesi tam olarak nerede?” sorusunu duyduğum, St. Giles Kilisesi’dir.

St. Giles Caddesi’den güneye doğru yürürken karşımıza ilk çıkan “Martyr’s Memorial” anıtıdır. Anıtı çevreleyen basamaklarda oturmuş, ellerindeki kara kalemle skeç defterine, ülkenin şu anki başbakanının da tozunu yuttuğu “St. John’s College”ın duvarlarını süsleyen aslan figürlerini çizen öğrencilerin arasına karışmak, bir süre için bile olsa Oxfordlu gibi hissetmek güzel bir duygudur. Karşı kaldırıma geçince, Britanya’nın en eski müzesi olarak bilinen ve 1683’de ilk olarak kapılarını ziyaretçilere açan Ashmolean’ın yan duvarları karşımıza çıkar. Duvar boyunca yürüyüp Beaumont Street’e doğru kafamızı uzatınca, tüm asaletiyle Ashmolean Müzesi kendini gösterir.

Ashmolean Müzesi’nin tam karşısında bulunan ve şehrin en prestijli oteli olan Randolph’un şık döşenmiş kafesinden yayılan enfes kurabiye ve kahve kokusunu içimize çeke çeke geçip, şehrin kalbi Cornmarket Street’e geldiğimizde gördüğümüz kalabalık bizi epey şaşırtır. Araç trafiğine kapalı olan bu cadde şehrin alışveriş merkezidir. Modern şehirlerde görmeye alıştığımız çirkin, devasa alışveriş merkezleri olmaksızın da, insanların ihtiyaçlarını karşılayabileceklerini gösteren iyi bir örnektir Cornmarket Street.

Cornnmarket Street’in bitimindeki; tam belirtmek gerekirse Cornmarket Street, Queen’s Street, St. Aldate’s Street ve High Street’in keşiştiği dörtyol ağzındaki, yabancı öğrenci kalabalığının sebebini anlamak için başımızı biraz kaldırıp gökyüzüne doğru bakmak gerekir. Kale burcu gibi yükselen kule ‘Carfax Tower’dır ve herkes için en kolay buluşma noktasıdır. Kale burcuna benzettik, ama esas olarak bu yapı 13. yüzyılda inşa edilen St. Martin’s Kilisesi’nin kalıntısıdır. 99 basamaklık bir tırmanış sonrasında, Oxford’u tepeden görmek için en ideal yerdesiniz! “Güneş yok, hava yine yağmurlu” diye sıkıntı etmeyin, her hava koşulunda Oxford’u tepeden görmek etkileyicidir.

Cornmarket Street’ten hiç sapmadan aşağıya doğru yürümeye devam edersek St. Aldate’s Street’e geliriz. Sokak lambalarının şık direklerine asılılı, rengarenk çiçeklerle bezenmiş saksılar nedense en çok bu caddede dikkatimizi çeker. Çiçeklere dalıp da, sol tarafımızdaki dar Blue Boar Street’in köşesine saklanmış, Oxford Müzesi’ni kaçırmamalı!

St. Aldate’s Street’in başlangıcından beri gözümüze takılan, yüksek, etkileyici çan kulesi tabii ki, üniversitenin en ünlü okulu ‘Christ Church’e ait ‘Tom Tower’dır. Her gece saat dokuzu beş gece ‘Tom Tower’ın çanı 101 kez çalar. 101 kere çalınan çanın esprisi, zamanında burada okuyan 101 öğrenciye publardan yatakhanelere dönme vakitlerinin geldiğini haber vermektir. Christ Church’ün kocaman avlusunda, çevremizdeki mimari güzelliği seyrederek gezerken buranın bize hiç de yabancı gelmediğini düşünürüz. Bu düşünce tamamen doğrudur çünkü Harry Potter filminin çekimlerinin bir kısmı bu avluda gerçekleştirilmiştir. Bu sebeple, Christ Church’ün avlusu Disneyland’ı aratmayacak kadar kalabalıktır.

Yeri gelmişken söyleyelim, Oxford’un ünü ve ünlüleri Oxford Üniversitesi ve Harry Potter ile sınırlı değildir. Çocukluğumuzun masalı ‘Alice Harikalar Diyarında’nın yazarı Lewis Carroll Oxfordlu’dur ve masaldaki fantastik yerlerin ilhan kaynağı da elbette Oxford’dur. ‘Yüzüklerin Efendisi’ kitabının yazarı Tolkein de bu şehirdendir ve ailesi hala Oxford’da yaşar. Burma’nın yılmaz demokrasi ve özgürlükler savunucusu Aung San Suu Kyi’de bir dönem Oxford’da yaşamıştır. Ünlü müzik grubu Radiohead’in solisti Thom Yorke, ‘Mr. Bean’ olarak tanınan Rowan Atkinson, ‘Virgin Atlantic’in sahibi Richard Branson, ya da polisiye yazarı Colin Dexter ile kendinizi aynı kaldırımda yürürken bulursanız şaşırmayın!

Oxford’un en etkileyici sokakları High Street ile Broad Street arasındaki bölgededir. Bu sokaklarda bir süre için kaybolmak gerekir. Neredeyse her binanın dış yüzeyinde bulunan ilginç yüz kabartmaları, insana tiyatro sahnesindeymiş hissini verir. Özellikle, Brasenose College’ın koca burunlu yüz kabartmaları görülmelidir. Ara sokaklardaki zamanda yolculuk Radcliffe Square’deki büyük oval, kubbeli, küçük pencereli yapı ile pekişir. Bu meydanın Broad Street’e açılan köşesinde, 1610 yılından beri ülkede basılan bütün kitapların birer kopyasının bulunduğu Bodleian Kütüphanesi vardır. Kütüphanenin büyük avlusuna girince, her tarafta insanın karşısına çıkan ve üzerlerinde ‘Filozofi Okulu’ ya da ‘Metafizik Okulu’ yazan gizemli kapılar insanı heyecanlandırır.

Tarihin içine dalan insanların çoğu Oxford’un günlük hayatına ışık vuran iki noktayı atlarlar. Bunlardan birincisi, High Street’in başında, sol kolda gizlenmiş kapalı çarşıdır. Sıradışı dükkanlarla bezenmiş bu çarşı, Cornmarket Street’in klasik alışveriş havasından çok farklıdır ve insana farklı alternatifler sunar. Ayrıca çarşıda, soluklanmak için çok keyifli kafeler mevcuttur. İkinci gözden kaçan nokta, St. Aldate’s Street’in en sonunda, Thames Nehri’nin üstündeki Folly Köprüsü’dür. Köprünün üzerinden bakıldığında, ince uzun onlarca kayığın bir sopanın yardımıyla nehir tabanından itilerek ilerlediği görülür. Oxfordlular için vazgeçilmez olan ve ‘punting’ denen bu keyifli aktivite aynı zamanda Oxford’un ‘country’ havasını yaşamak için de iyi bir fırsattır.

Gün turuncuya döndüğünde ayaklarınız yorgun, ama yüreğiniz huzur doludur. Folly Köprüsü’nün ayağındaki pub’da oturmuş, Thames Nehri’nin dingin sularına dalmış soğuk ‘ale’ biranızı yudumlarken, bu şehrin havasını solumuş, sizin gibi sokaklarını arşınlamış filozofların, yazarların, şairlerin, bilim adamlarının, sanatçıların ruhları gökyüzünde uçuşur. Sokak lambaları yavaş yavaş yanmaya başlayıp, elele yürüyen sevgililerin akisleri suya düştüğünde Oscar Wilde’a hak verirsiniz: “Oxford aşkın başkentidir”.

OXFORD REHBERİ

İklim:

Oxford’un en keyifli mevsimleri ilkbahar, yaz ve sonbahardır. Gün içinde yaşanan dört mevsim sebebiyle şemsiye ve sweatshirt’ünüzün her zaman yanınızda bulunmasında fayda vardır.

Para:

Önceden ‘pound’ alıp gitmek avantajlıdır. Bankaların ve döviz bürolarının büyük bir bölümü döviz işlemlerinde komisyon almaktalar.

Nasıl gidilir?

THY ve British Airways’in Londra’ya hergün birden fazla seferi mevcut. Heathrow Havaalanın’dan Oxfrod’a, 24 saat hizmet veren, ‘Oxford Tube’ veya ‘National Express’ otobüsleri ile 1 saatlik rahat bir yolculuk yaparak ulaşabilirsiniz.

Vize:

İngiltere için vize almak gerekiyor. Schengen vizesi ile ülkeye girilemiyor.

Nerede kalınır?

Viktorya tarzı döşenmiş, şık butik otellerden, ‘bed&breakfast’a kadar her bütçeye uygun konaklama yelpazesi bulunan Oxford’dan bazı öneriler:
The Old Personage - 17. yüzyıl’ın havasını yaşamak isteyenlere lüks bir seçenek, http://www.oldparsonage-hotel.co.uk/, tel.+ (44) 1865 310210.
The Randolph – Şehrin tam merkezinde üst sınıf bir otel, tel. + (44) 870 4008200.
Cotswold Lodge Hotel - http://www.cotswoldlodgehotel.co.uk/, tel. + (44) 1865 556088.
The Old Bank – http://www.oldbank-hotel.co.uk/, tel. + (44) 1865 700599.
The Galaxie Hotel – tel. + (44) 1865 515688.
Marlborough House Hotel – tel. + (44) 1865 515329.
Ryan’s Guest House – “Hem ucuz, hem de rahat olsun” diyenler için... tel. + (44) 1865 554886.

Nerede yenir?

Dünya’nın bütün mutfakları Oxford’da buluşmuş sanki. Asya mutfağı sevenler için onlarca iyi seçenek var. Özellikle Hint mutfağını seviyorsanız, doğru yerdesiniz. Saffron: İngiltere’deki en iyi 30 restoran sıralamasına girmeyi başarmış. Hint ve Fransız mutfağı’dan seçenekler sunuyor. 204-206 Banbury Rd. Gee’s: İngiliz yemeklerini denemek için, şık ve huzurlu bir mekan. 61 Banbury Rd. Kazbar: Kuzey Afrika yemekleri sunuyor. Çok popüler ve fiyatları uygun. 25-27 Cowley Rd. Frevd: Mekan eski bir neo-klasik kilisenin içinde. Lezzetli pizzaları ve iyi bir şarap menüsü var. Walton Str. Edamame: Geleneksel Japon mutfağından güzel örnekler sunuyor. 15 Holywell Str. Aquavitae: Thames Nehri’nin kıyısında, Folly Köprüsü’nün hemen yanında, klas bir İtalyan lokantası. 1 Folly Bridge.

AKLINIZDA BULUNSUN

Çarşambaları Gloucester Green’de kurulan pazarı kaçırmayın.
Thames nehrinde ‘punting’ keyfini yaşayın. Folly Köprüsü, ya da Magdalen Köprüsü’nün hemen yanından punting turu ayarlamak mümkün.
Oxford’un en eski kafesi olan Queens Lane’de muhakkak kahve için.
Sadece Oxford’un ‘pub’larında, belli günler oynanan ‘Aunt Sally’ oyununu muhakkak izleyin.
Bisikletle dost bir şehirde olduğunuzu unutmayın. Durmayın, bir bisiklet kiralayın.
Sheldonian Tiyatrosu’nda klasik müzik keyfini yaşayın.
Oxford aynı zamanda parklar şehridir. University Park’da yürümenin tadını çıkarın.
Hayır kurumlarının (charity shops) dükkanlarından alışveriş edin. Hiç aklınıza gelmeyecek antikalar ya da eskiler ile karşılaşabilirsiniz.